เปิดปม "The Balloon Hoax" เมื่อ เอ็ดการ์ อัลลัน โป หลอกคนทั้งนิวยอร์กด้วยบอลลูนข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก
ในยุคที่อินเทอร์เน็ตยังไม่เกิดขึ้น ข่าวสารและการกระจายตัวของข้อมูลรวดเร็วด้วยหน้าหนังสือพิมพ์ สำหรับชาวเมืองนิวยอร์กเมื่อเช้าวันเสาร์ที่ 13 เมษายน ค.ศ. 1844 พวกเขาต้องพบกับข่าวสุดสะเทือนขวัญที่ทำให้ผู้คนแห่กันไปอัดแน่นหน้าสำนักงานหนังสือพิมพ์ The New York Sun จนแทบแตก เพราะข่าวพาดหัวหน้าหนึ่งประกาศว่า "มหาสมุทรแอตแลนติกถูกข้ามสำเร็จแล้วด้วยบอลลูนในเวลาเพียง 3 วัน!"
แต่นี่ไม่ใช่เรื่องจริง... มันคือ The Balloon Hoax หนึ่งในแผนการหลอกลวงครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์วรรณกรรม ซึ่งผู้บงการไม่ใช่ใครอื่นแต่เป็น เอ็ดการ์ แอลลัน โป (Edgar Allan Poe) นักเขียนชื่อดังระดับโลกนั่นเอง
1. จุดเริ่มต้นของเรื่องแต่งที่แนบเนียนราวกับรายงานทางวิทยาศาสตร์
เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นเมื่อหนังสือพิมพ์ The New York Sun ฉบับพิเศษ (Extra) ตีพิมพ์ข่าวความสำเร็จของการเดินทางด้วยบอลลูนบังคับทิศทางที่มีชื่อว่า "Victoria" โดยอ้างว่าออกเดินทางจากเวลส์เหนือ และข้ามมหาสมุทรมาลงจอดที่เกาะซัลลิแวน ใกล้เมืองชาร์ลสตัน สหรัฐอเมริกา ใช้เวลาเดินทางเพียง 75 ชั่วโมงเท่านั้น
สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้แนบเนียนจนคนส่วนใหญ่หลงเชื่อสนิทใจ ไม่ใช่ความตื่นเต้นเร้าใจแบบนิยายผจญภัย แต่เป็นการเขียนในรูปแบบของ "รายงานทางวิทยาศาสตร์" ที่เต็มไปด้วย:
รายละเอียดทางเทคนิคของบอลลูน
การอ้างอิงถึงนักบินบอลลูนที่มีตัวตนอยู่จริง เช่น โทมัส ม็องก์ เมสัน (Thomas Monck Mason) และ โรเบิร์ต ฮอลลอนด์ (Robert Hollond) ซึ่งเคยสร้างสถิติบินจากลอนดอนไปเยอรมนีมาแล้วในปี 1836
การใช้สำนวนภาษาและตัวละครที่สมจริง จนผู้อ่านแยกไม่ออกว่าอันไหนคือความจริงและอันไหนคือเรื่องแต่ง
2. ความคลั่งไคล้ของผู้คนและการแก้ข่าวในเวลาต่อมา
ในจดหมายที่ โป เขียนเล่าเหตุการณ์ในเวลาต่อมา เขาบรรยายว่าฝูงชนจำนวนมากแห่กันมาซื้อหนังสือพิมพ์ฉบับพิเศษนี้อย่างล้นหลาม บางคนถึงกับยอมจ่ายเงินครึ่งดอลลาร์เพื่อแย่งซื้อหนังสือพิมพ์ใบเดียว เนื่องจากผู้คนต่างตื่นตะลึงกับความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ในยุควิกตอเรียน
อย่างไรก็ตาม ความจริงเริ่มปรากฏชัดขึ้นในวันจันทร์ที่ 15 เมษายน ค.ศ. 1844 เมื่อ The New York Sun ตีพิมพ์ประกาศแก้ข่าวว่าจดหมายข่าวดังกล่าวไม่ได้รับการยืนยันจากทางใต้ และเป็นเรื่องที่ผิดพลาด พร้อมทั้งชื่นชมผู้เขียนว่ามีความสามารถในการแต่งเรื่องได้อย่างแนบเนียนและมีความรู้เชิงวิทยาศาสตร์อย่างลึกซึ้ง
3. ทำไมแผนการหลอกลวงของโปถึงสำเร็จ?
