6 อาชีพในตำนานของคนไทย งานที่เคยพบเห็นทั่วไป แต่วันนี้แทบไม่มีให้เห็นแล้ว
ลองจินตนาการถึงยุคที่บ้านยังไม่มีน้ำประปา รถรางวิ่งอยู่กลางเมือง และการดูหนังต้องออกไปนั่งรวมกันกลางลานวัด ภาพชีวิตประจำวันในสมัยนั้นมีอาชีพหลายอย่างที่คนยุคปัจจุบันอาจไม่เคยรู้จัก
บางคนมีหน้าที่แบกน้ำไปส่งตามบ้าน บางคนเดินตามรางรถรางเพื่อทำความสะอาด ขณะที่บางอาชีพมีหน้าที่เพียงนั่งไปกับรถหรือทดลองนอนบนที่นอนเพื่อสาธิตสินค้า
เมื่อบ้านเมืองเปลี่ยนไป เทคโนโลยีเข้ามาทำหน้าที่แทนแรงงานคน อาชีพเหล่านี้จึงค่อย ๆ ลดความสำคัญลง และกลายเป็นเรื่องราวที่น่าสนใจของประวัติศาสตร์สังคมไทย
1. คนหาบน้ำ อาชีพที่เกิดขึ้นก่อนน้ำประปาจะเข้าถึงทุกบ้าน
ในยุคที่บ้านเรือนจำนวนมากยังไม่มีน้ำประปาใช้ การจัดหาน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคเป็นเรื่องที่ต้องพึ่งพาแหล่งน้ำธรรมชาติหรือบ่อน้ำในชุมชน
คนหาบน้ำจึงกลายเป็นอาชีพที่ช่วยอำนวยความสะดวกให้กับครัวเรือน โดยผู้ประกอบอาชีพจะนำถังน้ำผูกติดกับคานไม้หรือไม้ไผ่ แล้วแบกเดินไปตามบ้านเพื่อขายน้ำให้กับผู้ที่ต้องการ
ข้อมูลจากหอสมุดแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ระบุว่า คนหาบน้ำขายในอดีตส่วนหนึ่งเป็นชาวจีน และเป็นอาชีพที่เกิดขึ้นจากความจำเป็นของผู้คนที่ไม่สะดวกเดินทางไปตักน้ำด้วยตัวเอง
เมื่อระบบประปาขยายตัวและบ้านเรือนสามารถเข้าถึงน้ำได้สะดวกขึ้น ความจำเป็นในการจ้างคนหาบน้ำจึงลดลงตามไปด้วย
อาชีพที่เคยช่วยให้ผู้คนมีน้ำใช้ในชีวิตประจำวันจึงค่อย ๆ หายไปจากภาพของชุมชนเมือง
2. พนักงานแซะดินออกจากรางรถราง งานที่คนรุ่นใหม่อาจไม่เคยได้ยิน
หลายคนอาจรู้จักรถรางในอดีต แต่ไม่เคยรู้ว่าการเดินรถรางยังทำให้เกิดอาชีพเฉพาะขึ้นมาอีกอย่างหนึ่ง
นั่นคือพนักงานแซะดินออกจากรางรถราง
ข้อมูลจากหอสมุดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ระบุว่า ในยุคที่รถรางเริ่มให้บริการสมัยรัชกาลที่ 5 มีคนทำหน้าที่เดินตามแนวราง ใช้ไม้สองอันแซะดิน ฝุ่น และสิ่งสกปรกที่เข้าไปอุดตันอยู่ในร่องราง
เพราะรางรถรางมีลักษณะเป็นร่องต่ำกว่าระดับถนน จึงมีโอกาสที่ดินหรือเศษวัสดุจะเข้าไปสะสมและกีดขวางการเดินรถได้
เมื่อระบบรถรางและรูปแบบการเดินทางในเมืองเปลี่ยนแปลงไป งานเฉพาะทางลักษณะนี้จึงหมดความจำเป็นลง
เป็นอีกหนึ่งอาชีพที่สะท้อนให้เห็นว่า ในอดีตการเดินทางของผู้คนต้องอาศัยแรงงานเบื้องหลังมากกว่าที่เราคิด
3. คนรับจ้างนั่ง อาชีพที่ฟังดูแปลกแต่เคยมีอยู่จริง
อาชีพนี้ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องตลก แต่มีบันทึกกล่าวถึงการรับจ้างนั่งโดยสารรถจริง ๆ
ในอดีตมีสถานที่บางแห่งที่รถรับจ้างไม่สามารถเข้าไปได้หากไม่มีผู้โดยสาร คนขับจึงจ้างคนให้นั่งติดรถเข้าไปด้วย เมื่อผ่านเขตดังกล่าวแล้ว ผู้รับจ้างก็ลงจากรถและเดินกลับออกมา ส่วนรถสามารถไปรับผู้โดยสารตัวจริงได้
