สัญญาณความสัมพันธ์ที่ทำให้รู้สึกผิดและไม่กล้าเดินออกมา

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ทุกครั้งที่มีปากเสียง คุณตั้งใจจะเล่าว่าเสียใจเรื่องอะไร แต่บทสนทนามักจบลงด้วยการที่คุณต้องขอโทษ ทั้งที่ตอนเริ่มคุยยังรู้สึกว่าตัวเองถูกทำร้าย พอเหตุการณ์ผ่านไปก็เริ่มไม่แน่ใจว่าเรื่องเกิดขึ้นอย่างที่จำได้หรือเปล่า

บางคนเรียกคู่รักที่ทำแบบนี้ว่า “นาร์ซิสซิสต์” หรือคนหลงตัวเอง แต่การเห็นแก่ตัวหรือทำร้ายความรู้สึกคนอื่นไม่ได้ยืนยันว่าเจ้าตัวมีความผิดปกติทางบุคลิกภาพ การวินิจฉัยต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตประเมินอย่างรอบด้าน

สิ่งที่ดูได้จากชีวิตจริงคือรูปแบบการปฏิบัติต่อกัน หากมีการบิดเบือนเหตุการณ์ โยนความผิด ข่มขู่ หรือควบคุมซ้ำ ๆ จนอีกฝ่ายกลัวและไม่มั่นใจในตัวเอง นั่นอาจเป็นความรุนแรงทางอารมณ์ได้ ไม่ว่าผู้กระทำจะมีผลวินิจฉัยใดหรือไม่ก็ตาม

เปลี่ยนเรื่องที่ทำให้เจ็บให้กลายเป็นความผิดของเรา

ตัวอย่างเช่น คุณบอกว่าเสียใจที่อีกฝ่ายพูดจาดูถูกต่อหน้าเพื่อน แต่เขาตอบว่า “ถ้าเธอไม่ทำให้ฉันอาย ฉันก็คงไม่พูดแบบนั้น” จากนั้นประเด็นทั้งหมดก็เปลี่ยนไปเป็นการพิสูจน์ว่าคุณทำอะไรผิด ความรับผิดชอบต่อคำพูดของเขาจึงถูกผลักมาอยู่บนบ่าคุณ

คนรักย่อมโกรธหรือสื่อสารพลาดกันได้ ความต่างอยู่ที่เมื่อใจเย็นลงแล้ว ทั้งคู่รับฟังกันและรับผิดชอบต่อการกระทำของตัวเองได้หรือไม่ หรือมีเพียงฝ่ายเดียวที่ต้องขอโทษและปรับตัวอยู่เสมอ

ทำให้สงสัยความจำและความรู้สึกของตัวเอง

การปั่นหัวหรือแก๊สไลติงอาจเกิดขึ้นเมื่อคนคนหนึ่งปฏิเสธเหตุการณ์ที่เกิดซ้ำ ๆ บิดคำพูด หรือยืนยันว่าอีกฝ่ายจำผิดจนเริ่มไม่เชื่อการรับรู้ของตัวเอง เช่น พูดจาทำร้ายจิตใจแล้วบอกว่า “ฉันไม่เคยพูด เธอคิดไปเอง” การเห็นเหตุการณ์ต่างกันเพียงครั้งเดียวไม่ได้แปลว่าเป็นการปั่นหัว ให้ดูความต่อเนื่อง บริบท และผลที่เกิดกับตัวเองด้วย

เมื่อถูกปฏิเสธความรู้สึกบ่อย ๆ บางคนอาจเริ่มเก็บทุกอย่างไว้คนเดียว เลือกคำพูดอย่างระมัดระวัง หรือขอโทษไว้ก่อนเพื่อให้การทะเลาะจบลง

ใช้ความกลัวและความรู้สึกผิดเพื่อให้ยอม

สัญญาณอื่นที่ควรสังเกต ได้แก่ การประชดหรือลงโทษด้วยการเมินเมื่อคุณปฏิเสธ การขู่เลิกเพื่อให้ยอมตาม การตำหนิทุกครั้งที่ไปพบเพื่อน หรือบอกว่าคุณเป็นคนทำให้เขาระเบิดอารมณ์ บางคนอาจนำของขวัญและสิ่งดี ๆ ที่เคยทำมาทวงบุญคุณเพื่อให้คุณยอมในเรื่องที่ไม่สบายใจ

การถูกตัดขาดจากคนใกล้ชิดหรือถูกควบคุมเรื่องเงินอาจทำให้การออกจากความสัมพันธ์ยากขึ้น ส่วนช่วงเวลาที่อีกฝ่ายกลับมาดี ขอโทษ หรือสัญญาว่าจะเปลี่ยน ก็อาจทำให้ยังมีความหวังอยู่ การอยู่ต่อจึงไม่ได้หมายความว่าผู้ถูกกระทำอ่อนแอ และการตัดสินใจออกมาต้องคำนึงถึงความปลอดภัยของแต่ละคน

ถ้าอีกฝ่ายขู่ว่าจะทำร้ายตัวเองเพื่อไม่ให้คุณไป ให้รับคำขู่นั้นอย่างจริงจังและติดต่อหน่วยฉุกเฉินหรือคนใกล้ชิดของเขาที่ช่วยได้ คุณไม่จำเป็นต้องรับผิดชอบสถานการณ์นี้เพียงลำพัง

เริ่มหาความช่วยเหลือในแบบที่ปลอดภัย

หากทำได้อย่างปลอดภัย ลองเล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นให้เพื่อน ญาติ หรือผู้เชี่ยวชาญที่ไว้ใจฟัง ระบุว่าเกิดอะไรขึ้นและคุณรู้สึกอย่างไร แทนการพยายามหาป้ายชื่อให้คู่รัก การจดวันเวลาและเก็บข้อความอาจช่วยทบทวนสิ่งที่เกิดขึ้นได้ แต่ควรเก็บในที่ที่อีกฝ่ายเข้าถึงไม่ได้ และไม่ฝืนเก็บหลักฐานหากเสี่ยงถูกพบ

หากกำลังกังวลเรื่องการเลิกราหรือกลัวว่าอีกฝ่ายจะใช้ความรุนแรง ควรวางแผนกับคนที่ไว้ใจ เช่น เตรียมที่พัก วิธีเดินทาง เอกสารจำเป็นและเงินสำรองเท่าที่ทำได้ ใช้อุปกรณ์ที่ปลอดภัยในการขอความช่วยเหลือหากสงสัยว่าโทรศัพท์ถูกตรวจสอบ และไม่จำเป็นต้องบอกแผนล่วงหน้าหากการบอกเพิ่มความเสี่ยง

ความรู้สึกผิดอาจเกิดขึ้นได้แม้คุณกำลังปกป้องตัวเอง การขอพื้นที่ คุยกับคนที่ไว้ใจ หรือวางแผนเพื่อความปลอดภัยเป็นสิทธิของคุณ และความรับผิดชอบต่อการข่มขู่หรือทำร้ายอยู่ที่ผู้กระทำ