หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

นินทาไม่ได้มีไว้ทำร้ายคนอื่นอย่างเดียว มันคือกาวที่ยึดสังคมไว้ด้วยกัน

เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี

คำว่านินทาในหูคนส่วนใหญ่ฟังดูเป็นเรื่องไม่ดี เป็นเรื่องของคนว่างที่เอาเรื่องคนอื่นมาพูดลับหลัง แต่ถ้ามองให้ลึกลงไป นินทาเป็นพฤติกรรมที่มนุษย์ทุกวัฒนธรรมทำกัน และนักมานุษยวิทยาอย่างโรบิน ดันบาร์ เสนอว่ามันอาจเป็นหนึ่งในเหตุผลที่ภาษาของมนุษย์เกิดขึ้นมาเลย นินทาไม่ใช่แค่การพูดถึงคนอื่น แต่เป็นวิธีที่มนุษย์ใช้ดูแลความสัมพันธ์กันในกลุ่มที่ใหญ่เกินกว่าจะดูแลกันด้วยมือได้เหมือนลิง

🐒 ลิงใช้มือเกา คนใช้ปากคุย

ลิงและเอปใช้เวลาตื่นมากถึงราว 20% ไปกับการเกาขนให้กัน การเกาไม่ได้มีไว้แค่กำจัดเห็บหรือสิ่งสกปรก แต่เป็นวิธีสร้างและรักษาพันธมิตร ลิงตัวที่เพิ่งเกาให้กันมีแนวโน้มจะช่วยเหลือกันเมื่อถูกโจมตีมากกว่า การเกาจึงเป็นเหมือนการบอกว่าเราอยู่ฝ่ายเดียวกัน ปัญหาคือการเกาทำได้ทีละตัว ใช้เวลามาก และกลุ่มของไพรเมตก็ขยายได้แค่ราว 50 ตัวก็เต็มขีดจำกัดของเวลาแล้ว ดันบาร์เสนอว่าเมื่อกลุ่มมนุษย์ขยายใหญ่ขึ้นเป็นราว 150 คน การเกาด้วยมือกลายเป็นภาระที่จ่ายไม่ไหว มนุษย์จึงหันมาใช้ "การเกาด้วยเสียง" แทน นั่นคือการพูดคุย โดยเฉพาะการคุยเรื่องคนอื่น วงสนทนาของมนุษย์โดยเฉลี่ยมี 4 คน พูด 1 คน ฟัง 3 คนพร้อมกัน จึงดูแลความสัมพันธ์ได้ 3 เท่าของการเกาในเวลาเท่าๆ กัน อย่างไรก็ดี นี่คือสมมุติฐานของดันบาร์ ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่พิสูจน์แล้ว นักวิชาการบางส่วนแย้งว่านินทาอาจเป็นแค่ผลพลอยได้ของภาษา ไม่ใช่ตัวขับเคลื่อนที่ทำให้ภาษาเกิดขึ้น

🗣️ สองในสามของบทสนทนาคือเรื่องคนอื่น

ดันบาร์กับเพื่อนร่วมงานลองจดบันทึกว่าคนคุยอะไรกันในร้านกาแฟและที่สาธารณะ แล้วพบว่าประมาณสองในสามของเวลาสนทนาเป็นเรื่องสังคม คือใครทำอะไรกับใคร เรื่องนั้นดีหรือไม่ดี ใครอยู่ในกลุ่ม ใครอยู่นอกกลุ่ม และจะรับมือกับสถานการณ์ยากๆ ที่เกี่ยวกับคนรัก ลูก หรือเพื่อนร่วมงานอย่างไร ตัวเลขนี้มาจากการสังเกตในที่สาธารณะของกลุ่มตัวอย่างตะวันตก ไม่ใช่การสำรวจคนทั้งโลก จึงอย่าเอาไปอ้างว่าทุกวัฒนธรรมคุยเรื่องคนอื่นในสัดส่วนเท่ากันหมด แต่สิ่งที่ตัวเลขนี้บอกชัดคือการคุยเรื่องคนอื่นไม่ใช่เรื่องผิดปกติที่คนส่วนน้อยทำ แต่เป็นเนื้อหาหลักของบทสนทนามนุษย์ทั่วไป คนที่บอกว่าไม่นินทามักประเมินตัวเองต่ำกว่าความจริง งานวิจัยพบว่าคนส่วนใหญ่มักบอกว่าตัวเองนินทาน้อยกว่าคนอื่น และไม่ชอบคนที่ขึ้นชื่อว่านินทา ทั้งที่ตัวเองก็ทำเป็นประจำ

