ระหัสลับจากนิทาน ภาค 1 ปล.ยาวหน่อยนะครับ

หลายๆคนอาจจะบอกว่านิทานเป็นเรื่องของเด็กๆ แต่เอาเข้าจริงแล้ว นิทานมีมนต์ขลังอันยากจะต้านทาน ไม่ว่าต่อเด็ก

หรือผู้ใหญ่ คุณเคยสงสัยบ้างหรือไม่ว่า ทำไมนิทานเหล่านี้เป็นเรื่องอมตะ ทรงอิทธิพล และตราตรึงใจคนอ่านทุกยุคทุกสมัย

อาจเป็นไปได้ว่านิทานเหล่านี้ซุกซ่อนบางสิ่งบางอย่างภายใต้เนื้อเรื่องที่สนุกสนานสอนในไร้พิษสง บางอย่างที่เป็นความจริง

อันเก่าแก่เกี่ยวกับตัวตนของมนุษย์ที่รอคอยการถอดรหัสอยู่ ดังเช่นนิทานต่อไปนี้

พิน็อคคิโอ กับพิธีกรรมการเป็นหนุ่ม (Puberty Rites)

พิน็อคคิโอเป็นเรื่องราวของหุ่นไม้รูปเด็กชายที่นางฟ้าได้บันดาลให้มีชีวิตเพื่อทำฝันให้ช่างไม้ เกปเปตโต้ ซึ่ง

ฝันอยากจะมีลูกชายให้เป็นจริง แต่กระนั้นพิน็อคคิโอ้กลับเป็นหุ่นไม้แสนดื้อแสนซนและชอบโกหกเป็นนิสัย

และจุดเด่นของพิน็อคคิโอ้ก็คือเมื่อเข้าโกหก จมูกเขาจะยาวขึ้นเรื่อยๆนั้นเอง พิน็อคคิโอต้องพจญภัยและเผชิญ

กับอุปสรรคนานับประการ จนในที่สุดพิน็อคคิโอก็ได้เป็นเด็กสมใจ แล้วพิน็อคคิโอเกี่ยวข้องอะไรกับการเป็นหนุ่มเล่า?

ก่อนอื่นต้องมาทำความเข้าใจกับพิธีกรรมนี้ก่อน พิธีกรรมการเป็นหนุ่ม (Puberty Rites) เป็นพิธีกรรมอันเก่าแก่ของมนุษย์

ประกอบขึ้นเพื่อเปลี่ยนจากสถานะเด็กชายในเผ่าให้กลายเป็นชายหนุ่มสมบูรณ์ ซึ่งผู้ที่ผ่านพิธีจะได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้ใหญ่

สามารถประกอบอาชีพและมีครอบครัวได้ ซึ่งในปัจจุบันยังคงพบเห็นในเผ่าต่างๆที่กระจายอยู่ทั่วแอฟริกา พิธีกรรมเหล่านี้มีลักษณะ

สากลร่วมร่วมกันอย่างน่าสนใจคือ เหล่าเด็กชายจะถูกผู้ชายในเผ่าพรากออกไปจาก อกแม่ และจะถูกกักอยู่ในกระท่อมร่วมกัน

ผู้ชายจะบอกผู้หญิงในเผ่าว่า ลูกชายและพี่ชายน้องชายเธอถูกปีศาจลักพาตัวไป และพวกเหล่าผู้หญิงก็จะร่ำไห้เสียใจรำพันด้วยความ

อาลัยรัก ส่วนเด็กชายขณะที่ถูกกักขังจะต้องเผชิญกับด่านทดสอบนานับประการ พวกเข้าจะถูกลงโทษและดูกถูกเหยียดหยามต่างๆนาๆ

เพื่อให้เข้าสลัดความโหยหาแม่จนในที่สุดเมื่อพวกเขาผ่านบททดสอบ พวกเขาจะได้รับการต้อนรับกลับเสมือนว่าพวกเขาได้เกิดใหม่อีกครั้ง