นี่คือรายละเอียดของอาชีพรับจ้างนั่งที่ปรากฏในบทความของหอสมุดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งอ้างอิงหนังสือ 100 เรื่องล้ำสมัยในสยาม ของศิริญญา สุจินตวงษ์
อาชีพนี้สะท้อนให้เห็นข้อจำกัดของการเดินทางในยุคที่กฎระเบียบและรูปแบบการให้บริการรถรับจ้างยังแตกต่างจากปัจจุบัน
4. คนรับจ้างนอน ทดลองนอนเพื่อขายสินค้า
อีกหนึ่งอาชีพที่คนปัจจุบันอาจคาดไม่ถึง คือการรับจ้างนอนเพื่อสาธิตสินค้า
ข้อมูลที่หอสมุดมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์นำเสนอจากหนังสือ 100 เรื่องล้ำสมัยในสยาม กล่าวถึงกรณีเจ้าของสินค้าประเภทเครื่องนอนจ้างผู้หญิงมานอนบนที่นอนในงานแสดงสินค้า เพื่อให้ผู้เข้าชมเห็นว่าที่นอนมีความนุ่มสบายอย่างไร
km.library.tu.ac.th
หากมองในมุมการตลาด นี่คือรูปแบบหนึ่งของการสาธิตสินค้าให้ลูกค้าเห็นประโยชน์จากการใช้งานจริง
แม้จะเป็นงานที่เกิดขึ้นเฉพาะบางโอกาส แต่ก็แสดงให้เห็นว่าการขายสินค้าในอดีตมีวิธีนำเสนอที่น่าสนใจไม่แพ้ปัจจุบัน
5. ช่างวาดป้ายคัตเอาต์หนัง ศิลปินหน้าตาโรงภาพยนตร์ยุคเก่า
ก่อนที่โรงภาพยนตร์จะใช้โปสเตอร์พิมพ์สำเร็จรูปหรือภาพโฆษณาดิจิทัล ป้ายหนังขนาดใหญ่จำนวนหนึ่งเคยต้องอาศัยฝีมือของช่างวาดภาพ
ช่างวาดป้ายคัตเอาต์หนังมีหน้าที่ถ่ายทอดภาพนักแสดง ฉากสำคัญ และบรรยากาศของภาพยนตร์ลงบนป้ายขนาดใหญ่ เพื่อดึงดูดคนที่เดินผ่านหน้าโรงหนัง
งานประเภทนี้ต้องใช้ทั้งทักษะการวาดภาพ การลงสี และความสามารถในการทำงานบนพื้นที่ขนาดใหญ่
Thai PBS เคยนำเสนอเรื่องราวของลุงสมชาย กองศรี ช่างวาดป้ายคัตเอาต์หนังที่ทำงานกับโรงภาพยนตร์ซุ่นเฮงพลาซ่า จังหวัดศรีสะเกษ โดยระบุว่าเขาประกอบอาชีพนี้มานานกว่า 40 ปี และเป็นช่างวาดป้ายหนังที่หายากมากในภาคอีสาน
เรื่องนี้ทำให้เห็นว่าอาชีพดังกล่าวไม่ได้หายไปทั้งหมด แต่กลายเป็นงานฝีมือเฉพาะทางที่มีผู้สืบทอดเหลืออยู่ไม่มาก
6. คณะหนังกลางแปลง ความบันเทิงที่เคยสร้างงานให้คนทั้งชุมชน
ก่อนที่ผู้คนจะมีโทรทัศน์และบริการดูหนังผ่านอินเทอร์เน็ต การดูหนังกลางแปลงเป็นกิจกรรมที่สร้างความสนุกสนานให้กับผู้คนในชุมชน
คณะหนังกลางแปลงต้องเดินทางพร้อมอุปกรณ์ฉายหนัง จัดเตรียมจอภาพและระบบฉาย รวมถึงประชาสัมพันธ์ให้ชาวบ้านทราบว่าจะมีการฉายภาพยนตร์ที่ไหน
เอกสารศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนที่จัดทำโดยกรมศิลปากรบันทึกภาพบรรยากาศของคณะหนังกลางแปลงที่เดินทางไปฉายหนังตามชุมชน โดยมีการขับรถประชาสัมพันธ์ก่อนเริ่มฉาย และมีพ่อค้าแม่ค้านำสินค้าไปขายบริเวณงานด้วย
วิทยาลัยนาฏศิลป์
จึงไม่ใช่เพียงกิจกรรมความบันเทิง แต่ยังเป็นโอกาสสร้างรายได้ให้กับผู้ประกอบอาชีพหลายกลุ่ม ทั้งผู้ฉายหนัง คนจัดงาน และพ่อค้าแม่ค้าในบริเวณนั้น
แม้ปัจจุบันจะยังมีหนังกลางแปลงให้ชมในบางงาน แต่รูปแบบการทำงานและความถี่ในการจัดฉายเปลี่ยนไปจากอดีตมาก
