หวย ก ข ในสมัยรัชกาลที่ 3 จากป้ายตัวละครจีนสู่การพนันที่ใช้ตัวอักษรไทย
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ก่อนที่คนไทยจะคุ้นเคยกับการลุ้นตัวเลข หวยชนิดหนึ่งเคยใช้ตัวอักษรไทยอย่าง ก ข ค แทนตัวละครจีนให้ผู้เล่นเลือกแทง นั่นคือ หวย ก ข ซึ่งเริ่มเปิดอย่างเป็นทางการในสมัยรัชกาลที่ 3 และกลายเป็นทั้งการพนันยอดนิยมและแหล่งรายได้ของรัฐอยู่นานหลายสิบปี
อย่างไรก็ตาม หวย ก ข ไม่ใช่จุดเริ่มต้นของการพนันหรือการเสี่ยงโชคทั้งหมดในสังคมไทย ก่อนหน้านั้นมีการพนันชนิดอื่นอยู่แล้ว ส่วนภาพคนติดหวยกันทั้งบ้านทั้งเมืองเป็นคำกล่าวที่ต้องระวัง เพราะแม้หลักฐานจะบอกว่าหวยแพร่หลายและสร้างปัญหา แต่ไม่ได้บอกว่าคนทุกครัวเรือนเล่นหรือติดหวย
เหตุใดจึงมีโรงหวยขึ้นในสยาม
เรื่องเล่าในเอกสารประวัติศาสตร์กล่าวถึงช่วงข้าวยากหมากแพงในรัชกาลที่ 3 เมื่อเงินตราหมุนเวียนในตลาดน้อยลง เจ้าสัวหง หรือพระศรีไชยบาน ซึ่งเป็นนายอากรสุรา เสนอให้ตั้งโรงหวยตามแบบที่รู้จักในเมืองจีน ด้วยความเชื่อว่าผู้คนเก็บเงินซ่อนไว้และจะนำออกมาเล่น ทำให้เงินกลับมาหมุนเวียน
ข้อเสนอนี้เป็นความเข้าใจของคนในเวลานั้น ไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าทุกคนมีเงินฝังดินไว้จริง งานศึกษาประวัติศาสตร์เสนอว่า ประชาชนจำนวนมากอาจยากจนจนไม่มีเงินเหลือเก็บ และการเปิดหวยก็ไม่ได้ทำให้เศรษฐกิจฟื้นอย่างที่คาด แต่รัฐยังได้รับรายได้จากอากรหวยต่อมา
โรงหวยแห่งแรกตั้งอยู่แถวสะพานหัน ใกล้ย่านค้าขายและชุมชนชาวจีน ผู้ได้รับสิทธิประกอบการต้องส่งเงินอากรให้รัฐ ส่วนกิจการมีคนรับแทง เสมียน และผู้ตรวจโพยช่วยดำเนินงานเป็นลำดับ
จากภาพตัวละครจีนมาเป็นตัวอักษรไทย
ชุดป้ายหวยที่นำมาจากจีนเป็นภาพตัวละครหลายแบบ มีชื่อภาษาจีนกำกับ ผู้เล่นชาวไทยที่ไม่รู้ภาษาจีนอาจจำหรือเรียกชื่อได้ยาก จึงมีการใช้อักษรไทยกำกับตัวหวยให้เรียกได้สะดวกขึ้น เช่น ก ข ค ง และเกิดชื่อที่คนคุ้นหูว่า “หวย ก ข”
ตัวละครแต่ละตัวมีรายละเอียดประจำตัว และมีการแต่งคำกลอนช่วยให้จดจำ ผู้เล่นจึงอาจเลือกตัวที่ชอบหรืออาศัยความเชื่อของตนเองในการทายผล ตัวอักษรบนโพยเป็นเครื่องหมายแทนตัวหวย ไม่ได้หมายความว่ามีการนำพยัญชนะไทยทุกตัวมาสุ่มเหมือนการจับสลากตัวเลขในปัจจุบัน
แทงอย่างไร และใครได้เงิน
ผู้เล่นบอกตัวที่ต้องการเดิมพันกับเสมียนและจ่ายเงิน จากนั้นได้รับโพยเป็นหลักฐาน เมื่อถึงเวลาออกหวยก็ตรวจว่าตัวที่เลือกตรงกับผลหรือไม่ หากถูกจึงนำหลักฐานไปรับเงินตามอัตราของโรงหวย การแทงผ่านร้านเขียนหวยทำให้คนเข้าถึงได้โดยไม่ต้องนั่งเล่นอยู่ในบ่อนตลอดวัน
