นายกสั่งกระทรวงวัฒนธรรมฯเผยแพร่หนังสือ'จินดามณี' เริ่มที่งานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ2561

นายกรัฐมนตรีปลื้มคนไทยสนใจหนังสือจินดามณีที่ปรากฏในฉากหนึ่งของละครดังบุพเพสันนิวาส รัฐมนตรีกระทรวงวัฒนธรรมสนองจัดพิมพ์เผยแพร่ในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ และจัดกิจกรรมประกวดอ่านกาพย์ โคลง กลอนฉบับจินดามณี

เมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2561 ที่ทำเนียบรัฐบาล นายวีระ โรจน์พจนรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) เปิดเผยภายหลังประชุมคณะรัฐมนตรีเมื่อวันอังคารว่า วธ.ได้รายงานเรื่องการจัดพิมพ์หนังสือ “จินดามณี เล่ม 1 และจินดามณี ฉบับใหญ่ บริบูรณ์” พร้อมกับแจกให้ ครม. ทั้งนี้ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี มีข้อสั่งการให้กระทรวงวัฒนธรรมฯเผยแพร่หนังสือเล่มดังกล่าวให้เด็ก เยาวชน ประชาชนมีโอกาสศึกษา เพื่อเป็นการส่งเสริมให้คนรุ่นใหม่มีโอกาสเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ภาษา วรรณกรรม และจารีตประเพณีของไทยในอดีต รวมถึงให้ต่อยอดการเผยแพร่ อาทิ ประกวดการอ่านโคลง กาพย์ กลอนที่อยู่ในหนังสือจินดามณี ซึ่งจะมอบหมายให้หน่วยงานสังกัดกระทรวงวัฒนธรรมฯเร่งดำเนินการตามข้อสั่งการนายกรัฐมนตรี โดยจะเผยแพร่หนังสือจินดามณีไปยังหน่วยงานราชการและห้องสมุดสถานศึกษาทั่วประเทศ

ขณะที่ กรมศิลปากรรายงานว่า ในปีนี้จะนำหนังสือจินดามณีไปจำหน่ายในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ครั้งที่ 46 ระหว่างวันที่ 29 มีนาคม - 8 เมษายน 2561 ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ด้วย ส่วนการต่อยอดการจัดประกวดอ่านโคลง กาพย์ กลอน วธ.จะร่วมมือกับหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง อาทิ กระทรวงศึกษาธิการ เร่งดำเนินการเรื่องดังกล่าวเช่นกัน

กระแสความตื่นตัวค้นหาข้อมูลหนังสือ"จินดามณี"ของกลุ่มคนดูละครดังเรื่อง'บุพเพสันนิวาส'ที่สนุกสนานแทรกความรู้ ชวนติดตาม เช่นฉากที่พระโหราธิบดี บิดาของพี่หมื่นบรรจงนั่งจดจารอักษรลงบนสมุดข่อยสีดำที่เรียกว่า'สมุดไทยดำ'เป็นหนังสือเล่มที่แม่หญิงเกศสุรางค์ตื่นเต้นอยากอ่านจนเก็บอาการไม่อยู่ หนังสือเล่มนั้นก็คือ'จินดามณี'นั่นเอง

เกี่ยวกับเรื่องนี้ นายวีระกล่าวอีกว่า สืบเนื่องจากละครเรื่อง “บุพเพสันนิวาส” ประพันธ์โดย “รอมแพง” ก่อให้เกิดกระแสเด็ก เยาวชน คนรุ่นใหม่และประชาชน สนใจค้นคว้าหาข้อมูลประวัติศาสตร์ไทย วัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิต และนิยมแต่งกายด้วยชุดไทยอยู่ในขณะนี้ ที่สำคัญในละคร “บุพเพสันนิวาส” ได้กล่าวถึงหนังสือจินดามณี หนังสือเรียนเล่มแรกของไทย ซึ่งพระโหราธิบดีเป็นผู้เขียน ทำให้เด็ก เยาวชน คนรุ่นใหม่ สอบถามมายังกรมศิลปากรจำนวนมาก ว่าต้องการอ่านหนังสือเล่มดังกล่าวและอยากเก็บไว้เป็นที่ระลึก เนื่องจากทราบว่ากรมศิลปากรเคยจัดพิมพ์จินดามณีเผยแพร่มาแล้ว 1 ครั้ง การจัดพิมพ์ครั้งนี้ได้จัดพิมพ์ตามฉบับจินดามณี เล่ม 1 และนำสำเนาเอกสารสมุดไทยหนังสือจินดามณี เอกสารเลขที่ 83 จินดามณีฉบับใหญ่ เอกสารเลขที่ 4 และจินดามณี เล่ม 2 เอกสารที่ 29 รวมจัดพิมพ์เป็น “จินดามณี เล่ม 1 และจินดามณี ฉบับใหญ่ บริบูรณ์” การจัดพิมพ์ครั้งนี้เป็นครั้งที่ 2 แล้ว เพื่อให้ทุกคนได้เห็นลักษณะของหนังสือแบบเรียนไทยในอดีต ที่สำคัญเป็นประโยชน์ต่อเด็ก เยาวชน และประชาชนทั่วไป ตลอดจนนักเรียน นักศึกษา ครู อาจารย์ นักวิชาการที่สนใจวรรณคดีและอักษรศาสตร์ได้มีโอกาสศึกษา

