ทำไมกรุงเทพฯ ถึงมีลูกเห็บตก ทั้งที่อากาศยังร้อน

ลูกเห็บไม่ได้เกิดจากอากาศหนาวที่พื้นดิน ข้างล่างอาจยังร้อนอยู่เหมือนเดิม แต่ข้างบนในเมฆฝนฟ้าคะนองเย็นจนหยดน้ำกลายเป็นน้ำแข็งได้ หากก้อนน้ำแข็งโตพอและละลายไม่หมดระหว่างตกลงมา เราก็จะเห็นลูกเห็บถึงพื้น แม้เป็นเมืองร้อนอย่างกรุงเทพฯ ก็ตาม nssl.noaa.gov

1. สาเหตุหลัก — เมฆคิวมูโลนิมบัส

ลูกเห็บเกิดในเมฆฝนฟ้าคะนองที่ยกตัวในแนวดิ่งสูงมาก เรียกว่า เมฆคิวมูโลนิมบัส ภายในเมฆมีกระแสลมยกตัวแรง พาหยดน้ำขึ้นไปยังบริเวณที่อุณหภูมิต่ำกว่าจุดเยือกแข็ง

ก้อนน้ำแข็งจะโตขึ้นเมื่อหยดน้ำเย็นจัดเข้ามาเกาะแล้วแข็งตัว เมื่อก้อนหนักเกินกว่ากระแสลมจะพยุงไว้ หรือหลุดออกจากบริเวณลมยกตัว ก็จะตกลงมา ไม่จำเป็นต้องถูกพัดขึ้นลงซ้ำหลายรอบเสมอไป nssl.noaa.gov

2. ทำไมเรื่องฤดูกาลจึงสำคัญ

ปกติลูกเห็บในไทยมักเกิดช่วง พายุฤดูร้อน ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม โดยเฉพาะภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จึงไม่ควรเข้าใจว่าลูกเห็บต้องมากับอากาศหนาวเท่านั้น ลูกเห็บเป็นอย่างไร

ส่วนเดือนตุลาคม โดยทั่วไปเป็นช่วงที่ประเทศไทยตอนบนกำลังเปลี่ยนจากฤดูฝนเข้าสู่ฤดูหนาว กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ช่วงเปลี่ยนฤดูยังมีอากาศแปรปรวนและฝนฟ้าคะนองได้ โดยเฉพาะภาคกลางตอนล่างและภาคตะวันออก ฤดูกาลของประเทศไทย

แต่การมีฝนฟ้าคะนองไม่ได้แปลว่าจะมีลูกเห็บทุกครั้ง และยังใช้เดือนที่เกิดเหตุเพียงอย่างเดียวสรุปไม่ได้ว่าเป็น “ลูกเห็บหลงฤดู” หรือเกิดจากมรสุมกับมวลอากาศเย็นปะทะกัน ต้องดูข้อมูลสภาพอากาศของวันและพื้นที่นั้นประกอบ

3. ทำไมก้อนน้ำแข็งไม่ละลายก่อนถึงพื้น

ระหว่างตกผ่านชั้นอากาศอุ่น ลูกเห็บจะละลาย ก้อนเล็กอาจละลายหมดจนกลายเป็นฝน ส่วนก้อนที่ใหญ่พออาจยังเหลือน้ำแข็งเมื่อถึงพื้น

จึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่า “ลมดันลงมาเร็วมาก” เพียงอย่างเดียว แต่ต้องดูทั้งขนาดก้อน อุณหภูมิของอากาศ และเวลาที่ก้อนน้ำแข็งใช้ตกผ่านชั้นอากาศอุ่นด้วย nssl.noaa.gov

4. เป็นสัญญาณอะไรไหม?

ลูกเห็บเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นได้ในพายุฝนฟ้าคะนอง ไม่ได้หมายความว่าอากาศที่พื้นดินกำลังจะหนาวลงทันที nssl.noaa.gov

ส่วนคำถามว่าเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศหรือไม่ เหตุการณ์ครั้งเดียวไม่เพียงพอให้สรุปว่าเกี่ยวหรือไม่เกี่ยว ต้องพิจารณาข้อมูลระยะยาวเพิ่มเติม

แต่ละภาคมีโอกาสพบต่างกันอย่างไร

ข้อมูลกรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ลูกเห็บช่วงฤดูร้อนพบได้โดยเฉพาะใน ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ แต่ข้อมูลนี้ยังไม่เพียงพอให้จัดอันดับว่าภาคใดพบมากที่สุดหรือรองลงมา ลูกเห็บเป็นอย่างไร

กรุงเทพฯ และภาคกลางก็มีโอกาสได้รับผลกระทบ ตัวอย่างเช่น ประกาศพายุฤดูร้อนวันที่ 17 เมษายน 2569 ซึ่งระบุกรุงเทพมหานครและปริมณฑลอยู่ในพื้นที่ที่อาจได้รับผลกระทบจากพายุ โดยมีลูกเห็บตกบางแห่งเป็นหนึ่งในอันตรายที่ต้องระวัง ทั้งนี้ เป็นประกาศในเดือนเมษายน ไม่ใช่การยืนยันเหตุลูกเห็บในเดือนตุลาคม tmd.go.th

ช่วงเวลาที่ควรระวัง

ช่วงกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคมเป็นช่วงที่ไทยมักพบลูกเห็บร่วมกับพายุฤดูร้อน แต่ไม่ควรใช้ช่วงเวลา 14.00–18.00 น. เป็นเกณฑ์ตายตัวว่าลูกเห็บจะเกิดเฉพาะเวลานั้น ลูกเห็บเป็นอย่างไร

เมื่อมีพายุฝนฟ้าคะนอง ควรหลบในอาคารที่มั่นคง หลีกเลี่ยงที่โล่ง ใต้ต้นไม้ใหญ่ และป้ายโฆษณาที่ไม่แข็งแรง พร้อมติดตามประกาศกรมอุตุนิยมวิทยา ลูกเห็บจึงเป็นเรื่องที่ควรเข้าใจและระวัง แม้อากาศข้างล่างจะยังร้อนอยู่ก็ตาม tmd.go.th