CIA ใช้ล้อจิ๋วกลิ้งบนแผนที่เพื่อวัดระยะทางจริงก่อนมี GPS ได้อย่างไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

โอพิสโซมิเตอร์ (opisometer) เป็นเครื่องมือล้อเล็กที่กลิ้งตามเส้นบนแผนที่ แล้วใช้มาตราส่วนแปลงค่าที่อ่านได้เป็นระยะทางบนพื้นดิน CIA Museum ระบุว่าเครื่องในคอลเลกชันเริ่มใช้โดยหน่วยทำแผนที่ COI/OSS ในปี 1941 และศูนย์แผนที่ CIA ใช้ต่อไปถึงทศวรรษ 1960

ผู้ทำแผนที่จับด้ามหมุนแล้วกลิ้งล้อเล็กที่ปลายเครื่องไปตามแนวเส้นบนกระดาษ หน้าปัดบอกความยาวที่ล้อเดินทางเป็นนิ้วหรือเซนติเมตร จากนั้นจึงเทียบกับมาตราส่วนบนแผนที่เพื่อคำนวณว่าระยะนั้นยาวเท่าไรบนพื้นจริง วิธีนี้วัดได้ทั้งแนวเขตแดนและความยาวชายฝั่งที่คดเคี้ยว

เครื่องที่ CIA Museum นำมาแสดงผลิตในสวิตเซอร์แลนด์ช่วงทศวรรษ 1930 และนำเข้าโดย Keuffel & Esser บริษัทอุปกรณ์เขียนแบบในนิวยอร์ก ด้ามจับช่วยให้ผู้ใช้ควบคุมล้อที่ปลายได้ ขณะที่เส้นบนแผนที่เป็นตัวกำหนดว่าจะวัดเส้นทางหรือแนวเขตช่วงใด ค่าที่อ่านได้จึงเป็น ความยาวของเส้นบนแผนที่ ที่แปลงตามสเกล ไม่ใช่พิกัดตำแหน่งของผู้ใช้

เครื่องมือนี้ยังบอกเส้นทางการเปลี่ยนหน่วยงานของนักทำแผนที่สหรัฐฯ ด้วย CIA Museum เล่าว่า COI ตั้งหน่วยทำแผนที่ในปี 1941 ก่อนที่ OSS จะเข้ามารับช่วงในปี 1942 หลัง OSS ยุติลง งานด้านแผนที่ผ่านหน่วยงานรัฐบาลอื่น ก่อนมาอยู่ใน Central Intelligence Group และกลายเป็นส่วนหนึ่งของ CIA ในปี 1947

เอกสารพิพิธภัณฑ์ยืนยันว่า CIA Cartography Center ใช้ opisometer ต่อไปจนถึงทศวรรษ 1960 แต่ไม่ได้บอกเหตุผลเฉพาะว่าทำไมหน่วยงานจึงเก็บเครื่องนี้ไว้ สิ่งที่แหล่งยืนยันคือหน้าที่ของมัน—ช่วยวัดระยะบนแผนที่ได้โดยตรง ส่วนการอธิบายว่าความสะดวกนั้นเป็นเหตุผลให้ใช้ต่อเป็นเพียงข้ออนุมาน

คำว่า “ก่อนมี GPS” ในพาดหัวหมายถึงก่อนดาวเทียม GPS ดวงแรกถูกส่งขึ้นสู่วงโคจรในปี 1978 ตามลำดับเหตุการณ์ของ GPS.gov ไม่ได้แปลว่าไม่เคยมีระบบนำทางด้วยดาวเทียมชนิดอื่นมาก่อน เพราะสไลด์เดียวกันระบุว่าระบบ Navy Navigation Satellite System หรือ Transit ใช้งานตั้งแต่ปี 1962 ถึง 1996 อุปกรณ์สองแบบนี้ทำงานคนละอย่าง: opisometer วัดความยาวเส้นบนแผนที่ ส่วน GPS ใช้สัญญาณดาวเทียมช่วยระบุตำแหน่ง

หัวใจของเครื่องมือจึงไม่ใช่การบอกว่าเราอยู่ตรงไหน แต่คือการวัดว่าเส้นทางบนแผนที่ยาวเท่าไร ตั้งแต่ช่วง COI/OSS จนถึงการใช้งานใน CIA Center หลายสิบปีต่อมา

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th