เมื่อลูกถูกคาดหวังให้ดูแลพ่อแม่ตอนแก่ ครอบครัวเริ่มคุยเรื่องแผนดูแลจากตรงไหนได้บ้าง?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ถ้าครอบครัวเริ่มกังวลว่าใครจะดูแลพ่อแม่เมื่อช่วยเหลือตัวเองได้น้อยลง ให้เริ่มจากถามพ่อแม่ว่าต้องการให้ช่วยเรื่องใด แล้วคุยว่าใครในบ้านรับงานไหนและมีใครช่วยแทนได้ จากนั้นติดต่อหน่วยบริการสาธารณสุขใกล้บ้านเพื่อถามเรื่องการประเมิน ADL และระบบดูแลระยะยาว Long Term Care (LTC)

กระทู้ Pantip วันที่ 27 ตุลาคม 2569 ผู้โพสต์คนหนึ่งเล่าว่าพ่อแม่พูดประชดเรื่องไม่มีใครดูแลตอนแก่เมื่อไม่ถูกใจ ความเห็นนี้บอกได้เพียงประสบการณ์ของผู้โพสต์ ไม่ใช่ว่าทุกบ้านมีความขัดแย้งแบบเดียวกัน ถ้าคำพูดนี้ทำให้วงคุยตึง ลองรับฟังว่าพ่อแม่กังวลอะไร แล้วนัดคุยเรื่องการช่วยเหลือในเวลาที่ทุกคนใจเย็นกว่า

การแบ่งงานเริ่มได้จากกิจวัตรที่เห็นภาพ เช่น เดินทางไปนัดหมาย ซื้อของ เตรียมอาหาร หรือช่วยจัดบ้าน ถามพ่อแม่ว่าอยากให้ใครช่วยเรื่องไหน แล้วดูว่าสมาชิกแต่ละคนมีเวลาและกำลังแค่ไหน ใครช่วยแทนได้เมื่อผู้ดูแลหลักเจ็บป่วยหรือติดงาน แยกงานที่ครอบครัวทำเองออกจากเรื่องที่ต้องปรึกษาเจ้าหน้าที่ และจดเรื่องที่ยังตกลงไม่ได้ไว้คุยรอบต่อไป

ADL ใช้ประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน คู่มือสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติอธิบายว่า Barthel ADL Index มีคะแนนเต็ม 20 คะแนน และผู้สูงอายุที่ได้ไม่เกิน 11 คะแนนอยู่ในกลุ่มที่มีภาวะพึ่งพิง หน่วยบริการเป็นผู้คัดกรองและประเมิน จึงไม่ควรเดาคะแนนหรือสรุปสิทธิจากการสังเกตในบ้านเอง

คู่มือ สปสช. ที่พิมพ์ในปี 2563 อธิบายขั้นตอนต่อจากการประเมินว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตรวจข้อมูล หน่วยบริการจัดทำแผนดูแลรายบุคคล หรือ Care Plan แล้วเสนอคณะอนุกรรมการพิจารณาก่อนจัดบริการตามแผน คู่มือระบุด้วยว่ารายละเอียดสิทธิประโยชน์อาจต่างกันตามสิทธิรักษา จึงควรถามหน่วยบริการในพื้นที่ถึงขั้นตอนที่ใช้กับครอบครัวนั้น

Care Manager (CM) จัดทำ Care Plan จัดผู้ดูแล และประสานทีมสหวิชาชีพกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ส่วน Caregiver (CG) ช่วยดูแลกิจวัตรของผู้มีภาวะพึ่งพิง ข้อมูล Anamai DataCatalog ระบุหน้าที่ของ CM ไว้ในโปรแกรม Long Term Care 3C หากไม่รู้ว่าจะเริ่มติดต่อใคร ข่าวกรมอนามัยวันที่ 10 ตุลาคม 2569 แนะนำให้ขอคำปรึกษาจากหน่วยบริการสาธารณสุขใกล้บ้าน

ข่าวกรมอนามัยที่เผยแพร่วันที่ 10 ตุลาคม 2569 รายงานว่า ระบบ Long Term Care มี Caregiver 135,591 คน ร่วมดูแลผู้มีภาวะพึ่งพิง 560,461 คนในชุมชน ตัวเลขนี้เป็นข้อมูลที่กรมอนามัยรายงานในวันเผยแพร่ข่าว ไม่ใช่ยอดนับสดของวันนี้ ส่วนผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปต้องผ่านการคัดกรองและประเมิน ADL ตามเกณฑ์ของระบบ

หลังได้คำตอบจากหน่วยบริการแล้ว ให้ครอบครัวนัดทบทวนว่าใครจะเป็นผู้ประสานหลัก ใครรับงานใด และจะกลับมาปรับข้อตกลงเมื่อไร เพื่อให้แผนยังสอดคล้องกับความต้องการของพ่อแม่และเวลาที่สมาชิกแต่ละคนมี

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th