ภาพพิมพ์นก 9 ชนิดปี 1594 ทำไมนกฮูกจ้องเหมือนกำลังโพสท่าถ่ายรูป แทนที่จะเป็นภาพวิทยาศาสตร์นิ่ง ๆ?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

นกฮูกในภาพพิมพ์ปี 1594 ของ Jacques de Fornazeris หันมาจ้องคนดู หนูกับผีเสื้อที่อยู่ในฉากยิ่งทำให้ภาพเหมือนกำลังเล่าเรื่องเล็ก ๆ จนคนดูรู้สึกว่านกกำลังโพสท่า ความรู้สึกนี้มาจากสายตาและรายละเอียดรอบตัวนก ขณะเดียวกันลายเส้นก็แสดงรูปร่างของสัตว์อย่างชัดเจน

The Public Domain Review รวบรวมภาพพิมพ์ชุดนี้ไว้เก้าภาพและระบุปี 1594 ส่วนข้อมูลวัตถุของ Rijksmuseum บันทึกภาพนกแสกแผ่นหนึ่งว่าเป็นภาพกัดกรด ขนาด 21.4 คูณ 16 เซนติเมตร และระบุชื่อ Jacques de Fornazeris บนผลงานในฐานะช่างพิมพ์ โดยมี Nicolaus van Aelst เป็นผู้พิมพ์เผยแพร่ที่กรุงโรม คำบรรยายของพิพิธภัณฑ์ระบุว่านกฮูกอยู่ข้างหนูและมีผีเสื้ออยู่มุมซ้ายบน ส่วนภาพนกยูงในชุดเดียวกันมีขนาดใกล้เคียงกัน

The Public Domain Review แจกแจงนกในชุดนี้ตั้งแต่นกเค้าเล็ก นกแสก ไก่ นกยูง นกกระทา อินทรี เป็ด ไก่ฟ้า ไปจนถึงนกที่ดูคล้ายเพลิแกน หลายตัวหันมามองผู้ชม ขณะที่บางแผ่นมีพืช กบ ปู ผีเสื้อ หนอนผีเสื้อ หรือนกตัวเล็กประกอบฉาก ภาพจึงให้ความรู้สึกเหมือนตัวละครกำลังแสดงท่าทาง มากกว่าการวางนกเรียงเป็นรายการ

ภาพชุดนี้ยังอยู่ในกระแสความสนใจศึกษาธรรมชาติที่เพิ่มขึ้นในครึ่งหลังของคริสต์ศตวรรษที่ 16 นักวิชาการและผู้อุปถัมภ์ศิลปะเก็บรวบรวมข้อมูลกับวัตถุจากธรรมชาติมากขึ้น Femke Speelberg ภัณฑารักษ์ของ The Met อธิบายว่าความสนใจนี้ทำให้ศิลปินหันมาวาดภาพพืชและสัตว์เพื่อบันทึกรูปร่างที่สังเกตได้มากขึ้น

แต่ชุดของ Fornazeris ไม่ได้ทำหน้าที่เป็นคู่มือจำแนกนกที่มีคำอธิบายชนิด ถิ่นอาศัย และพฤติกรรมครบถ้วนเหมือนหนังสือธรรมชาติวิทยาสมัยใหม่ ชื่อกำกับแต่ละแผ่นบอกว่านกตัวใดอยู่ในภาพ ส่วนฉากและสายตาของนกเพิ่มบรรยากาศให้คนดูได้หยุดพิจารณารายละเอียด รูปแบบนี้ทำให้ภาพอยู่ระหว่างการบันทึกธรรมชาติกับงานศิลปะที่อยากดึงสายตา

คำว่า “โพสท่า” เป็นคำเปรียบของคนดูยุคนี้ ไม่ใช่คำอธิบายเจตนาของ Fornazeris โดยตรง ภาพชุดนี้แสดงให้เห็นว่างานพิมพ์ธรรมชาติสามารถบันทึกรูปร่างของสัตว์และทำให้นกแต่ละตัวมีท่าทางชวนมองได้ในเวลาเดียวกัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th