ตำนาน ขนมบ๊ะจ่าง ถือกำเนิดกว่า 2 พันปีที่เผ่าไท ไม่ใช่เป็นขนมของคนจีน

ตำนาน บ๊ะจ่าง มีว่า ในสมัยเลียดก๊ก ชีหยวน เป็นผู้ที่มีความรอบรู้ และความสามารถรอบด้าน เป็นนักปราชญ์ราชกวีคนหนึ่ง รู้จักหลักการบริหารปกครองเป็นอย่างดี ชีหยวนเป็นเชื้อสายของกษัตริย์ ผู้ครองแคว้นฉู่ ชีหยวนได้รับราชการเป็นขุนนาง ในสมัยพระเจ้าฉู่หวายอ๋อง เป็นที่ปรึกษา และดูแลเหล่าเชื้อพระวงศ์ ชีหยวนเป็นขุนนางที่ซื่อสัตย์ และเปี่ยมด้วยความรู้ความสามารถอันสูงยิ่ง เป็นที่โปรดปราน ของพระเจ้าฉู่หวายอ๋อง เป็นอันมาก

เหล่าขุนนางกังฉินทั้งหลาย ต่างก็ไม่พอใจ ที่ชีหยวนนั้นเป็นคนที่ซื่อตรง ขัดขวางการโกงกินบ้านโกงกินเมือง ของขุนนางกังฉิน จึงรวมหัวกันพยายามใส่ไคล้ จนพระเจ้าฉู่หวายอ๋องเองก็ชักเริ่มมีใจเอนเอียง ชีหยวนรู้สึกทุกข์ระทมตรมใจมาก จึงได้แต่งกลอนขึ้น เพื่อคลายความทุกข์ใจ กลอนบทนั้นมีชื่อว่า "หลีเซา" หมายถึงความเศร้าโศก จนต่อมาพระเจ้าฉู่หวายอ๋อง ถูกกลลวงของแคว้นฉิน และสวรรคตในแคว้นฉิน รัชทายาทของฉู่หวายอ๋อง จึงได้ขึ้นครองราชบัลลังก์แทน

หลังจากที่กษัตริย์องค์ใหม่ ขึ้นครองราชย์ ได้ทรงหลงเชื่อคำยุยงของ เหล่าขุนนางกังฉิน จึงได้มีพระบรมราชโองการ ให้เนรเทศชีหยวนออกจากแคว้นฉู่ไป ชีหยวนเศร้าโศกเสียใจมาก หลังจากเดินทางรอนแรม มาถึงแม่น้ำเปาะล่อกัง บางตำราว่าเป็นแม่น้ำแยงซีเกียง ชีหยวนจึงได้ตัดสินใจ กระโดดน้ำตายในวันขึ้น ๕ ค่ำ เดือน ๕ นั้นเอง

พวกชาวบ้าน ที่รู้เรื่องการตายของชีหยวน จึงได้ออกเรือ เพื่อตามหาศพของชีหยวน ในขณะที่ค้นหาศพ พวกเขาก็เตรียมข้าวปลาอาหาร ไปโปรยลงแม่น้ำด้วย นัยว่าเพื่อล่อให้สัตว์น้ำมากิน จะได้ไม่ไ กัดกินซากศพ ของชีหยวน หลังจากนั้นทุกปี เมื่อถึงวันครบรอบวันตายของชีหยวน ชาวบ้านจะนำเอาอาหาร ไปโปรยลงแม่น้ำเปาะล่อกัง

หลังจากที่ทำมาได้ ๒ ปี ก็มีชาวบ้านผู้หนึ่ง ฝันเห็นชีหยวนที่มาในชุดอันสวยงาม กล่าวขอบคุณเหล่าชาวบ้าน ที่นำเอาอาหารไปโปรยให้ เพื่อเซ่นไหว้ บอกว่าอาหารที่เหล่าชาวบ้านนำไปโปรย เพื่อเป็นเครื่องเซ่น ถูกเหล่าสัตว์น้ำกินจนหมดเกลี้ยง เนื่องจากบริเวณนั้น มีสัตว์น้ำอาศัยอยู่มากมาย ชีหยวนจึงแนะนำให้นำอาหารเหล่านั้น ห่อด้วยใบไผ่ หรือใบจาก ก่อนนำไปโยนลงน้ำ เพื่อที่เหล่าสัตว์น้ำ จะได้นึกว่าเป็นต้นไม้ อะไรสักอย่าง จะได้ไม่กินเข้าไป

หลังจากนั้นในปีต่อมา ชาวบ้านต่างก็ทำตาม ที่ชีหยวนแนะนำ คือนำอาหารห่อด้วยใบไผ่ ไปโยนลงน้ำเพื่อ เซ่นให้แก่ชีหยวน หลังจากวันนั้นชีหยวน ก็ได้มาเข้าฝันชาวบ้านอีก ว่าคราวนี้ได้กินมากหน่อย แต่ก็ยังคงโดนสัตว์น้ำ แย่งไปกินได้ ชาวบ้านต้องการให้ชีหยวน ได้กินอาหารที่พวกเขาเซ่นให้ อย่างอิ่มหนำสำราญ จึงได้ถามชีหยวนว่า ควรทำเช่นไรดี ชีหยวนจึงแนะนำอีกว่าเวลาที่จะนำ อาหารไปโยนลงแม่น้ำ ให้ตกแต่งเรือเป็นรูปมังกรไป เมื่อสัตว์น้ำทั้งหลายได้เห็นก็จะนึกว่า เป็นเครื่องเซ่นของพญามังกร จะได้ไม่กล้าเข้ามากิน

ประเพณีการแข่งเรือมังกร และประเพณีการไหว้ ขนมจั้ง (บ๊ะจ่าง) จึงเกิดขึ้นด้วยประการฉะนี้