ทำไมเงินทองถึงหายากสำหรับคนทำงาน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เงินเดือนเพิ่งเข้าได้ไม่กี่วัน ค่าเช่า ค่าน้ำ ค่าไฟ และค่าผ่อนก็ตามมาติด ๆ พอหักเงินที่ต้องจ่ายออกไปแล้ว ตัวเลขในบัญชีก็เหลือน้อยกว่าที่คิด ทั้งที่ยังไม่ได้ซื้อของชิ้นใหญ่เลย

บางคนแก้ด้วยการรับงานเพิ่ม บางคนพยายามประหยัดทุกทาง แต่พอมีค่าซ่อมรถหรือคนในบ้านเจ็บป่วย เงินที่เก็บไว้ก็ต้องนำออกมาใช้อีก

เหตุที่เงินดูหายากขึ้นสำหรับหลายคน คือรายได้มีขอบเขต แต่ค่าใช้จ่ายจำเป็นและภาระหนี้ต้องจ่ายต่อเนื่อง ยิ่งมีเงินสำรองน้อย เหตุการณ์ที่ไม่ได้วางแผนไว้เพียงครั้งเดียวก็อาจทำให้การเงินตึงไปอีกหลายเดือน

ธนาคารแห่งประเทศไทยเคยศึกษาลักษณะครัวเรือนในภูมิภาคและพบปัญหาทั้งรายได้ไม่แน่นอน รายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่าย และภาระสินเชื่อส่วนบุคคลที่สูง ข้อมูลนี้ไม่ได้หมายความว่าทุกครอบครัวเจอปัญหาเหมือนกัน แต่ช่วยให้เห็นว่าการหาเงินและเก็บเงินเกี่ยวข้องกับสภาพงานและภาระที่แต่ละบ้านแบกรับอยู่ด้วย

ทำงานเท่าเดิม แต่เงินเหลือน้อยลงได้อย่างไร

ลองนึกถึงคนที่มีรายได้เดือนละ 15,000 บาท หากค่าเช่า ค่าเดินทาง ค่าอาหาร และค่าผ่อนรวมกัน 14,000 บาท ก็จะเหลือ 1,000 บาทสำหรับค่าใช้จ่ายอื่นและเงินออม ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่าง แต่แสดงให้เห็นว่าต่อให้มีรายได้เข้าทุกเดือน พื้นที่สำหรับเรื่องไม่คาดคิดก็อาจมีน้อยมาก

ถ้าอาหารหรือค่าเดินทางแพงขึ้น ขณะที่รายได้ยังเท่าเดิม เงินจำนวนเท่าเดิมก็ซื้อของได้น้อยลง บางบ้านต้องดูแลพ่อแม่ ลูก หรือคนป่วย ค่าใช้จ่ายจึงไม่ได้ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของคนหาเงินเพียงคนเดียว

ส่วนหนี้ช่วยให้ผ่านช่วงขาดเงินได้ แต่เงินต้นและดอกเบี้ยจะกลายเป็นรายจ่ายของเดือนต่อ ๆ ไป หากต้องกู้เพิ่มเพื่อจ่ายหนี้เดิมอยู่เรื่อย ๆ เงินที่หาได้ในอนาคตก็ถูกจองไว้มากขึ้น

ขยันขึ้น ทำไมรายได้ไม่ได้เพิ่มเสมอไป

รายได้ขึ้นอยู่กับหลายอย่าง ทั้งประเภทงาน ค่าจ้างที่นายจ้างจ่ายได้ จำนวนงานที่มี ทักษะที่ตลาดต้องการ และอำนาจต่อรอง คนสองคนอาจทำงานหนักพอกัน แต่ได้รับค่าตอบแทนต่างกันมาก

การหารายได้เพิ่มก็มีต้นทุน บางงานต้องใช้รถ ใช้น้ำมัน ลงทุนซื้ออุปกรณ์ หรือทำหลังเลิกงานจนแทบไม่มีเวลาพัก ก่อนรับงานจึงควรดูเงินที่เหลือหลังหักต้นทุนด้วย ไม่ใช่ดูแต่ยอดที่ได้รับ

สำหรับคนรายได้ไม่แน่นอน เดือนที่มีงานมากอาจต้องกันเงินเผื่อเดือนที่งานน้อย แต่ถ้ารายได้ในเดือนดี ๆ ยังแทบไม่พอค่าใช้จ่าย การเก็บสำรองก็ยิ่งยาก เรื่องนี้ไม่ควรถูกตัดสินจากยอดเงินในบัญชีเพียงอย่างเดียว

บทความของธนาคารแห่งประเทศไทยที่อ้างผลสำรวจปี 2567 ระบุว่า แม้ครัวเรือนไทยกว่าร้อยละ 90 ตอบว่ามีเงินออม แต่มีเพียงร้อยละ 23 ที่มีเงินออมฉุกเฉินพออยู่ได้อย่างน้อย 6 เดือนหากขาดรายได้กะทันหัน ตัวเลขนี้สะท้อนว่า การมีเงินออมกับการมีเงินสำรองเพียงพอเป็นคนละเรื่องกัน

ถ้ารู้สึกว่าเงินไม่พอ ควรเริ่มตรงไหน

เริ่มจากจดรายรับที่ได้รับจริง แล้วแยกค่าใช้จ่ายจำเป็น ค่าผ่อนหนี้ และรายจ่ายที่ปรับได้ การเห็นตัวเลขครบช่วยให้รู้ว่าปัญหาอยู่ตรงไหน เช่น ค่าเดินทางสูง ภาระผ่อนกินเงินเดือนมาก หรือรายได้ไม่พอกับค่าใช้จ่ายพื้นฐานตั้งแต่ต้น

ถ้าพอมีเงินเหลือ ลองกันเงินสำรองทีละจำนวนที่ไม่กระทบค่าอาหารหรือค่าเดินทาง ธนาคารแห่งประเทศไทยเสนอเป้าหมายระยะยาวเป็นเงินสำรองประมาณ 3–6 เท่าของรายจ่ายจำเป็นรวมภาระผ่อนหนี้ต่อเดือน แต่ไม่จำเป็นต้องมีครบในทันที เริ่มจากจำนวนเล็ก ๆ ตามกำลังได้

หากเริ่มผ่อนหนี้ไม่ไหว ควรติดต่อเจ้าหนี้แต่เนิ่น ๆ เพื่อพูดคุยเรื่องปรับเงื่อนไข และตรวจสอบดอกเบี้ย ระยะเวลาผ่อน รวมถึงยอดที่ต้องจ่ายทั้งหมดก่อนตกลง เพราะการลดค่างวดอาจทำให้ผ่อนนานขึ้นและมีดอกเบี้ยรวมมากขึ้นได้ นอกจากนี้ควรตรวจสอบสิทธิประกันสังคมหรือสวัสดิการที่ตนมีอยู่

การวางแผนช่วยให้เห็นทางเลือกชัดขึ้น แต่ถ้ารายได้ไม่พอกับรายจ่ายจำเป็นจริง ๆ การลดรายจ่ายเล็กน้อยอาจไม่เพียงพอ สิ่งที่ต้องมองควบคู่กันคือโอกาสเพิ่มรายได้ ภาระหนี้ และความช่วยเหลือที่เข้าถึงได้ เพื่อให้เงินที่หามาแต่ละเดือนพอใช้และค่อย ๆ เหลือเก็บ