ไส้ติ่งมีบทบาทต่อแบคทีเรียในลำไส้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ไส้ติ่งเป็นอวัยวะชิ้นเล็กที่เรามักได้ยินชื่อเมื่อมีคนปวดท้องจนต้องเข้าโรงพยาบาล พอรู้ว่าผ่าตัดออกแล้วก็ยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ หลายคนจึงเข้าใจว่าอวัยวะส่วนนี้คงไม่มีหน้าที่อะไร

ไส้ติ่งมีลักษณะเป็นท่อปลายตันเล็ก ๆ ยื่นออกจากบริเวณต้นลำไส้ใหญ่ ภายในมีเนื้อเยื่อที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกัน และเป็นที่อยู่ของจุลินทรีย์หลายชนิด นักวิจัยจึงศึกษากันว่าโครงสร้างเล็ก ๆ นี้อาจมีส่วนช่วยร่างกายอย่างไร

ไส้ติ่งอาจเป็นแหล่งพักพิงของแบคทีเรียบางชนิด เมื่อการติดเชื้อหรืออาการท้องเสียรบกวนจุลินทรีย์ในลำไส้ แบคทีเรียที่อยู่ในไส้ติ่งอาจช่วยให้ชุมชนจุลินทรีย์กลับมาตั้งตัวได้ แนวคิดนี้มีหลักฐานเบื้องต้นรองรับ แต่ยังไม่พิสูจน์ตรง ๆ ว่าแบคทีเรียจากไส้ติ่งเป็นตัวฟื้นฟูลำไส้หลังเจ็บป่วยในคน

เหตุผลที่นักวิทยาศาสตร์สนใจไส้ติ่งอยู่ที่ตำแหน่งและรูปร่างของมัน ปลายท่อที่ยื่นออกจากลำไส้ใหญ่อาจทำให้จุลินทรีย์ภายในสัมผัสกับกระแสอุจจาระน้อยกว่าบริเวณอื่น บนผิวเยื่อบุยังมีกลุ่มจุลินทรีย์เกาะรวมกันเป็นชั้นที่เรียกว่าไบโอฟิล์ม นักวิจัยเสนอว่าจุลินทรีย์จากบริเวณนี้อาจกลับเข้าสู่ลำไส้ใหญ่ได้หลังเกิดการรบกวน

การตรวจตัวอย่างไส้ติ่งจากผู้ป่วยที่มีอาการไส้ติ่งอักเสบ 7 คน พบจุลินทรีย์หลากหลายชนิดและแตกต่างกันระหว่างผู้ป่วย ผลนี้ยืนยันได้ว่าในไส้ติ่งมีจุลินทรีย์อาศัยอยู่ แต่เพียงการพบแบคทีเรียไม่ได้บอกว่าทุกชนิดมีประโยชน์ หรือพิสูจน์ว่ามันออกไปช่วยฟื้นฟูลำไส้หลังป่วย

งานวิจัยในคนพบอะไรบ้าง

งานศึกษาขนาดเล็กที่ตีพิมพ์ในปี 2024 เปรียบเทียบจุลินทรีย์ในอุจจาระของผู้ใหญ่ที่มีและไม่มีไส้ติ่ง ก่อนและหลังเตรียมลำไส้เพื่อส่องกล้องหนึ่งเดือน ทั้งสองกลุ่มมีความหลากหลายของจุลินทรีย์ลดลงและองค์ประกอบเปลี่ยนไป โดยกลุ่มที่ไม่มีไส้ติ่งมีการเปลี่ยนแปลงมากกว่าในบางตัวชี้วัด

ผลดังกล่าวเข้ากับแนวคิดเรื่องแหล่งพักพิงของจุลินทรีย์ได้ แต่การเตรียมลำไส้เพื่อส่องกล้องไม่เหมือนการป่วยติดเชื้อ และการศึกษานี้ไม่ได้ติดตามโดยตรงว่าแบคทีเรียตัวใดเดินทางออกจากไส้ติ่ง จึงยังใช้ยืนยันกลไกนี้ไม่ได้

อีกงานหนึ่งย้อนดูเวชระเบียนผู้ป่วยติดเชื้อ Clostridioides difficile ซึ่งทำให้เกิดอาการท้องเสีย พบความสัมพันธ์ระหว่างการมีไส้ติ่งกับโอกาสติดเชื้อซ้ำน้อยลง แต่การดูข้อมูลย้อนหลังบอกเหตุและผลโดยตรงไม่ได้ และมีงานศึกษาอีกชิ้นที่พบผลต่างออกไป จึงยังนำผลนี้ไปทำนายว่าคนคนหนึ่งจะติดเชื้อซ้ำหรือไม่ไม่ได้

ถ้าผ่าไส้ติ่งออกแล้วต้องกังวลไหม

คนที่ผ่าไส้ติ่งออกสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติ ลำไส้ยังมีจุลินทรีย์อยู่ในบริเวณอื่น และหลักฐานที่มีไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่ไม่มีไส้ติ่งจะฟื้นตัวหลังท้องเสียได้ไม่ดี หากแพทย์วินิจฉัยว่าไส้ติ่งอักเสบ ควรรับการรักษาตามคำแนะนำ เพราะการปล่อยทิ้งไว้อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้

อาการปวดท้องที่รุนแรงขึ้น โดยเฉพาะบริเวณท้องน้อยด้านขวา หรือปวดร่วมกับไข้และอาเจียน ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว ส่วนหน้าที่ของไส้ติ่งต่อจุลินทรีย์นั้น ภาพที่ชัดที่สุดตอนนี้คือมันเป็นที่อยู่ของจุลินทรีย์และอาจมีส่วนช่วยให้ลำไส้กลับมาตั้งตัว แต่ยังต้องมีหลักฐานที่ติดตามกลไกนี้โดยตรง