มารู้จักกับ น้ำอัดลม : ส่วนผสม

คำถาม : น้าชาติ ในน้ำอัดลมมีส่วนผสมอะไรบ้าง นอกจากน้ำกับน้ำตาล / น้องจิ๋ว

ตอบ น้องจิ๋ว

ได้ความรู้จากสาขาเคมี สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ที่อธิบายเรื่องน้ำอัดลมไว้ว่า ส่วนประกอบของน้ำอัดลม มี

1.น้ำ ได้มาจากการนำน้ำบาดาลมาผ่านการกรองและฆ่าเชื้อโรคด้วยคลอรีน

2.สารให้ความหวาน คือ น้ำตาลทราย หรือ ซูโครส หรือในน้ำอัดลมบางชนิดจะผสมน้ำตาลเทียมแอสปาร์แทม (แอสปาร์แทมเป็นกรดอะมิโนที่รับประทานได้แต่ต้องไม่มากเกินไป)

การผลิตน้ำอัดลมชนิดธรรมดาจะใช้น้ำตาลทรายเพียงอย่างเดียว นำมาผสมน้ำ แล้วต้มทำเป็นน้ำเชื่อม และกรอง แต่ปัจจุบันมีการใช้สารให้ความหวานตัวอื่นเพิ่ม เช่น น้ำเชื่อมข้าวโพด และน้ำเชื่อมข้าวโพดแบบฟรักโทสสูง เป็นต้น

3.สารปรุงแต่ง หรือที่เรียกกันว่าหัวน้ำเชื้อ เป็นส่วนผสมของสารที่ให้สีและกลิ่น จากนั้นทำให้ของผสมทั้ง หมดเย็นลง

4.ส่วนประกอบตัวที่ 4 เป็นตัวที่ทำให้น้ำอัดลมมีชื่อว่า น้ำอัดลมสมชื่อ แต่จริงๆ น่าจะชื่อว่า น้ำอัดแก๊ส มากกว่า เพราะคือ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ โดยจะนำแก๊สคาร์บอนได ออกไซด์อัดลงในส่วนประกอบทั้ง 3 ที่ผสมไว้ ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นระหว่างน้ำกับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์จะต้องใช้ความดันสูง หรือใช้การอัดให้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ทำปฏิกิริยากับน้ำให้ได้ เนื่องจากในสภาวะความดันปกติ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์แทบจะไม่ละลายน้ำหรือไม่ทำปฏิกิริยากับน้ำเลย

ผลิตภัณฑ์ที่เกิดขึ้นจากปฏิกิริยานี้ จะได้กรดคาร์บอ นิกที่ทำให้น้ำอัดลมซ่าและมีฟอง แต่กรดคาร์บอนิกที่เกิดขึ้นนั้นไม่เสถียร คือสลายตัวได้ง่ายในภาวะความดันปกติ ยิ่งถ้ามีความร้อนด้วยจะยิ่งเร่งการสลายตัวให้เร็วขึ้น

จะสังเกตได้ว่าถ้าวางน้ำอัดลมทิ้งไว้นานๆ รสชาติจะเปลี่ยนไปและไม่มีฟอง เนื่องจากผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการสลายตัวของกรดคาร์บอนิกก็คือจะได้น้ำกับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์นั่นเอง

ดังนั้น เมื่อเปิดขวดน้ำอัดลมออก ความดันที่สูงในขวดน้ำอัดลมก็จะลดลงเท่ากับความดันปกติ จึงทำให้กรดคาร์บอนิกสลายตัวออกมา ได้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งสังเกตได้จากการเกิดฟอง

5.ถ้าดูส่วนผสมของน้ำอัดลมจากข้างขวดหรือข้างกระป๋อง จะพบว่าหนึ่งในส่วนผสมนั้นคือ เอทิลีนไกลคอล สารตัวนี้เป็นตัวทำให้น้ำอัดลมเย็นจัดและช่วยป้องกันการแข็งตัวที่อุณหภูมิ 0 องศาเซลเซียส

เนื่องจากส่วนใหญ่แล้วเราจะนำน้ำอัดลมไปแช่เย็นก่อนดื่ม เอทิลีนไกลคอลจะช่วยให้น้ำอัดลมไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิ 0 องศาเซลเซียส โดยจะทำให้น้ำอัดลมแข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำกว่านั้น คือประมาณ -4 หรือ -5 องศาเซลเซียส

6.กาเฟอีน ไม่ได้มีเฉพาะในกาแฟ หรือในเครื่องดื่มบำรุงกำลังเท่านั้น แต่ยังมีในเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของเม็ดโคล่าด้วย กาเฟอีนเป็นสารที่มีกลิ่นหอมและเป็นสารกระตุ้นประสาทที่ได้รับความนิยมมากที่สุด มีฤทธิ์กระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้ร่างกายเกิดความตื่นตัวและลดความง่วงลง แต่ต้องไม่ดื่มมากเกินไป

7.วัตถุกันเสียหรือสารกันบูด ใส่เข้าไปเพื่อให้สามารถเก็บน้ำอัดลมได้นาน

และ 8.ส่วนประกอบอื่นๆ เช่น กรดซิตริกและกรดฟอสฟอริก เป็นกรดค่อนข้างแรง ทำให้เกิดการระคายเคืองต่อทางเดินอาหารได้

น้ำอัดลมมีน้ำตาลอยู่ ซึ่งร่างกายสามารถนำไปใช้เป็นพลังงานได้ แต่ก็ได้พลังงานเพียงอย่างเดียว โดยไม่มีสารอาหารอื่นๆ ที่มีประโยชน์ต่อร่างกายอีก เรียกว่า Empty calories หรือพลังงานที่ว่างเปล่า