 

ในเรื่องพิน็อคคิโอ พิน็อคคิโอเดิมเป็นหุ่นไม้ที่สร้างโดย เกปเปตโต พ่อของเขา และโตเป็นเด็กทันทีโดยไม่ผ่านช่วงเวลา

การเป็นทารกที่ต้องได้รับความเอาใจใส่และความรักจากแม่ และเพราะโตมาโดยขาดความรักจากแม่ ทำให้มีนิสัยขี้โกหกเนื่องจาก

การโกหกนั้นจะเกิดขึ้นเพื่อปกปิดความจริงอันไม่อาจรับได้ (ที่ไม่มีแม่)

พิน็อคคิโอมีนิสัยดื้อดึงขัดขืน เช่นในตอนที่พ่อเขาสั่งให้เขาไปเรียน แต่พิน็อกคิโอไม่รักดีกลับหนีเที่ยว นอกจากนี้พิน็อคคิโอยังไม่

สามารถควบคุมอารมณ์ความต้องการทางเพศของตัวเองได้  นักจิตวิเคราะห์อธิบายว่า จมูกเป็นสัญลักษณ์ของลึงค์(หรรม)ผู้ชาย

ในสมัยจักดิวรรดิไบแซนไทน์ ชายหนุ่มจะตัดปลายจมูกของตน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของการตอนตนเอง เพื่อแสดงความจงรักภัคดีต่อรัชทายาท

และไม่คิดแย่งอำนาจจากเจ้านาย อาการยื่นของจมูกจึงหมายถึงการตื่นตัวทางเพศของเด็กๆ ที่ไม่รู้จักการควบคุมความต้องการของตนเอง

ดังนั้น ด้วยนิสัยเช่นนี้ พิน็อคคิโอจึกต้องผ่านบททดสอบของพิธีกรรมที่แสดงด้วยสัญลักษณ์ของความลำบาก  เราสามารถสังเกตุเห็นได้ว่า

ในเรื่องนี้แทบไม่มีผู้หญิง เพราะว่าเรื่องนี้เป็นพิธีกรรมการเปลี่ยนจากเด็กชายกลายเป็นหนุ่มของพิน็คคิโอที่ถูกพรากจากอกแม่ นางฟ้าที่ให้ชีวิต

จึกเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นแม่ มักปรากฏตัวน้อยครั้งในความฝันอันเลือนลางของพิน็คคิโอ เหมือนเหล่าเด็กชายในกระท่อมฝึกฝน

ซึ่งต้องอดทนกับความยากลำบากที่มีจุดประสงค์เพื่อขจัดความผูกพันธ์เกี่ยวกับแม่เพื่อโตไปเป็นหนุ่มเต็มตัว

พิน็อคคิโอได้ติดตามหาพ่อไปยังมหาสมุทรตามคำบอกเล่าของนกพิราบ ซึ่งนกพิราบถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของการเติบโตเพศชาย ในนิทาน

ปกรณัมต่างๆ เช่น นกพิราบเป็นสัญลักษณ์ของการเปิดเผยของพระผู้เป็นเจ้าแก่โนอาห์ และเมื่อพิน็อคคิโอกระโดดลงทะเลเพื่อช่วยพ่อ

พิน็อคคอโอได้ตาย(ในฐานะเด็ก) และเกิดใหม่ (ในฐานะผู้ผ่านการทดสอบ) ในท้ายสุด พิน็อคคิโอได้กลายเป็นเด็กที่แท้จริง นั้นหมายถึงการ

เติบโตของเด็กกบฏที่ไม่รู้จักควบคุมอารมณ์ กลายเป็นเด็กที่รู้จักผิดชอบชั่วดี และเป็นคนที่เชื่อฟังกฏระเบียบของสังคมนั่นเอง

