USS Enterprise CVN-65 เรือยักษ์ใหญ่พลังงานนิวเคลียร์ผู้เปิดศักราชใหม่แห่งท้องทะเล

ท่ามกลางบรรยากาศตึงเครียดของสงครามเย็น ช่วงเวลาที่มหาอำนาจต่างแข่งขันกันพัฒนาเทคโนโลยีทางทหาร กองทัพเรือสหรัฐอเมริกาได้สร้างเรือรบลำหนึ่งซึ่งเปลี่ยนแนวคิดเกี่ยวกับการเดินทางและการทำสงครามในมหาสมุทรไปตลอดกาล เรือยักษ์ลำนั้นคือ USS Enterprise หมายเลข CVN-65 เรือบรรทุกเครื่องบินพลังงานนิวเคลียร์ลำแรกของโลก ซึ่งเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางภายใต้ฉายา “บิ๊กอี” หรือ Big E

Enterprise ไม่ได้เป็นเพียงเรือรบขนาดมหึมา แต่ยังเปรียบเสมือนห้องทดลองทางวิศวกรรมลอยน้ำที่รวบรวมเทคโนโลยีล้ำสมัยที่สุดในยุคนั้นเอาไว้ การถือกำเนิดของมันพิสูจน์ให้เห็นว่า เรือบรรทุกเครื่องบินสามารถปฏิบัติการในทะเลเป็นเวลายาวนานโดยไม่ต้องแวะเติมน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับระบบขับเคลื่อนเหมือนเรือทั่วไป

หัวใจอันทรงพลังของ Enterprise คือเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์แบบ Westinghouse A2W จำนวน 8 เครื่อง ซึ่งติดตั้งแทนหม้อไอน้ำที่ใช้เชื้อเพลิงในเรือบรรทุกเครื่องบินรุ่นก่อน ความร้อนจากเครื่องปฏิกรณ์ถูกนำไปผลิตไอน้ำ เพื่อหมุนกังหันและส่งกำลังไปยังเพลาใบจักรทั้งสี่ชุด ระบบนี้สามารถสร้างกำลังได้ในระดับเกือบ 300,000 แรงม้า และผลักดันเรือขนาดมหึมาให้เดินทางด้วยความเร็วมากกว่า 30 นอตได้

พลังงานนิวเคลียร์ทำให้ Enterprise มีพิสัยเดินทางในเชิงระบบขับเคลื่อนแทบไม่จำกัด ต่างจากเรือที่ต้องเติมน้ำมันเป็นระยะ อย่างไรก็ตาม คำว่า “ไร้ขีดจำกัด” ไม่ได้หมายความว่าเรือจะอยู่ในทะเลได้ตลอดไป เพราะยังคงต้องรับเสบียง อะไหล่ เชื้อเพลิงอากาศยาน และเข้ารับการซ่อมบำรุงตามกำหนด รวมถึงต้องเปลี่ยนเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ครั้งใหญ่ระหว่างอายุการใช้งานด้วย

ด้วยความยาวตลอดลำประมาณ 1,123 ฟุต หรือ 342 เมตร Enterprise กลายเป็นหนึ่งในเรือรบที่ยาวที่สุดเท่าที่เคยสร้างขึ้น ดาดฟ้าบินขนาดมหึมาของมันมีพื้นที่ประมาณ 4.5 เอเคอร์ หรือกว่า 18,000 ตารางเมตร พร้อมเครื่องส่งอากาศยานแบบไอน้ำสี่ชุด พื้นที่ดังกล่าวสามารถรองรับฝูงบินได้ประมาณ 60–90 ลำ โดยจำนวนจริงจะแตกต่างกันไปตามยุคสมัย ประเภทอากาศยาน และภารกิจที่ได้รับมอบหมาย

เมื่อมองจากมุมสูง ดาดฟ้าของ Enterprise เปรียบเสมือนสนามบินเคลื่อนที่กลางมหาสมุทร เต็มไปด้วยเครื่องบินขับไล่ เครื่องบินโจมตี เครื่องบินเตือนภัยล่วงหน้า และเฮลิคอปเตอร์ ลูกเรือจำนวนหลายพันคนต้องทำงานประสานกันอย่างแม่นยำ ตั้งแต่การนำเครื่องบินขึ้นจากดาดฟ้า การเติมเชื้อเพลิงและติดตั้งอาวุธ ไปจนถึงการรับเครื่องบินที่กลับมาลงจอดบนพื้นที่ซึ่งเคลื่อนที่อยู่ตลอดเวลา

ตัวเรือสร้างขึ้นโดยอู่ต่อเรือ Newport News Shipbuilding ในรัฐเวอร์จิเนีย เริ่มวางกระดูกงูเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1958 ก่อนปล่อยลงน้ำในวันที่ 24 กันยายน ค.ศ. 1960 และเข้าประจำการอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน ค.ศ. 1961 เดิมกองทัพเรือสหรัฐฯ เคยพิจารณาสร้างเรือแบบเดียวกันเพิ่มเติม แต่ต้นทุนและความซับซ้อนของระบบเครื่องปฏิกรณ์แปดเครื่องทำให้ Enterprise กลายเป็นสมาชิกเพียงลำเดียวของชั้นเรือที่ใช้ชื่อเดียวกับมัน

ตลอดเส้นทางการรับใช้ Enterprise ผ่านการปฏิบัติภารกิจสำคัญมากมาย ตั้งแต่วิกฤตการณ์ขีปนาวุธคิวบา สงครามเวียดนาม ไปจนถึงภารกิจในตะวันออกกลาง หนึ่งในเหตุการณ์ที่แสดงให้เห็นศักยภาพของพลังงานนิวเคลียร์ได้ชัดเจนที่สุดคือ Operation Sea Orbit ในปี 1964 เมื่อ Enterprise ร่วมกับเรือรบพลังงานนิวเคลียร์อีกสองลำเดินทางรอบโลกโดยไม่ต้องเติมเชื้อเพลิงสำหรับระบบขับเคลื่อน

เรือเสร็จสิ้นภารกิจประจำการครั้งสุดท้ายในปี 2012 หลังรับใช้มาประมาณ 51 ปี แต่ยังต้องผ่านขั้นตอนนำเชื้อเพลิงออกจากเครื่องปฏิกรณ์และเตรียมรื้อถอนระบบต่าง ๆ ก่อนจะถูกปลดประจำการอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2017 ดังนั้น ตัวเลข “51 ปี” จึงหมายถึงช่วงปฏิบัติการหลัก ขณะที่ระยะเวลาตั้งแต่เข้าประจำการจนถึงพิธีปลดประจำการจริงกินเวลามากกว่า 55 ปี

USS Enterprise CVN-65 จึงไม่ได้โดดเด่นเพียงเพราะขนาด ความเร็ว หรืออำนาจการรบเท่านั้น แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคเรือบรรทุกเครื่องบินพลังงานนิวเคลียร์ เทคโนโลยีที่ได้รับการพิสูจน์บนเรือลำนี้กลายเป็นพื้นฐานสำคัญของเรือบรรทุกเครื่องบินสหรัฐฯ รุ่นต่อมา แม้ “บิ๊กอี” จะไม่ได้แล่นอยู่กลางมหาสมุทรอีกแล้ว แต่ชื่อของมันยังคงได้รับการจดจำในฐานะยักษ์ใหญ่ผู้เปิดเส้นทางใหม่ให้แก่ประวัติศาสตร์นาวีโลก