ต้นทุนการผลิตเหรียญบาทและเหรียญห้าบาทของไทย
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
เหรียญบาทที่ได้รับเป็นเงินทอนดูเป็นของชิ้นเล็ก ๆ แต่ก่อนจะมาอยู่ในมือ มันต้องผ่านทั้งการเตรียมโลหะ การปั๊มลาย และการตรวจนับ ยิ่งผลิตครั้งละหลายร้อยล้านเหรียญ ค่าใช้จ่ายเพียงไม่กี่สตางค์ต่อเหรียญก็กลายเป็นเงินจำนวนมาก
ตัวเลขที่ต้องแยกกันก่อนคือ ต้นทุนเนื้อโลหะกับต้นทุนผลิตทั้งหมด เพราะเหรียญหนึ่งเหรียญมีค่าใช้จ่ายมากกว่าราคาโลหะเพียงอย่างเดียว และเหรียญบาทกับเหรียญห้าบาทก็ไม่ได้มีสถานการณ์ต้นทุนเหมือนกัน
ข้อมูลที่อธิบดีกรมธนารักษ์ให้ไว้เมื่อวันที่ 7 เมษายน 2569 ระบุว่า เหรียญ 1 บาทมีต้นทุนรวมค่อนข้างใกล้ราคาหน้าเหรียญ เมื่อรวมค่าใช้จ่ายอย่างค่าไฟและค่าแรง ส่วนเหรียญ 5 บาทมีรายงานว่าต้นทุนต่ำกว่าราคาหน้าเหรียญเกือบครึ่ง จึงยังไม่มีหลักฐานรองรับว่าเนื้อโลหะของทั้งสองเหรียญมีราคาเกือบเท่ามูลค่าที่ระบุบนเหรียญ
รายงานข่าวสองแห่งใช้คำต่างกัน โดยแห่งหนึ่งระบุว่าตัวเลขของเหรียญ 5 บาทเป็นต้นทุนโลหะ อีกแห่งใช้คำว่าต้นทุนการผลิต จึงไม่ควรนำสัดส่วนดังกล่าวไปตีความเป็นราคาเนื้อโลหะที่แน่นอน หรือนำไปคำนวณเป็นต้นทุนปัจจุบันแบบเจาะจงต่อเหรียญ
กว่าจะเป็นเหรียญหนึ่งเหรียญ
จุดเริ่มต้นของการปั๊มคือเหรียญตัวเปล่า หรือแผ่นโลหะกลมที่ยังไม่มีลวดลาย โรงกษาปณ์ต้องเตรียมเหรียญให้มีขนาด น้ำหนัก และผิวที่เหมาะสม ก่อนนำเข้าเครื่องปั๊มด้วยแม่พิมพ์ จากนั้นจึงตรวจสอบ นับ และบรรจุเพื่อส่งออกไปใช้หมุนเวียน
ค่าเหรียญตัวเปล่าจึงเป็นต้นทุนก้อนสำคัญ แต่ยังมีค่าแม่พิมพ์ ค่าเครื่องจักร พลังงาน แรงงาน และการดำเนินงานตามมา เหรียญบาทมีราคาหน้าเหรียญเพียง 1 บาท พื้นที่ให้ต้นทุนขยับจึงมีจำกัดกว่าเหรียญราคาสูง แม้ตัวเหรียญจะมีขนาดเล็กก็ตาม
งานวิจัยของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ซึ่งอ้างข้อมูลสำนักงานกษาปณ์ ยกตัวอย่างประมาณการต้นทุนเหรียญ 1 บาทในปีงบประมาณ 2555 ไว้ที่ 0.866 บาทต่อเหรียญ แบ่งเป็นค่าเหรียญตัวเปล่า 0.5843 บาท ค่าใช้จ่ายผลิต 0.2250 บาท และค่าใช้จ่ายดำเนินงาน 0.0567 บาท ตัวเลขนี้แสดงให้เห็นว่าต้นทุนรวมใกล้ 1 บาทได้อย่างไร แต่เป็นข้อมูลเก่า ไม่ใช่ราคาผลิตในปี 2569
ราคาโลหะเปลี่ยน ต้นทุนไม่ได้เปลี่ยนทันทีเสมอไป
เมื่อราคาโลหะที่ใช้ทำเหรียญสูงขึ้น เหรียญตัวเปล่าที่จัดซื้อในรอบต่อไปก็อาจมีราคาเพิ่มตาม แต่ผลกระทบต่อโรงกษาปณ์ขึ้นอยู่กับราคาจัดซื้อและของที่มีอยู่ในคลังด้วย ในเดือนเมษายน 2569 กรมธนารักษ์ระบุว่ายังมีเหรียญตัวเปล่าสำหรับผลิตเหรียญ 1, 2, 5 และ 10 บาทอยู่ และคาดว่าราคาวัตถุดิบที่สูงขึ้นอาจเริ่มส่งผลในอีก 1–2 ปี
