เอกอัครมเหสี"มณีจันทร์"

   คำให้การขุนหลวงหาวัด (พระราชพงศาวดารแปลจากภาษารามัญ) ความจริงเป็นเอกสารฉบับเดียวกับคำให้การชาวกรุงเก่า (พงศาวดารไทยตามฉบับพม่า) ตามต้นฉบับในหอเมืองย่างกุ้งของพม่า ทางพม่าได้จดคำให้การของเชลยศึกที่เจ้านายและขุนนางผู้ใหญ่ผู้น้อยกรุงศรีอยุธยา โดยอาศัยล่ามชาวมอญที่รู้ภาษาไทยจดคำให้การเป็นภาษามอญ แล้วค่อยแปลเป็นภาษาพม่าในภายหลังซึ่งปัจจุบันได้ข้อยุติว่า คำให้การชาวกรุงเก่าเป็นเอกสารฉบับเดียวกับโยธยา ยาสะเวง (พงศาวดารอยุธยา)ของพม่า ได้เล่าถึงเหตุการณ์เมื่อครั้งสมเด็จพระนเรศวรมหาราชเสด็จขึ้นเสวยราชสมบัติสืบต่อจากสมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช พระราชชนกนาถ ใน จ.ศ. ๙๕๒ ปีขาลโทศก (พ.ศ. ๒๑๓๓) ความว่า

 

“ ส่วนพระนเรศวรนั้น ก็เข้าไปกรุงศรีอยุธยา ก็เสด็จเข้าสู่พระราชฐาน อันอัครมหาเสนาบดีและมหาปุโรหิตทั้งปวง จึงทำการปราบดาภิเษกแล้วเชื้อเชิญขึ้นให้เสวยราชสมบัติ จึงถวายอาณาจักรเวนพิภพแล้วจึงถวายเครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ทั้ง ๕ และเครื่องมหาพิไชยสงครามทั้ง ๕ ทั้งเครื่องราชูปโภคทั้งปวงอันครบครัน แล้วจึงถวายพระนามใส่ในพระสุพรรณบัฏสมญาแล้ว ฝ่ายในกรมจึงถวายพระมเหสีพระนามชื่อพระมณีรัตนา แล้วถวายพระสนมกำนัลทั้งสิ้น แล้วครอบครองราชย์สมบัติเมื่อจุลศักราช ๙๕๒ ปีขาลโทศก อันพระเอกาทศรถนั้นก็เปนที่มหาอุปราช ”

การช่วยเหลือจมื่นศรีสรรักษ์ ในรัชสมัยสมเด็จพระเอกาทศรถ

 

  เมื่อสมเด็จพระเจ้าปราสาททองยังมีพระยศเป็นจมื่นศรีสรรักษ์ได้ไปก่อเหตุทำร้ายพระยาแรกนา ทำให้สมเด็จพระเอกาทศรถทรงพระพิโรธ มีรับสั่งให้จับไปขังคุก 5 เดือน แต่เจ้าขรัวมณีจันทร์ทรงมาทูลขอพระราชทานอภัยโทษแทน จมื่นศรีสรรักษ์จึงได้รับพระราชอภัยโทษออกมารับราชการตามเดิม ซึ่งจากเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้พอจะคาดได้ว่าเจ้าขรัวมณีจันทร์มีบทบาทต่อการเมืองและเป็นที่เกรงพระราชหฤทัยพระเอกาทศรถ แม้ว่าสมเด็จพระนเรศวรจะสวรรคตไปแล้วก็ตาม