สำเพ็งและเยาวราชในอดีต จากย่านค้าขายสู่แหล่งโรงงิ้ว บ่อนเบี้ย และโรงฝิ่น
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
สำเพ็งและเยาวราชในอดีตเป็นทั้งย่านค้าขาย ที่อยู่อาศัย และแหล่งเที่ยวของผู้คนในพระนคร มีตั้งแต่ร้านค้า โรงน้ำชา และภัตตาคาร ไปจนถึงบ่อนพนัน โรงฝิ่น และโรงงิ้ว ชื่อเสียงเรื่องความคึกคักยามค่ำคืนมีหลักฐานรองรับ แต่ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอจะยืนยันว่าทุกร้านเปิดตลอดคืน หรือย่านนี้คึกคักที่สุดในสยาม
ก่อนจะมีถนนเยาวราช สำเพ็งเป็นชุมชนการค้าสำคัญอยู่แล้ว หลังการสถาปนากรุงเทพฯ ในปี พ.ศ. 2325 ชาวจีนจากบริเวณที่สร้างพระบรมมหาราชวังได้ย้ายมาอยู่แถบระหว่างวัดสามปลื้มกับวัดสำเพ็ง ชุมชนค่อย ๆ เติบโตเชื่อมกับตลาดและท่าน้ำใกล้เคียง กลายเป็นพื้นที่ทำมาหากินของพ่อค้า แรงงาน และครอบครัวจำนวนมาก
สินค้าและผู้คนเดินทางผ่านเส้นทางน้ำ ก่อนที่ถนนจะเข้ามามีบทบาทมากขึ้น ในรัชกาลที่ 5 มีการเริ่มตัดถนนเยาวราชเมื่อ พ.ศ. 2435 ผ่านพื้นที่ชุมชนเดิม จากนั้นจึงเกิดตึกแถวและกิจการค้าขายเพิ่มเติม สำเพ็งกับเยาวราชจึงเป็นพื้นที่ใกล้กันที่มีความสัมพันธ์แน่นแฟ้น แต่มีประวัติการเติบโตต่างช่วงเวลากัน
บ่อนเบี้ยเป็นกิจการที่รัฐเคยอนุญาตและจัดเก็บอากร ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 17 ระบุว่าใน พ.ศ. 2431 รัฐลดจำนวนบ่อนในเขตกรุงเทพฯ ซึ่งรวมพื้นที่นนทบุรีบางส่วน จาก 403 บ่อน เหลือ 67 บ่อน โดยกำหนดที่ตั้งไว้ชัดเจน ในจำนวนนี้มีบ่อนในท้องสำเพ็ง 10 ตำบล เช่น สะพานหัน ตลาดข้าวสาร และตลาดน้อย ตัวเลขนี้บอกถึงการควบคุมกิจการพนันในช่วงหนึ่ง ไม่ได้หมายความว่าบ่อนทั้งหมดตั้งอยู่บนถนนเยาวราช
นอกจากบ่อน เอกสารประวัติศาสตร์ย่านยังกล่าวถึงโรงฝิ่นและสถานค้าบริการทางเพศที่เคยอยู่ในบริเวณสำเพ็ง กิจการเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของเศรษฐกิจเมืองในเวลานั้น แต่เบื้องหลังรายได้และความบันเทิงก็มีปัญหาการเสพติด ความยากจน และความเสี่ยงที่คนทำงานอาจถูกเอาเปรียบ เรื่องเหล่านี้จึงควรมองควบคู่กับภาพความครึกครื้นของย่าน
ความบันเทิงอีกแบบหนึ่งคืองิ้ว การแสดงที่รวมดนตรี การขับร้อง เครื่องแต่งกาย และเรื่องเล่าบนเวที งานศึกษาที่เผยแพร่ผ่านคลังความรู้มิวเซียมสยามกล่าวถึงโรงงิ้วเทียนกัวเทียนบริเวณสี่แยกราชวงศ์ และโรงภาพยนตร์หลายแห่งในย่านเยาวราช โรงมหรสพเหล่านี้ช่วยดึงคนเข้ามาพบปะและใช้เวลานอกบ้าน ขณะที่ร้านอาหารและร้านค้าก็เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตรอบโรง
ภาพของสำเพ็งจึงไม่ได้มีเพียงด้านใดด้านหนึ่ง กลางตรอกที่เป็นทั้งบ้านและที่ทำงาน มีคนซื้อขายสินค้า เลี้ยงครอบครัว และประกอบอาชีพหลากหลาย ส่วนสถานเริงรมย์ก็อยู่ร่วมกับพื้นที่เหล่านั้นในช่วงเวลาต่าง ๆ เมื่อกฎหมาย ผังเมือง และความนิยมเปลี่ยนไป กิจการเดิมหลายแห่งปิดตัวหรือเปลี่ยนรูปแบบ เหลือชื่อถนน ตรอก และหลักฐานให้ตามรอยประวัติของย่านการค้าแห่งนี้
ภาพประกอบสร้างขึ้นเพื่อจำลองบรรยากาศ ไม่ใช่ภาพถ่ายเหตุการณ์จริงในอดีต
กฟผ. จับมือ Google เปิด 3 แนวทางยกระดับพลังงานไทย รองรับยุค Data Center
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ต้นไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ขนาดมหึมา อยู่ที่ไหนเรามีคำตอบมาให้คุณแล้ว
คัมภีร์เรียงเบอร์ ทีมเซียนฟันธง งวด 1 ธันวาคม 2569 รวมโพย 4 สำนัก พร้อมเลขดับบน-ล่าง
สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5
ย้อนรอยวิถีคนเดินทางไกลในสยามเมื่อ 300 ปีก่อน ไร้โรงแรม-ร้านอาหาร กินและนอนกันอย่างไร
Rosy Retrospection: ทำไมวันเวลาที่ผ่านไปจึงดูสวยงามกว่าตอนที่เราใช้ชีวิตอยู่กับมัน
นายกเทศมนตรีนครนิวยอร์กได้รับบาดเจ็บสาหัสระหว่างการแข่งขันฟุตบอล
รวมเลขสัตว์นำโชค วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ชื่อจริงคนไทยที่ใช้ร่วมกันชายและหญิงรุ่นเก่าที่มีผู้ใช้ซ้ำและเยอะมากที่สุด
อาจารย์กว้าง เลขเด็ดงวด 1 ธันวาคม 2569 ฟันเลขวิ่ง 6 บน-ล่าง จับตา 61-69 พร้อมเลขเบิ้ล 66
โรเบิร์ต มูกาเบ้ วีรบุรุษผู้กลายเป็นเงามืดแห่งซิมบับเว
เปิดวิวัฒนาการชุดจีนโบราณ! แต่ละราชวงศ์แต่งกายแตกต่างกันอย่างไร?
The Spotlight Effect: ทำไมเราจึงคิดว่าทุกคนกำลังจับตามองเรา
Rosy Retrospection: ทำไมวันเวลาที่ผ่านไปจึงดูสวยงามกว่าตอนที่เราใช้ชีวิตอยู่กับมัน
เขียนครั้งเดียว มีรายได้หลายทาง! เปิด 7 แพลตฟอร์มนักเขียนออนไลน์