ความเชื่อมั่นในวิทยาศาสตร์: ยยุคนั้นเป็นช่วงเวลาที่เทคโนโลยีและการสำรวจกำลังก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว ผู้คนจึงพร้อมเชื่อว่ามนุษย์สามารถทำสิ่งที่เป็นไปได้ยากให้สำเร็จ
การยืมความจริงมาผสมผสาน: การนำชื่อนักบินบอลลูนที่มีชื่อเสียงจริงๆ และทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์ที่มีอยู่จริงมาใส่ไว้ในเรื่อง ทำให้ผู้อ่านยากที่จะตรวจสอบข้อเท็จจริงได้ทันท่วงทีบนหน้าหนังสือพิมพ์
พลังของสื่อสิ่งพิมพ์: การใช้สำนักข่าวที่มีชื่อเสียงและมีความน่าเชื่อถือในเวลานั้น เป็นตัวช่วยสร้างความน่าเชื่อถือให้กับเรื่องแต่งชิ้นนี้โดยปริยาย
สรุป
The Balloon Hoax ของ เอ็ดการ์ แอลลัน โป ไม่ได้เป็นเพียงแค่เรื่องโกหกเพื่อความสนุกสนาน แต่สะท้อนให้เห็นถึงพลังของการใช้ข้อมูลที่สมจริงและการสร้างเรื่องราว (Storytelling) ที่ทรงอิทธิพลจนสามารถสะกดคนทั้งเมืองให้เชื่อในสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ ถือเป็นอีกหนึ่งหน้าประวัติศาสตร์วงการสื่อและวรรณกรรมที่ยังคงน่าสนใจและถูกหยิบยกมาศึกษาจนถึงปัจจุบัน
เขียนโดย มะม่วงแอปเปิ้ล
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ขุมทรัพย์มหาเทพ ท่านท้าวเวสสุวรรณ เปิดโพยหวยงวด 1 ธ.ค. 69 เผยเลขวงกลม ชุดสองตัวและสามตัวตรง
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
5 สถานที่ลึกลับในนครศรีธรรมราช กับตำนานที่เล่าสืบต่อกันมา
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
ตำนานแร้งวัดสระเกศและเปรตวัดสุทัศน์มีที่มาอย่างไร
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
สุดหักมุม! หนูน้อยแต่งนิทานส่งครู เลี้ยงกบอย่างดี ก่อนเฉลยจุดจบเป็น “อ่อมกบ” ทำโซเชียลฮาลั่น
สะพานที่ไม่มีรถวิ่งอยู่บนสะพาน แต่กลับมีน้ำไหลอยู่ด้านบน หนึ่งในโครงการพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 9
สัญญาณเตือนจากป่าลึก เมื่อชนเผ่าลึกลับแห่งอเมซอนยอมปรากฏตัวเพื่อขออาหาร
กินกุ้งสดปลอดภัยแค่ไหน
ออสเตรเลียปรับเกณฑ์วีซ่า Working Holiday สำหรับคนที่อยากอยู่ต่อ
เรื่องราวสุดทึ่ง! คู่แฝดเจ้าของสถิติโลก "รอยสักมากที่สุด" เคยสัญญากับแม่ว่าจะสักแค่คนละครั้งเดียว
ถอดรหัสจิตใจวีรบุรุษอีเลียด: มนุษย์โบราณ "คิดเอง" หรือได้ยินเสียงเทพเจ้า?
10 อันดับตลาดน้ำและตลาดโบราณในไทย ที่ยังคงวิถีชีวิตดั้งเดิมไว้อย่างมีเสน่ห์
สายลม แสงแดด และยามเย็น: 10 อันดับจุดชมวิวพระอาทิตย์ตกที่สวยงามที่สุดในไทย