ลั๊วะ เจ้าของเก่าที่เราต้องให้เกียรติ

 

สวัสดีเจ้าค่ะ วันนี้เกิดคึกอีกแล้วเจ้าค่ะ เจ้านางจะพาทุกท่านไปรู้จักกับ "ลั๊วะ"
ชนเผ่าโบราณ ในแผ่นดินเหนือ ที่เราเรียกว่า "ชาวเขาเผ่าละว้า"
เจ้าของพื้นที่ดั้งเดิมของดินแดนล้านนา อันที่จริงพวกเขาไม่ใช่ชาวเขาเจ้าค่ะ

เราจะไปทำความรู้จักพวกเค้าแบบให้เกียรติ กับประวัติศาสตร์อันยาวนานของเค้านะเจ้าค่ะ

 

 

 

 

 ก่อนอื่นมารู้จักประวัติการสร้างบ้านแปงเมืองคร่าวๆ นะเจ้าค่ะ

เจ้านางพยายามสรุปย่อๆ ให้อ่านเอาความรู้ได้ง่ายนะเจ้าค่ะ

 

... จุดเริ่มต้นของล้านนา คือ การสร้างเวียงเชียงใหม่เป็นศูนย์กลางราชธานีโดยพระยามังราย เมื่อ 700 กว่าปีก่อนเจ้าค่ะ
(ยุคเดียวกับพ่อขุนรามคำแหง แห่งสุโขทัย.. ทั้งสองพระองค์เป็นเพื่อนรักกัน)  

ก่อนหน้าที่จะเป็นล้านนานั้น บนแผ่นดินนี้ประกอบด้วยชุมชน, เมือง และรัฐอิสระมากมาย โดยมี 2 รัฐที่มีอำนาจสูงสุด คือ 

 

  

1. หิรัญเงินยางนครเชียงแสน เป็นเมืองที่เข้มแข็งที่สุดทางตอนเหนือ (ปัจจุบัน คือ อำเภอเชียงแสน จ.เชียงราย)

และ 2. หริภุญไชย (ลำพูน) ซึ่งรับอิทธิพลมาจากละโว้ และเป็นเมืองที่สำคัญที่ติดต่อกับหัวเมืองทางตอนล่าง

 

 

โดย "เชียงใหม่" นั้น แต่เดิมเป็นพื้นที่รกร้างว่างเปล่า  แต่มีชัยภูมิที่ดีมาก และมีเจ้าของพื้นที่เดิมคือชาวลั๊วะ
(ภาษาราชการเรียกว่าละว้า) ซึ่งพวกเขาเหล่านั้นมิใช่ชาวเขา แต่เป็นคนพื้นถิ่น อาศัยอยู่เชิงดอยสุเทพ
ปัจจุบันคือชุมชนช่างเคี่ยน (แถวๆ หน้ามหาวิทยาลัยเชียงใหม่) และมีกระจัดกระจายทั่วไปหลายพื้นที่ในจังหวัดเชียงใหม่
กล่าวได้ว่า ลั๊วะเป็นเจ้าของพื้นที่ตั้งแต่ก่อนที่จะสร้างหริภุญไชยซะด้วยซ้ำ (หริภุญไชยสร้างเมื่อ 1300 กว่าปี)

 

  

ลั๊วะ นิยมสร้างชุมชนบริเวณเชิงเขา มิใช่ยอดเขานะเจ้าค่ะ   แต่คนไต (ไท) นิยมสร้างบ้านแปงเมืองบริเวณที่ราบใกล้แม่น้ำ
ทำให้คนไตสามารถเขยิบๆๆๆ ขยายพื้นที่ รุกเข้ามาสร้างเมือง แบบที่ลั๊วะไม่เดือดร้อน หุหุหุ

 

      เมื่อพระยามังรายซึ่งเป็นกษัตริย์ที่เข้มแข็งที่สุดของรัฐในหุบเขา มีดำริจะขยายอำนาจของหิรัญเงินยางนคร มาทางตอนล่าง จึงเสาะหาชัยภูมิที่เหมาะแก่การเป็นราชธานี เริ่มจากเวียงกุมกามและมาลงเอยที่ "เวียงเชียงใหม่" โดยดำเนินนโยบายสัมพันธไมตรีกับลั๊วะ... ทำให้เวียงเชียงใหม่ และชุมชนลั๊วะอยู่ห่างกันเพียงราวๆ ไม่ถึง 5 กิโลเมตร

โดยชาวเวียงเชียงใหม่นั้น เป็นเชื้อชาติ "ไทยวน" (อ่านว่า ไท-ยวน)

