'มันดาลา' ศิลปะจากเม็ดทราย ภาพพระ'ทำ'ของแท้ พุทธศิลป์ชั้นสูงจากลามะทิเบต แฝงปริศนาธรรม

ภาพศิลปะประเภทนี้เรียกว่า “มันดาลา” คืองานศิลปะที่ทำมาจากผงทรายย้อมสี จะทำออกมาในลักษณะ ของวงกลมล้อมรอบกำแพงทั้ง 4 ที่ภายในเปรียบเปรยคล้ายว่าเป็นใจกลางแห่งพระพุทธศาสนา มันดาลามีจุดกำเนิดจากประเทศทิเบต มีจุดประสงค์ในการทำคือการฝึกกำหนดสมาธิในขณะทำ เพราะการโรยทรายในแต่ละจุดนั้นต้องทำด้วยความแม่นยำ และต้องใช้สมาธิมากจึงถือได้ว่า“มันดาลา” เป็นเครื่องมือในการช่วยให้ผู้ปฏิบัติได้เข้าใกล้ความสงบและสมาธิอีกทางหนึ่ง

วิธีการจัดเตรียมการทำมันดาลาจะต้องปฏิบัติกันในห้องที่ปิด ไม่มีลมพัด เริ่มจากการเตรียมฐานของมันดาลา ส่วนใหญ่จะเป็นแผ่นไม้ทรงสี่เหลี่ยมจตุรัสขนาด 150 X 150 ซม.

หลังจากนั้นผู้ทำมันดาลาจะเริ่มร่างแบบลงบนฐาน เมื่อได้แบบที่ร่างไว้ก็จะนำทรายที่ทำมาจากการบดหินอ่อนให้เป็นผง จะมีทรายขนาดต่างกันตั้งแต่ละเอียดไปจนถึงทรายหยาบแล้วนำไปผสมสีที่ทำมาจากแร่ธาตุต่างๆ สีแต่ละสีจะมีความหมายถึงปัญญาด้านต่างๆที่เป็นหนทางในการรู้แจ้ง

ในการนำทรายเติมลงไปให้เป็นลวดลาย ผู้ทำจะต้องมีสติรับรู้ถึงการกระทำอยู่ตลอดเวลา เครื่องมือที่ใช้จะมีเพียงกรวยแหลมที่ทำมาจากโลหะ มีชื่อเรียกว่า “ชัค-ปู” ทำหน้าที่ในการเติมทราย เขาสัตว์ที่ใช้กระทบเพื่อสั่นสะเทือนให้ทรายร่วงลงมา และเครื่องขูดที่ทำจากไม้ใช้ในการจัดรูปทรงของทรายคล้ายกับการตัดเส้นที่มีชื่อเรียกว่า “ชิง-กา”

โดยเครื่องมือทั้งสองชิ้นนี้แฝงความหมายทางธรรมไว้ว่าทุกสิ่งต้องพึ่งพาซึ่งกันและกัน จะขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไปไม่ได้

ความหมายของมันดาลา คือวงกลมที่เปรียบเสมือนดินแดนแห่งความรู้แจ้ง ล้อมกำแพงวิหารแห่งความรู้แจ้งทั้งสี่ด้าน กำแพงแต่ละด้านแทนความหมายของพรหมวิหารทั้ง 4 ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา การที่จะเข้าไปในวิหารได้จะต้องผ่านการทดสอบของกำแพงทั้งสี่ด้านจึงจะสามารถที่จะเข้าไปข้างในได้

เมื่อมันดาลาเสร็จสิ้นก็จะถูกเก็บรักษาไว้ในวิหารเป็นเวลา 1 ปีเพื่อให้ผู้ศรัทธาเข้าชม เมื่อครบ 1 ปี ก็จะถูกเก็บกวาดโดยการรวบรวมทรายแล้วนำไปทิ้งลงในบ่อน้ำเพื่อกลับสู่ธรรมชาติเช่นเดิม แฝงไว้ด้วยความในทางธรรมว่า “ทุกสิ่งเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป”