ตับฟื้นตัวอย่างไรหลังถูกผ่าตัดออกไปบางส่วน
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
คนคนหนึ่งบริจาคตับส่วนหนึ่งให้คนในครอบครัว หลังผ่าตัด ทั้งผู้ให้และผู้รับต่างมีเนื้อตับอยู่ในร่างกายเพียงบางส่วน แต่เมื่อเวลาผ่านไป ตับของทั้งคู่สามารถมีขนาดเพิ่มขึ้นได้อีก
ภาพนี้อาจทำให้นึกถึงหางจิ้งจกที่งอกใหม่ ตับมีความสามารถฟื้นคืนเนื้อเยื่อได้มากก็จริง แต่กระบวนการที่เกิดขึ้นต่างออกไป และไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะตัดตับออกได้ในปริมาณเท่ากัน
เนื้อตับที่เหลืออยู่จะขยายตัวและเพิ่มจำนวนเซลล์ จนมวลและขนาดกลับมาใกล้เคียงกับที่ร่างกายต้องการ ส่วนที่ถูกตัดออกไม่ได้งอกกลับมาเป็นกลีบเดิมในรูปทรงเดิมเหมือนต่อชิ้นส่วนที่หายไป
ตับทำงานหลายอย่างพร้อมกัน ทั้งช่วยแปรรูปสารอาหาร สร้างสารสำคัญ และจัดการสารต่าง ๆ ในเลือด หลังผ่าตัดเอาเนื้อตับออก ตับส่วนที่เหลือจึงต้องรับภาระมากขึ้น ร่างกายตอบสนองด้วยสัญญาณหลายชนิดที่กระตุ้นให้เนื้อเยื่อเพิ่มขึ้น
เซลล์ตับที่โตเต็มวัยแล้วเป็นกำลังหลักของงานนี้ ปกติเซลล์เหล่านี้ไม่ได้แบ่งตัวบ่อย แต่หลังการผ่าตัดมันสามารถกลับเข้าสู่กระบวนการแบ่งตัวได้ เซลล์ชนิดอื่นในตับ รวมถึงเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับหลอดเลือดและท่อน้ำดี ก็มีส่วนร่วมในการฟื้นฟูเนื้อเยื่อเช่นกัน
งานศึกษาทางการแพทย์ระบุว่าสารส่งสัญญาณอย่างเอชจีเอฟและอินเตอร์ลิวคิน-6 มีส่วนกระตุ้นกระบวนการดังกล่าว เมื่อมวลตับเพิ่มขึ้นจนเพียงพอ สัญญาณที่ควบคุมการเจริญเติบโตก็ช่วยจำกัดการเพิ่มจำนวนเซลล์
ตัดออกเกินครึ่งได้ทุกคนหรือไม่?
ไม่ได้ ตัวเลขที่มักพบในบทความวิชาการคือ ตับอาจฟื้นมวลได้แม้ถูกตัดออกถึงประมาณ 70% ในบางกรณี แต่ตัวเลขนี้ไม่ใช่เกณฑ์ปลอดภัยที่ใช้กับทุกคน ศัลยแพทย์ต้องประเมินปริมาณและคุณภาพของตับที่จะเหลืออยู่ รวมถึงโรคประจำตัวและความเสี่ยงของผู้ป่วยก่อนผ่าตัด
ตับที่มีพังผืดหรือตับแข็งอาจฟื้นตัวได้จำกัดกว่าตับที่แข็งแรง หากเหลือเนื้อตับที่ทำงานได้ไม่เพียงพอ อาจเกิดภาวะตับวายหลังผ่าตัด ซึ่งเป็นภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้
เรื่องเวลาก็ไม่เท่ากัน งานวิจัยในมนุษย์มักกล่าวถึงการฟื้นมวลตับในช่วงประมาณ 3–6 เดือน แต่ผลจริงต่างกันตามสุขภาพตับ ปริมาณที่ตัดออก และสภาพของแต่ละคน ขนาดที่เพิ่มขึ้นกับการฟื้นหน้าที่ของตับจึงต้องติดตามแยกกัน ไม่ควรนำระยะเวลาจากการทดลองในสัตว์มารับประกันกับผู้ป่วยทุกคน
ความสามารถนี้ทำให้การปลูกถ่ายตับจากผู้บริจาคที่ยังมีชีวิตเป็นไปได้ โดยแพทย์นำตับที่แข็งแรงส่วนหนึ่งจากผู้บริจาคไปปลูกถ่ายให้ผู้รับ สถาบัน NIDDK ของสหรัฐฯ ระบุว่าตับส่วนที่เหลือของผู้บริจาคและส่วนที่ปลูกถ่ายให้ผู้รับสามารถเติบโตเพิ่มขึ้นได้
ถึงกระนั้น การบริจาคและการผ่าตัดตับยังเป็นการผ่าตัดใหญ่ที่มีความเสี่ยง ต้องผ่านการตรวจคัดเลือกและติดตามโดยทีมแพทย์ ความสามารถในการฟื้นตัวของตับช่วยเปิดทางให้รักษาผู้ป่วยได้ แต่ไม่ได้ทำให้ตับทนต่อความเสียหายได้อย่างไม่จำกัด
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ม้าสีหมอก เปิดโพยหวยงวด 1 ธ.ค. 69 เผยเลขเด่นบน-ล่าง พร้อมชุดสองตัวครบ 8 ชุด
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
อีกาจดจำใบหน้าคนและบอกอันตรายให้ฝูงรู้ได้อย่างไร
ระวังภัยเงียบ! ไขปริศนาทำไม "หัวงูเห่าที่ขาดแล้ว" ยังฉกกัดและปล่อยพิษได้
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
นกฮัมมิงเบิร์ดบินอยู่กับที่และใช้พลังงานอย่างไร
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
กบไม้อลาสก้ารอดชีวิตจากการแช่แข็งในฤดูหนาวได้อย่างไร
หมึกสายวงฟ้าอันตรายต่อคนอย่างไร






