สกุล ณ กรุงเทพ มีใครรู้จักบ้างเอ่ย

รัีชกาลที่ 6

สวัสดีครับเพื่อนๆ วันนี้ผมอยากพาเพื่อนๆ มารู้จักคำต่อท้ายนามสกุล ที่เป็นสัญลักษณ์ว่าผู้นั้นมีกำเนิดจากราชตระกูล ซึ่งส่วนใหญ่เราก็คงคุ้นกับ ณ อยุธยา แต่ ณ อยุธยามีที่มาที่น่าสนใจ ลองอ่านดูนะครับ

กำเนิดนามสกุลของคนไทย  เมื่อวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ.2455 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขนานนามสกุล พ.ศ. 2456 โดยบัญญัติไว้ว่า ผู้ที่สืบเชื้อสายทางบิดามาจากบรรพบุรุษคนเดียวกันให้ใช้นามสกุลเดียวกัน เป็นเหตุให้คนไทยมีนามสกุลใช้

แต่หลังจากนั้นสามปี พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเกรงว่า ต่อไปในภายหน้า นามสกุลของสามัญชนอาจปะปนกันไปกับนามสกุลของราชตระกูลที่สืบสายตรงลงไป ที่ได้ทรงพระราชทานให้ไว้ จนไม่อาจทราบได้ว่านามสกุลใดเป็นของราชตระกูลเพราะไม่มีที่จะสังเกต  จึงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ “ประกาศเพิ่มเครื่องหมายนามสกุลสำหรับราชตระกูล” เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2458 

จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า บรรดานามสกุลซึ่งได้ทรงขนานพระราชทานแก่ผู้สืบสายราชตระกูลนั้น ให้มีคำว่า “ณ กรุงเทพ” เพิ่มท้ายนามสกุลนั้น และห้ามมิให้ผู้หนึ่งผู้ใดที่มิได้สืบสายราชตระกูลใช้คำ “ณ กรุงเทพ” เป็นนามสกุลหรือต่อท้ายนามสกุลของตน แม้แต่ผู้ที่ได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตพิเศษให้ใช้นามสกุลสำหรับราชตระกูลได้ จะเติมคำ “ณ กรุงเทพ” ลงด้วยไม่ได้

เจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ หรือ หม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา ณ กรุงเทพ

หนึ่งในท่านที่เคยใช้คำลงท้ายนามสกุล ณ กรุงเทพ

เมื่อวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2467 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริพิจารณา  คำว่า “กรุงเทพ” นั้น เป็นคำที่ใช้นำหน้านามมหานครซึ่งเป็นราชธานี เช่น ใช้ว่า “กรุงเทพมหานครบวรทวาราวดีศรีอยุธยา” เป็นนามของพระนครศรีอยุธยาเมื่อครั้งเป็นราชธานี และใช้คำว่า “กรุงเทพมหานครอมรรัตนโกสินทร์” เป็นนามของพระมหานครราชธานีในปัจจุบัน ดังนั้น คำว่า “กรุงเทพ” จึงมีความหมายถึงราชธานี 2 แห่ง โดยไม่แน่ชัดว่าเป็นแห่งใด และเนื่องจากมีพระราชดำริว่า พระบรมราชวงศ์นี้เดิมเป็นสกุลอันมหาศาลที่มีมาตั้งแต่สมัยพระนครศรีอยุธยาเป็นราชธานี จึงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ “ประกาศแก้เครื่องหมายนามสกุลสำหรับราชสกุล” ความว่า ตามที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ผู้สืบสายแต่ราชสกุลใช้คำว่า “ณ กรุงเทพ” ต่อท้ายนามสกุลนั้น เป็น “ณ อยุธยา” ตั้งแต่วันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2468 ซึ่งตรงกับวันมหาจักรี

ในวันที่ 5 มิถุนายน พ.ศ. 2472 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริว่า "ในขณะนั้นการออกพระนามหม่อมเจ้าโดยใช้พระนามของพระบิดาต่อท้ายเพื่อให้ทราบว่าเป็นหม่อมเจ้าในกรมใดหรือพระองค์ใด นั้น เมื่อได้มีการพระราชทานนามสกุลสำหรับเจ้าต่างกรมและพระองค์เจ้าแล้ว จึงโปรดเกล้าฯ ให้ใช้นามสกุลต่อนามหม่อมเจ้าแทนการใช้นามกรมเช่นแต่ก่อน แต่หม่อมเจ้าซึ่งทรงสถาปนาให้มีพระเกียรติยศเป็นพระองค์เจ้าไม่ต้องใช้นามสกุลต่อท้ายพระนาม"

ตัวอย่างหนังสือราชการที่มีชื่อหม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา ณ กรุงเทพ

เป็นยังไงบ้างครับ ที่มาของสกุล ณ อยุธยา ก็เป็นเกร็ดความรู้เล็กๆ น้อยที่นำมาฝากกันครับ แล้วพบกันใหม่ครับ...mata

เรียบเรียงโดย  พรชัย  สังเวียนวงศ์  (mata)

ขอบคุณภาพจาก

th.wikipedia.org/พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว

http://th.wikipedia.org/wiki/เจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์_(หม่อมราชวงศ์เย็น_อิศรเสนา)

http://topicstock.pantip.com/library/topicstock/2009/08/K8261075/K8261075.html

ขอบคุณแหล่งข้อมุล