🤝 นินทาแบบที่ช่วยปกป้องกลุ่ม

นินทาไม่ได้มีไว้ทำร้ายคนอื่นอย่างเดียว มันมีหน้าที่เชิงสร้างสังคมที่สำคัญอย่างหนึ่งคือการเตือนภัย งานวิจัยของโดเรส ครูซ และเพื่อนร่วมงานในปี 2019 พบว่าเมื่อคนในกลุ่มรู้ว่ามีคนเอาเปรียบหรือทำผิดกติกา การส่งข่าวนี้ต่อไปยังคนที่อาจตกเป็นเหยื่อคนต่อไป ทำให้กลุ่มปกป้องตัวเองได้ คนที่กำลังจะถูกโกงได้รู้ตัวก่อน ส่วนคนโกงก็เสียชื่อเสียงและถูกกลุ่มลงโทษทางสังคม นี่คือกลไกที่ช่วยรักษาความร่วมมือในกลุ่มใหญ่ที่สมาชิกไม่ได้รู้จักกันทุกคนแบบตัวต่อตัว นินทาในลักษณะนี้จึงต่างจากการใส่ร้าย เพราะมันมีข้อมูลที่ตรวจสอบได้ มีเป้าหมายเพื่อปกป้องคนอื่น และพูดในวงที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่การกระจายข่าวเพื่อความสะใจ นักวิจัยเรียกมันว่านินทาเชิงสร้างสังคม และพบว่าแรงจูงใจของคนนินทาส่วนใหญ่ไม่ใช่ความมุ่งร้าย แต่คือความอยากเข้าใจสังคมรอบตัวและความอยากช่วยคนอื่น

⚠️ เส้นแบ่งอยู่ตรงที่คนฟังกับคนถูกพูดถึง

นินทาเลยเส้นเมื่อไหร่กลายเป็นเรื่องทำลาย งานวิจัยชิ้นเดียวกันในปี 2019 พบว่าเป้าหมายของนินทาเชิงลบมีความตั้งใจจะร่วมมือกับกลุ่มลดลงในระยะยาว ไม่ว่านินทาเรื่องนั้นจะจริงหรือเท็จก็ตาม นั่นแปลว่าผลเสียของการนินทาไม่ได้อยู่ที่ความจริงของเรื่อง แต่อยู่ที่ความรู้สึกของคนที่ถูกพูดถึงลับหลัง งานวิจัยในที่ทำงานยังพบอีกว่าคนรับนินทามักมองว่าคนส่งนินทามีศีลธรรมต่ำ และอาจลงโทษคนส่งนินทาด้วยการกีดกันทางสังคมหรือตัดโอกาสทางอาชีพ นินทาจึงมีราคาที่ต้องจ่ายทั้งสามฝ่าย คนถูกพูดถึงเสียชื่อเสียง คนส่งนินทาเสียความไว้ใจ และกลุ่มก็เสียความร่วมมือในระยะยาว ข้อสังเกตอีกอย่างคือข้อมูลเชิงลบจริงๆ แล้วมีสัดส่วนน้อยมากในการสนทนา แหล่งวิชาการของเคมบริดจ์ระบุว่าอยู่ที่ 4% หรือน้อยกว่าของเวลาสนทนาในตัวอย่างตะวันตก นินทาส่วนใหญ่จึงไม่ใช่เรื่องด่าใคร แต่เป็นเรื่องเล่าข่าวคราวของคนรู้จัก