การควบคุมต้นทุนจึงทำได้หลายทาง ตั้งแต่เลือกวัสดุและวิธีผลิตให้เหมาะสม ไปจนถึงยืดอายุแม่พิมพ์เพื่อลดค่าใช้จ่ายต่อเหรียญ ในปีเดียวกันกรมธนารักษ์ยังกล่าวถึงความเป็นไปได้ที่จะจ้างผลิตเหรียญ 1 บาทสำเร็จรูปจากต่างประเทศ แต่เป็นแนวทางที่กำลังพิจารณา ไม่ใช่ข้อยืนยันว่าได้เปลี่ยนวิธีผลิตแล้ว
เหรียญที่ผลิตออกมาไม่ได้ใช้จ่ายเพียงครั้งเดียว มันอาจเดินทางจากร้านค้าไปยังกระเป๋าลูกค้า แล้วกลับมาเป็นเงินทอนอีกหลายรอบ ความทนทานและการมีเหรียญพอใช้จึงเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนควบคู่กับราคาผลิต โดยเฉพาะตามตลาดและตู้หยอดเหรียญที่ยังต้องการเหรียญหมุนเวียน
ภาพที่ชัดที่สุดจากข้อมูลที่เปิดเผยคือ เหรียญบาทต้องจับตาต้นทุนรวมเพราะมีโอกาสเข้าใกล้ราคาหน้าเหรียญ ส่วนเหรียญห้าบาทยังมีช่องว่างจากราคาหน้าเหรียญอยู่มากกว่า การบอกว่าโลหะของทั้งคู่เกือบมีค่าเท่าตัวเหรียญจึงเหมารวมเกินกว่าข้อมูลที่มี
ตำรวจรับแจ้งเหตุพบผู้ต้องสงสัย..สุดท้ายกลับกลายเป็นลิงใส่ผ้าอ้อมสุดกวน!
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ราคาน้ำมัน 18 พ.ย. 69 ลดสูงสุด 80 สตางค์ ! เช็กราคาดีเซล เบนซิน แก๊สโซฮอล์ทุกปั๊ม
แฟชั่นแบบใด? สุดพิลึก! ชิมแปนซีแห่เสียบหญ้าที่หู-ก้น ตามกันทั้งฝูง🤣
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
เปิด 7 คำศัพท์ภาษาไทยที่มีความหมายลึกซึ้ง จนภาษาอังกฤษแปลให้ตรงตัวไม่ได้ แต่ละคำสะท้อนความเป็นไทยได้อย่างน่าทึ่ง
ประวัติวงดนตรีสี่เต่าทอง (The Beatles) จากจุดเริ่มต้นในเมืองลิเวอร์พูล สู่ปรากฏการณ์ดนตรีระดับโลก
ส่งเทรนด์เลขมงคล อาจารย์หนู 1 ธันวาคม 2569
500 ปีก่อนฝรั่งบันทึกนิสัยคนสยาม อ่านแล้วน่าสนใจมาก บางอย่างยังคุ้นเคยถึงทุกวันนี้ !
10 จังหวัดรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนสูงสุดในไทย จันทบุรีที่ 1 เดือนละ 47,781 บาท แซงกรุงเทพฯ
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
แม่น้ำหนึ่งเปิดแนวทางงวด 1 ธ.ค. 69 เผยเลขธูปปู่ พร้อมชุดหัวใจและเลขเพิ่มเติม 10 ชุด
เตยทะเล หรือ ฮาลา ฟรุต! ผลไม้หน้าตาคล้ายสับปะรด กินได้ทั้งสุกและไม่สุก แถมมีประโยชน์สารพัด
กุหลาบจูเลียต! กุหลาบสามล้านปอนด์ ความงามระดับตำนานที่ใช้เวลาพัฒนานานถึง 15 ปี
ลิ้นจี่เอเลียน! รู้จัก Hydnora africana พืชกาฝากสุดประหลาดที่ซ่อนตัวอยู่ใต้ดิน
อะเคบิ (Akebia) : ผลไม้สีม่วงแห่งญี่ปุ่น เนื้อในนุ่มละมุน มีเมล็ดดำเล็ก ๆ และเปลือกที่นำมาปรุงอาหารได้