ซิลเดอเรลล่า กับการผลิบานของความเป็นหญิง

นิทานเกี่ยวกับสาวน้อยอาภัพเรื่องนี้คงไม่ต้องเล่าเรื่องย่อให้มากความ เพราะความนิยมของเทพนิยายเรื่องนี้ไม่เป็นที่สงใสของเด็กๆ

และสาวน้อยสาวใหญ่ (ที่หวังที่พบรักแบบในนิทานบ้าง) แต่เคยเอะใจมัยว่า ทำไมทุกเวอร์ชั่นจะต้องถูกโฟกัสไปที่ร้องเท้าแก้วของเธอ

แล้วทำไม เธอจะต้องวิ่งซุ่มซ่ามทำรองเท้าหลุดไว้ข้างหนึ่งให้เจ้าชายดูต่างหน้าตอนเที่ยงคืน?

ซิกมัน ฟรอยด์ ได้อธิบายความหมายสัญลักษณ์ของรองเท้าในหนังสือของเขา Symbolism in Dreams  ฟรอยด์ตีความหมายว่า รองเท้า

หมายถึงสัญลักษณ์ของ อวัยวะเพศหญิง เชื่อว่าเมื่อเด็กเล็กๆ ค้นพบว่าเพศหญิงไม่มี หรรม เหมือนเพศชาย พวกเขาสงใสว่าา หรรม ของพวก

ผู้หญิงหายไปไหน  ส่วนการเต้นรำอันแสนโรแมนติกนั้นก็เป็นรหัสการ สัมพันธ์ทางเพศนั้นเอง และช่วงเวลาของการถึงจุดสุดยอดทางเพศ

ก็คือช่วงที่นาฬิกาตีบอกเวลาเที่ยงคืนตรง ตอนนั้นนั้นเองที่ซินเดอเรลล่าต้องสูญเสียรองเท้า(หรือพรหมจรรย์)ให้แก่เจ้าชายโดยเธอได้เติมเต็ม

ความเป็นหญิงของเธอนั้นเอง 

นี่ไม่ใช่การกล่าวลอยๆแต่ได้มีการยืนยันเป็นกรณีศึกษาของนักจิตวิเคราะห์ คาร์ล อับราฮัม ที่คนไข้คนหนึ่งของเค้ามีอาการประหลาด ที่ชอบ

มองรองเท้าของผู้หญิง และจะมีความรังเกียจขยะแขยงหากรองเท้านั้นมีรูปทรงอัปลักษณ์  แต่จะมีความสุขหากรองเท้านั้นประนีตสาวยงาม

(รึเค้าอยากจะใส่ก็ไม่อาจทราบได้) ในเรื่องซินเดอเรลล่าเองก็เช่นกันแม้นางซินฯ จะสวยงามแต่มนต์เสน่ห์ของเรื่องกลับจ้องไปที่รองเท้าแก้ว

ซึ่งผู้หญิงหลายคนก็คงเสียเวลาไปกับร้านรองเท้าเพื่อเลือกเฟ้นรองเท้าคู่โปรดเหมือนกัน

 

ลูกหมู 3 ตัว  กับพันธนาการทางประวัติศาสตร์ของมนุยษ์

ตอนเด็กๆ พวกเรามักได้ยินนิทานเรื่องลูกหมู 3 ตัว บ่อยๆและซึมซับคติสอนใจว่า การขี้เกียจจะเป็นภัยแก่ตัว และการขยันจะนำพา

ความสำเร็จมาสุ่ตัว เหมือนกับหมูตัวสุดท้ายที่ลงทุนสร้างบ้านด้วยอิฐ  ทำให้รอดจากเงื้อมมือของหมาป่า นี่อาจจะเป็นเวอร์ชั่น

ที่พ่อแม่ เล่าให้ฟังแล้วหวังว่าเราจะตั้งใจเรียน งั้นอ่านนิทานเรืองหมูๆ อีกครั้งในแบบใหม่กัน

ในเรื่อง ลูกหมูพี่น้องสร้างบ้านจากวัสดุ 3 อย่างแตกต่างกัน คือ หญ้า ไม้ และก้อนอิฐ นักจิตวิเคราะได้อธิบายว่า มันคือสัญลักษ์