เมื่อวิถีชีวิตเปลี่ยน อาชีพบางอย่างจึงกลายเป็นความทรงจำ
ทั้ง 6 อาชีพแสดงให้เห็นว่าการทำมาหากินของคนในอดีตผูกพันกับความจำเป็นของสังคมในแต่ละยุคอย่างใกล้ชิด
เมื่อมีน้ำประปา คนหาบน้ำก็ลดบทบาทลง เมื่อรูปแบบการเดินทางเปลี่ยนไป พนักงานดูแลรางรถรางก็ไม่จำเป็นอีกต่อไป ส่วนงานที่เกี่ยวข้องกับการโฆษณาและความบันเทิงก็ต้องปรับตัวตามเทคโนโลยี
สิ่งที่น่าสนใจคือ อาชีพเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องเก่า ๆ ที่ควรถูกลืม แต่ยังเป็นหลักฐานเล็ก ๆ ที่ช่วยให้เราเข้าใจว่าผู้คนในอดีตใช้ชีวิตและหาเลี้ยงครอบครัวกันอย่างไร
บางอาชีพอาจเหลือเพียงภาพถ่าย บางอาชีพยังมีคนทำอยู่เพียงไม่กี่คน แต่ทุกอาชีพล้วนเป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวการเปลี่ยนแปลงในสังคมไทย
2. Thai PBS NOW – ความหมายและตัวตนของอาชีพเก่าแก่ที่ผู้คนอาจหลงลืม
3. กรมศิลปากร – เอกสารศึกษาวิถีชีวิตชุมชนในอดีต
4. Thai PBS – สามล้อถีบ ไร้คนรุ่นใหม่สืบทอด นับถอยหลังสู่ตำนาน
5. กรมประชาสัมพันธ์ – พิพิธภัณฑ์แรงงานไทย
เรื่องจริงที่เหลือเชื่อ! ย้อนประวัติศาสตร์สหรัฐอเมริกา เมื่อพ่อแม่เคยส่งลูกเล็ก ๆ ทางไปรษณีย์ เหมือนส่งพัสดุไปหาญาติ
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
กะลาตาเดียว ลึกลับ หรือเพราะพันธุกรรมผิดปกติ!!
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
วอมแบต สัตว์มหัศจรรย์จากออสเตรเลีย ผู้ขับถ่ายเป็นก้อนสี่เหลี่ยมลูกบาศก์ ความลับทางธรรมชาติที่นักวิทยาศาสตร์ยังต้องทึ่ง
ลงทุนธุรกิจสถานีชาร์จ EV ยังไงให้คุ้ม? ทำไมการใช้ระบบ BESS ถึงเป็นตัวช่วยลดค่าไฟในระยะยาว
3 สำนักดังปล่อยแนวทางงวด 1 ธันวาคม 2569 ขนมไทย อ.น๊อตตี้ ใต้ฟ้า และเจ๊เขียว มีชุดเลขให้จับตา
เผยเบาะแสหลุมฝังศพแองโกล-แซกซอน "ร่างทรายลึกลับ" ที่ซัตตัน ฮู (Sutton Hoo) โดยทีม Time Team
แฮกเกอร์เพิ่มอุณหภูมิตู้แช่เย็นซูเปอร์มาเก็ตฝรั่งเศสนับร้อยแห่งได้ง่ายดาย แค่แฮกเข้าตัวควบคุม Danfoss Controllers
วาดรูปเทพีเสรีภาพเสร็จใน 43.5 วินาที! “เดวิด การิบัลดี” คว้าสถิติโลกกินเนสส์ฉลอง GWR Day 2026
มหาอินทุมรีแดง งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขบันดาลเหนือ-ใต้ พร้อมชุดสองตัวและสามตัว
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
วอมแบต สัตว์มหัศจรรย์จากออสเตรเลีย ผู้ขับถ่ายเป็นก้อนสี่เหลี่ยมลูกบาศก์ ความลับทางธรรมชาติที่นักวิทยาศาสตร์ยังต้องทึ่ง
เรื่องจริงที่เหลือเชื่อ! ย้อนประวัติศาสตร์สหรัฐอเมริกา เมื่อพ่อแม่เคยส่งลูกเล็ก ๆ ทางไปรษณีย์ เหมือนส่งพัสดุไปหาญาติ
วาดรูปเทพีเสรีภาพเสร็จใน 43.5 วินาที! “เดวิด การิบัลดี” คว้าสถิติโลกกินเนสส์ฉลอง GWR Day 2026
เผยเบาะแสหลุมฝังศพแองโกล-แซกซอน "ร่างทรายลึกลับ" ที่ซัตตัน ฮู (Sutton Hoo) โดยทีม Time Team