ทั้งนี้ “จินดามณี” เป็นหนังสือเรียนเล่มแรกของไทย ซึ่งพระโหราธิบดีเป็นผู้เขียน และเชื่อว่าใช้มาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย สืบมาจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ในการสอนพื้นฐานด้านอักขรวิทยา เช่น อักษรศัพท์ว่าด้วยคําศัพท์ที่มักเขียนผิด ความหมายของศัพท์ที่ยืมมาจากภาษาบาลี-สันสกฤตและเขมร ตัวอย่างคำที่ใช้ ส, ศ, ษ ตัวอย่างคําที่ใช้ไม้ม้วน ไม้มลาย ด้านบทประพันธ์ร้อยกรองได้อธิบายโคลง ฉันท์ การประพันธ์ ร้อยกรองประเภทต่างๆ

นอกจากนี้ในหนังสือ จินดามณี มีเนื้อหาครอบคลุมเรื่อง การใช้สระ พยัญชนะ วรรณยุกต์ การแจกลูก การผันอักษร อักษรศัพท์ อักษรเลข การสะกดการันต์ การแต่งคำประพันธ์ ชนิดต่าง ๆ และกลบท ปรากฏกลบท อยู่ 60 ชนิด มีทั้งจินดามณี แต่งขึ้นในสมัยอยุธยาตอนกลาง โดยพระโหราธิบดี ในรัชสมัยของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช (แต่บางข้อมูลเชื่อว่าอาจจะแต่งก่อนหน้านั้นนับร้อยปี คือ แต่งในรัชสมัยของสมเด็จพระเอกาทศรถ) และยังเป็นแบบเรียนเล่มแรกของไทยด้วย

จากการที่จินดามณีของพระโหราธิบดี เป็นแบบเรียนไทยมาก่อนจนเป็นเสมือนสัญลักษณ์ของแบบเรียนไทย เดิมเขียนลงในสมุดข่อย และมีการ ‘คัดลอก’ สืบต่อกันมาทำให้หนังสือแบบเรียนไทยในยุคต่อมาหลายเล่มใช้ชื่อตามว่า "จินดามณี" เช่นเดียวกัน เช่น จินดามณีฉบับความแปลก จินดามณีฉบับพระเจ้าบรมโกศ จินดามณีฉบับกรมหลวงวงษาธิราชสนิท ในภายหลังมีการตีพิมพ์เป็นหนังสือเล่มด้วยกระดาษฝรั่ง จึงเกิดหนังสือจินดามณีฉบับพิมพ์ของหมอสมิท และจินดามณีฉบับพิมพ์ของหมอบรัดเล  ต่อมากรมศิลปากรได้จัดพิมพ์เผยแพร่ จัดจำหน่ายโดยสำนักพิมพ์ ‘ศิลปาบรรณาคาร’ของกรมศิลปากร

เกี่ยวกับหนังสือจินดามณี ฉบับหมอบรัดเล เป็นหนังสือแบบเรียนที่ ดร. แดน บีช บรัดเล มิชชันนารีชาวอเมริกัน ผู้ที่มีบทบาทในการเปลี่ยนแปลงเทคนิคการพิมพ์ของไทย จัดพิมพ์เมื่อปี 2422 โดยคัดสรรมาจากตำราเรียนเก่าหลายเรื่องและสอดแทรกเนื้อหาสำคัญท ี่เกี่ยวกับการใช้ภาษาไทยมาไว้ในเล่มเดียวกัน เช่น ประถม ก กา ว่าด้วยการใช้และสะกดตัวอักษร จินดามุนี ว่าด้วยการประพันธ์โคลง เช่น โคลงสุภาพ ประถมมาลา เป็นตำราสั่งสอนวิชาหนังสือภาษาไทยให้ถูกต้องตามแบบจินดามณี ปทานุกรม เป็นส่วนราชาศัพท์ ได้เพิ่ม ศัพท์กัมพูชา ศัพท์ชวา เป็นต้น

ปัจจุบัน ยังมีการพบต้นฉบับสมุดข่อยที่คัดลอกสืบต่อกันมาปรากฏอยู่ตามวัดวาอาราม อาทิ วัดท่าพูด ตำบลไร่ขิง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม โดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ได้เข้าไปศึกษาและเรียบเรียงรายละเอียดเพื่อประโยชน์ในการค้นคว้าของผู้สนใจ