✅ สรุปที่จำไปใช้ได้

นินทาเป็นวิธีที่มนุษย์ใช้ดูแลความสัมพันธ์ในกลุ่มใหญ่แทนการเกาขนแบบลิง ภาษาทำให้เราดูแลพันธมิตรได้หลายคนพร้อมกัน และบทสนทนาประมาณสองในสามก็เป็นเรื่องคนอื่นจริง นินทาที่เตือนภัยคนโกงและปกป้องกลุ่มมีประโยชน์ แต่เมื่อไหร่ที่มันกลายเป็นการใส่ร้ายหรือพูดลับหลังโดยไม่มีข้อมูลที่ตรวจสอบได้ มันจะย้อนกลับมาทำลายทั้งคนถูกพูดถึง คนส่งนินทา และความร่วมมือของกลุ่ม วิธีเช็กตัวเองง่ายๆ คือก่อนเล่าเรื่องใครลับหลัง ถามตัวเองว่าเรื่องนี้จริงแค่ไหน คนฟังได้ประโยชน์อะไร และถ้าเจ้าตัวได้ยินจะรู้สึกอย่างไร ถ้าตอบสามข้อนี้ไม่ได้ นินทานั้นเลยเส้นจากกาวที่ยึดสังคมไปเป็นยาพิษที่กัดกร่อนมันแล้ว

แหล่งที่มา: Robin Dunbar (Grooming, Gossip and the Evolution of Language, 1996); Dunbar (1993) Behavioral and Brain Sciences; Dunbar, Marriott & Duncan (1997) Human Nature; Dores Cruz et al. (2019) Frontiers in Psychology; Bechtoldt, Beersma & Dijkstra (2020) Frontiers in Psychology; Cambridge (The Interaction Engine, บทที่ 5)
อ้างอิง: https://en.wikipedia.org/wiki/Grooming,_Gossip_and_the_Evolution_of_Language
อ้างอิง: https://www.chronicle.com/article/psychology-professor-probes-the-roots-of-human-communication/
อ้างอิง: https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2019.01374/pdf?isPublishedV2=false
อ้างอิง: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6997126/
อ้างอิง: https://core-varnish-new.prod.aop.cambridge.org/core/books/interaction-engine/interaction-engine-and-social-life/F1DA1D19DA1508123E844E3DACECDA66
⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
พีรพัฒน์ พีพี's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 4 ครั้ง
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เขียนบทความเกร็ดความรู้ เรื่องเล่า และ fact-check บน Postjung เน้นเช็กข้อเท็จจริงจากแหล่งทางการก่อนเผยแพร่ทุกครั้ง
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
จริงหรือไม่? ไทยช่วยไทย พลัส แจก 1,000 บาท 3 เดือนถึงปีใหม่เบื้องหลังตำนานผีไร้หน้าแห่งเพนซิลเวเนีย แท้จริงคือชายผู้น่าสงสาร!อาจารย์กว้าง เลขเด็ดงวด 1 ธันวาคม 2569 ฟันเลขวิ่ง 6 บน-ล่าง จับตา 61-69 พร้อมเลขเบิ้ล 66เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569ปากแดงศักดิ์สิทธิ์ เลขเด็ดงวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่นฝั่งซ้าย พร้อมสูตรลับ 3 คอลัมน์ จัดเต็มเลข 2 ตัว-3 ตัวสร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5นกบูบีเท้าสีน้ำเงินกับความน่าทึ่งของธรรมชาติคิดถึงไม่ลืม! 130 วันหลังการจากไปของ “ฮลุน โซโล่”การเดินทางข้ามเวลาจะเกิดผลดีหรือเสียกันแน่?เลขเด็ด เลขมาเเรง เลขดัง ชุดที่8 งวดวันที่ 1 ธันวาคม 2569สิ่งมีชีวิตที่แปลกประหลาดที่สุดในมหาสมุทรถ้าไทยยืนข้างญี่ปุ่นจนจบสงครามโลก ประเทศเราจะยังอยู่บนแผนที่ไหม
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
ทำไมก้อนหินก้อนเล็ก ๆ ถึงมีความหมายที่ยิ่งใหญ่สำหรับเพนกวินโอกาพีสัตว์ลึกลับแห่งผืนป่าคองโกนกบูบีเท้าสีน้ำเงินกับความน่าทึ่งของธรรมชาติสัตว์ที่ฉลาดที่สุดรองจากมนุษย์
ตั้งกระทู้ใหม่