ข้าวสวยร้อนเข้าตู้เย็นได้ไหมและควรเก็บอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หุงข้าวเสร็จแล้วเหลืออยู่ครึ่งหม้อ จะตักเก็บก็ยังมีไอน้ำลอยขึ้นมา บางบ้านรีบเอาเข้าตู้เย็นเพราะกลัวบูด บางบ้านวางรอจนเย็นสนิทเพราะกลัวตู้เย็นทำงานหนัก แล้วแบบไหนเหมาะกว่ากัน?

ข้าวปริมาณน้อยที่แบ่งใส่ภาชนะตื้นสามารถนำเข้าตู้เย็นได้โดยไม่ต้องรอจนเย็นสนิท ส่วนข้าวร้อนทั้งหม้อควรแบ่งเป็นส่วนเล็กและเร่งให้คลายร้อนก่อน เพราะข้าวก้อนใหญ่เย็นช้าและเพิ่มความร้อนในตู้มากกว่า ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอให้ฟันธงว่าการเก็บข้าวร้อนเป็นครั้งคราวทำให้ตู้เย็นพังเร็วขึ้น

กระทรวงเกษตรสหรัฐฯ ระบุว่าอาหารร้อนปริมาณน้อยสามารถนำเข้าตู้เย็นได้โดยตรง หรือจะลดความร้อนด้วยการแช่ภาชนะในน้ำเย็นก่อนก็ได้ ขณะที่หน่วยงานมาตรฐานอาหารสหราชอาณาจักรเน้นให้ข้าวเย็นเร็วที่สุดและนำแช่เย็น โดยควรทำให้เสร็จภายในหนึ่งชั่วโมงหลังหุง

ทำไมไม่ควรยกข้าวร้อนทั้งหม้อเข้าตู้?

หม้อข้าวใบใหญ่เก็บความร้อนไว้มาก และข้าวตรงกลางหม้อใช้เวลานานกว่าจะเย็น ความร้อนที่ปล่อยออกมาอาจทำให้อุณหภูมิในตู้สูงขึ้นชั่วคราว ตู้จึงต้องกำจัดความร้อนเพิ่ม ยิ่งตู้แน่นหรือมีอาหารร้อนหลายหม้อพร้อมกัน อาหารที่อยู่ใกล้กันก็อาจเย็นช้าลง

แต่การที่ระบบทำความเย็นต้องรับความร้อนเพิ่ม ไม่ได้แปลว่าคอมเพรสเซอร์จะพังทันที หรือพิสูจน์ได้ว่าข้าวร้อนถ้วยเดียวทำให้อายุเครื่องสั้นลงเท่าไร เรื่องที่จัดการได้ง่ายกว่าคือแบ่งข้าวให้เย็นเร็วและไม่อัดของจนลมเย็นไหลเวียนลำบาก

ทำไมข้าวที่วางทิ้งไว้นานจึงเสี่ยง?

ข้าวสารอาจมีสปอร์ของแบคทีเรียบาซิลลัส ซีเรียส ซึ่งบางส่วนทนความร้อนจากการหุงได้ เมื่อข้าวสุกถูกทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องนาน เชื้ออาจเพิ่มจำนวนและสร้างสารพิษที่ทำให้อาหารเป็นพิษได้ การอุ่นข้าวใหม่จึงไม่ใช่วิธีแก้ข้าวที่เก็บไม่ปลอดภัย เพราะสารพิษบางชนิดทนความร้อน

ข้าวที่ดูปกติหรือไม่มีกลิ่นผิดไป ก็ไม่อาจรับประกันว่าปลอดภัย หากเผลอวางทิ้งไว้นานหรือจำเวลาไม่ได้ อย่าเสี่ยงชิมเพื่อทดสอบ

วิธีเก็บข้าวให้เย็นเร็ว

• ใช้ทัพพีสะอาดตักข้าวออกจากหม้อ แบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ ใส่ภาชนะสะอาดและตื้น เกลี่ยข้าวไม่ให้หนาเกินไป

• ถ้าข้าวยังร้อนมาก ให้วางภาชนะในอ่างน้ำเย็นโดยระวังไม่ให้น้ำเข้าอาหาร เปลี่ยนน้ำเมื่อเริ่มอุ่น วิธีนี้ช่วยระบายความร้อนได้เร็วขึ้น

• ปิดฝาหรือคลุมให้สะอาด แล้วนำเข้าตู้เย็นโดยเร็ว ตั้งเป้าให้เย็นและเก็บภายในหนึ่งชั่วโมงหลังหุง ไม่ต้องวางรอจนเย็นสนิทบนเคาน์เตอร์หลายชั่วโมง

ถ้ามีข้าวเพียงเล็กน้อยที่แบ่งไว้ตื้น ๆ อยู่แล้ว สามารถนำเข้าตู้เย็นได้เลย ส่วนภาชนะที่ร้อนจัดควรระวังวัสดุที่ไม่ทนการเปลี่ยนอุณหภูมิ และตรวจคำแนะนำของผู้ผลิตก่อนใช้งาน

แช่แล้วเก็บได้นานแค่ไหน?

ดูแลตู้เย็นให้มีอุณหภูมิไม่เกิน 4 องศาเซลเซียส และเว้นช่องระหว่างภาชนะให้ความเย็นหมุนเวียนได้ หน่วยงานมาตรฐานอาหารสหราชอาณาจักรแนะนำให้กินข้าวที่แช่เย็นภายใน 24 ชั่วโมง หากจะอุ่น ให้แบ่งเฉพาะส่วนที่จะกินและอุ่นเพียงครั้งเดียวจนร้อนทั่วถึง มีไอน้ำขึ้นทั้งจาน

สำหรับข้าวที่ยังไม่กินภายในวันถัดไป แบ่งเป็นส่วนเล็ก ลดความร้อนให้เร็ว แล้วแช่แข็งภายในหนึ่งชั่วโมงหลังหุง เมื่อต้องการกินให้นำมาละลายในตู้เย็นและอุ่นจนร้อนทั่วก่อนกินทันที

ดังนั้น หลังหุงเสร็จไม่ต้องยืนเฝ้ารอให้ข้าวเย็นสนิท และไม่จำเป็นต้องยกหม้อร้อนทั้งใบเข้าตู้ แบ่งข้าวให้ตื้น เร่งให้เย็น แล้วเก็บทันที เป็นวิธีที่ดูแลทั้งอาหารในตู้และข้าวมื้อต่อไปได้เหมาะกว่า