เงินที่ผู้เล่นเสียไม่ได้เข้าคลังหลวงทั้งหมด ผู้ประกอบการรับความเสี่ยงเรื่องกำไรขาดทุนและต้องส่งอากรตามที่กำหนด เอกสารเก่าเล่าว่าอากรหวยช่วงแรกในรัชกาลที่ 3 อยู่ที่ราวปีละ 20,000 บาท และเพิ่มเป็นราว 200,000 บาทต่อปีในรัชกาลที่ 4 ตัวเลขนี้เป็นรายได้อากรตามที่เอกสารบันทึก ไม่ใช่มูลค่าเงินเดิมพันทั้งหมด
การเล่นที่เข้าถึงง่ายและมีรางวัลเป็นแรงจูงใจทำให้หวยแพร่หลาย แต่สำหรับผู้เล่นที่เสียเงินซ้ำ ๆ เงินซึ่งควรใช้จ่ายในบ้านก็อาจหมดไปกับการพนันได้ ความกังวลเรื่องผลเสียต่อราษฎรมีอยู่ควบคู่กับผลประโยชน์จากอากร ก่อนที่หวย ก ข จะถูกยกเลิกในสมัยรัชกาลที่ 6 หลังดำเนินกิจการมาหลายสิบปี
ภาพประกอบสร้างขึ้นเพื่อจำลองบรรยากาศ ไม่ใช่ภาพถ่ายเหตุการณ์จริง
https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jasu/article/download/250204/169845/
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
กฟผ. จับมือ Google เปิด 3 แนวทางยกระดับพลังงานไทย รองรับยุค Data Center
ต้นไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ขนาดมหึมา อยู่ที่ไหนเรามีคำตอบมาให้คุณแล้ว
ย้อนรอยวิถีคนเดินทางไกลในสยามเมื่อ 300 ปีก่อน ไร้โรงแรม-ร้านอาหาร กินและนอนกันอย่างไร
สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ปากแดงศักดิ์สิทธิ์ เลขเด็ดงวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่นฝั่งซ้าย พร้อมสูตรลับ 3 คอลัมน์ จัดเต็มเลข 2 ตัว-3 ตัว
นายกเทศมนตรีนครนิวยอร์กได้รับบาดเจ็บสาหัสระหว่างการแข่งขันฟุตบอล
Rosy Retrospection: ทำไมวันเวลาที่ผ่านไปจึงดูสวยงามกว่าตอนที่เราใช้ชีวิตอยู่กับมัน
อาจารย์กว้าง เลขเด็ดงวด 1 ธันวาคม 2569 ฟันเลขวิ่ง 6 บน-ล่าง จับตา 61-69 พร้อมเลขเบิ้ล 66
ชายคนหนึ่งสะอึกติดต่อกัน 68 ปี เพราะอุบัติเหตุหมูล้มทับทำเส้นประสาทควบคุมกระบังลมเสียหาย
Fake It Till You Make It: แสร้งทำจนกว่าจะเป็นจริง
ทรัมป์เผย "ญี่ปุ่นค่อนข้างถูกมองข้าม ในการประชุมสุดยอด"
เปิดวิวัฒนาการชุดจีนโบราณ! แต่ละราชวงศ์แต่งกายแตกต่างกันอย่างไร?
The Spotlight Effect: ทำไมเราจึงคิดว่าทุกคนกำลังจับตามองเรา
Rosy Retrospection: ทำไมวันเวลาที่ผ่านไปจึงดูสวยงามกว่าตอนที่เราใช้ชีวิตอยู่กับมัน
เขียนครั้งเดียว มีรายได้หลายทาง! เปิด 7 แพลตฟอร์มนักเขียนออนไลน์