      และเมื่อเชียงใหม่เติบโต เข้มแข็งขึ้น ก็แผ่อำนาจเหนือชุมชนและเมืองต่างๆ รวมอำนาจกับอาณาจักรเดิมคือเชียงแสน และสร้างเมืองลูกหลวงขึ้น เช่น เขลางค์นคร ลำปาง อีกทั้งยึดหริภุญไชย ทำให้เกิดรูปแบบอาณาจักรขึ้นมา นั่นคือ "ล้านนา" และมีหลากหลายเชื้อชาติ
เช่น ไทลื้อ, ไทเขิน, ไทเม็ง, ไทใหญ่ ฯ
      เล่ห์กลในการยึดเมืองนั้นสนุกมากๆเจ้าค่ะ เอาไว้ถ้ามีโอกาสค่อยมาเล่า อย่างตอนที่ล้านนาทำสงครามกับอยุธยานั้นก็มีการใช้เล่ห์กล มนต์คาถา ข่มกันไปข่มกันมา เรื่องเหล่านี้ไม่ใช่แค่ตำนานนะเจ้าค่ะ แต่ถูกบันทึกไว้เป็นหลักฐานลายลักษณ์อักษรซะด้วย!!!

 

      และเนื่องจากความเป็น "รัฐในหุบเขา" ทำให้ล้านนามีโครงสร้างการปกครองอย่างหลวมๆ ไม่อาจควบคุมทางการทหารได้เต็มที่แต่หันมาใช้วิธี "ธรรมราชา" ในการควบคุมอาณาจักร นั่นคือสร้างรูปแบบศิลปะและใช้พุทธศาสนาเป็นศูนย์กลาง คือทำให้เชียงใหม่เป็นเมืองศักดิ์สิทธิ์ เป็นศูนย์กลางพุทธศาสนาของล้านนาที่ชาวเมืองอื่นๆ จะต้องมาสักการะ เป็นสิริมงคล

 

 

 เอาล่ะ,, มาเข้าประเด็นของ ลั๊วะ

 

  

 

       เนื่องจากลั๊วะนั้น อาศัยอยู่บริเวณเชิงเขา เมื่อคนไทยวน (หรือคนเมือง) มาสร้างอาณาจักรและมีอำนาจมากขึ้น ทำให้ชุมชนลั๊วะต้องขยับขึ้นไป อาศัยอยู่ห่างจากคนเมืองมากขึ้น และด้วยความที่นับถือผีอย่างเคร่งครัด ต่างจากคนเมืองที่นับถือพุทธ (แต่ก็เป็นพุทธผสมผี หรือความเชื่อดั้งเดิม) ทำให้ลั๊วะถูกมองว่าเป็นคนป่า คนเถื่อน ดังปรากฎในตำนานมูลศาสนา ที่กล่าวถึงพระพุทธเจ้าเสด็จมาปราบยักษ์ โดยแทนลั๊วะเป็นตัวยักษ์..

      ปัจจุบัน ลั๊วะหรือละว้า (เจ้านางเคยอ่านเจอว่าพวกเค้าเป็นชาติพันธุ์ลาว) ถูกมองว่าเป็นชาวเขาเผ่าหนึ่งในประเทศไทย อันที่จริงแล้วคนลั๊วะแตกต่างจากชาวเขาทั่วไป อย่างม้ง, เย้า, มูเซอ, ปกากะญอ, ขิ่น ฯ เพราะชาวเขาเหล่านี้เพิ่งอพยพมาจากตอนใต้ของจีน เมื่อราวๆ 200 กว่าปีนี้เอง แต่ลั๊วะเป็นเจ้าของพื้นที่ดั้งเดิม ที่ควรจะมีสิทธิมีเสียง และได้รับการยอมรับจากสังคมเมืองมากขึ้นเจ้าค่ะ  

 

 

 

ประเพณีไหว้อินทขีล (เสาของพระอินทร์; เสาหลักเมือง) ได้รับอิทธิพลมาจากความเชื่อดั้งเดิมของชาวลั๊วะ
พื้นที่เวียงเชียงใหม่นั้น เป็นพื้นที่ที่ลั๊วะกลัวไม่กล้าเข้ามายุ่ง เพราะเชื่อว่ามียักษ์กุมภัณฑ์รักษาอยู่ มีรูปปั้นยักษ์เก่าแก่และอินทขีล
พระยามังรายเมื่อเข้ามาสร้างเวียง ก็ต้องทำพิธีบูชาเสาอินทขีล และเลี้ยงยักษ์ตามความเชื่อชาวลั๊วะ
ต่อมามีการทำพิธีตัดเศียรยักษ์แล้วต่อใหม่ เพื่อลดความเฮี้ยนที่อาละวาดรังควาญผู้คนในเวียง

     

หอผีประจำหมู่บ้าน และเสาสะก๊างหน้าหอผี ใช้เป็นที่ผูกวัว-ควายที่นำมาเซ่นสังเวยผี

 

  

พิธีเลี้ยงผีปู่แสะ ย่าแสะประจำปี (บรรพบุรุษของชาวลั๊วะ) คนทรงจะกินเลือดและเนื้อควายสดๆ

 

 

 

สุนทรียศิลป์ถิ่นลั๊วะ ศิลปนิพนธ์

 

 

เครดิต :
ประวัติศาสตร์ล้านนา   ศาสตราจารย์สรัสวดี   อ๋องสกุล ๒๕๕๓
http://www.gotoknow.org/blog/tai-studies/201522