แสดงเส้นทางพัฒนาของมนุษย์ จากเดิมมนุษย์สร้างบ้านมุงด้วยหญ้าและไม้ซึ่งไม่ทนทานและมั่นคง ต่อมาเมื่อพวกเขาได้พบการสร้าง

บ้านเรือนด้วยอิฐที่ทนทานจนในที่สุดมนุษย์สามารถตั้งถิ่นฐานได้อย่างมั่นคง และสร้างแปงเมืองและพัฒนาเป็อารยะธรรมได้นั้นเอง

ลูกหมู 3 ตัวแสดงถึงการที่มนุษย์สามารถพิชิดความปรารถนาในตัวของตัวเองซึ่งในทางจิตวิทยาเรียกว่า อิด (ld) อิดคือจิตใจไร้สำนึก

ทีี่เป็นความปรารถนา ต้องการทำตามอำเภอใจ ซึ่งในนิทานแสดงถึงลูกหมุ 2 ตัวที่สร้างบ้านอยากลวกๆ เพราะจะได้เอาเวลาไปนอนและ

เที่ยวเล่น อิดมีทั้งในมนุยษและสัตว์ แต่ในมนุ๋ย์จะมีส่วนของจิตสำนึกหรือ Ego ซึ่งเป็นส่วนของความนึกคิด สติปัญญา ซึ่งในส่วนนี้เองทำ

ให้มนุยษ์แตกต่างจากสัตว์ การใช้เหตุผลทำให้มนุยษ์รู้จักแยกแยะสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำ เป็นแรงผลักดันทำให้มนุษย์สร้างอารยธรรม

ได้สำเร็จ

 

 นอกจากนี้ นิทานเรื่องนี้ยังแสดงถึงปมเก่าแก่ของมนุษย์  นั้นคือ "ปมโอดิปุส" (Odipus Complex) หรือปมที่ลูกชายมักเกลียดพ่อ

เพราะรักแม่ซึ่งเป็นปมที่เกิดขึ้นในเด็กเล็ก และจายหายไปเมื่อโตขึ้น ปมนี้มีชื่อมาจากวีรบุรุษชาวกรีกชื่อ โอดิปุส ที่พลั้งมือฆ่าพ่อ

ตัวเองและรับแม่แท้ๆตนเป็นภรรยา  ฟรอยด์ อธิบายว่า เลข 3 ใช้แสดงถึงอวัยวะเพศชาย (ไข่ 2 หรรม 1 = 3 พอดี)

ขณะที่บ้านแสดงถึงร่างกายสตรี  ส่วนหมาป่านั้นเป็นสัญลักษณ์ของพ่อ เนื่องจากร่างกายเต็มไปด้วยขน ซึ่งหมายถึงร่างกายชาย

ที่โตเต็มวัย  ดังนั้นการพิชิตหมาป่าได้จึงหมายถึงการก้าวข้ามผ่านพ่อและเป็นใหญ่แทน ซึ่งหมายถึงจะได้ครอบครองมรดกพ่อและทรัพย์สิน

 

ในปรัมเทพกรีก ก็มีการพูดถึงปม โปดิอุสนี้เช่นกัน เช่นกรณีของ โอดิปุสเอง หรือ กรณีซุสโค่นบังลังค์โครนอสโดยการสนับสนุน

จากไกอาแล้วขึ้นเป็นใหญ่

 

ไคอ่านจบบ้าง  หวังว่าคงชอบนะครับ ซ้ำรึป่าวไม่มั้นใจ ถ้าซ้ำก็ขออภัยนะครับ

ขอติดเรื่องอื่นๆก่อนนะคับ 

คราวหน้า นิทานยอดนิยมอย่างสโนวไวท ์ และราพันเซล ซ่อนความหมายอะไรไว้ ยังไงก็ฝากติดตามกันด้วยนะ