ทำไมเด็กบางคนไม่เคยเรียนพิเศษ แต่สอบติดมหาวิทยาลัยดังได้? เปิด 5 วิธีเรียนที่หลายคนมองข้าม

เด็กบางคนเรียนพิเศษแทบทุกวัน มีทั้งติวเตอร์ส่วนตัวและคอร์สเตรียมสอบราคาแพง แต่ก็ยังไม่สามารถทำคะแนนได้ตามเป้าหมาย ขณะที่นักเรียนอีกกลุ่มกลับอ่านหนังสือด้วยตัวเอง ไม่ได้เข้าโรงเรียนกวดวิชา แต่สามารถสอบติดมหาวิทยาลัยชั้นนำได้

ความแตกต่างนี้ไม่ได้หมายความว่าการเรียนพิเศษไม่มีประโยชน์ แต่สะท้อนให้เห็นว่า ความสำเร็จในการสอบอาจขึ้นอยู่กับวิธีเรียนมากกว่าจำนวนชั่วโมงที่ใช้ไปกับการเรียนเพียงอย่างเดียว

1. วางแผนอ่านหนังสือเป็น ไม่ใช่อ่านทุกอย่างพร้อมกัน

นักเรียนที่เรียนด้วยตัวเองอย่างมีระบบมักเริ่มจากการสำรวจว่าตัวเองอ่อนวิชาไหน แล้วจัดลำดับความสำคัญของเนื้อหา แทนที่จะอ่านหนังสือทุกวิชาแบบไม่มีเป้าหมาย

ตัวอย่างเช่น หากพบว่าคณิตศาสตร์ยังทำโจทย์ไม่ได้ ก็อาจแบ่งเวลาให้วิชานี้มากขึ้น ขณะที่วิชาที่มีพื้นฐานดีอยู่แล้วใช้เวลาเพียงทบทวน

การเรียนแบบนี้ช่วยให้รู้ว่าควรใช้เวลาไปกับเรื่องใด และลดปัญหาการอ่านหนังสือจำนวนมากแต่ไม่เข้าใจจริง

2. ฝึกทำข้อสอบเก่าและเรียนรู้จากข้อผิดพลาด

การอ่านหนังสือจนจบทุกบทไม่ได้รับประกันว่าจะทำข้อสอบได้ นักเรียนที่เตรียมสอบอย่างจริงจังจึงต้องฝึกทำโจทย์และตรวจสอบคำตอบอยู่เสมอ

สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่รู้ว่าข้อไหนผิด แต่ต้องรู้ด้วยว่าผิดเพราะอะไร เช่น ไม่เข้าใจหลักการ จำสูตรไม่ได้ อ่านโจทย์ผิด หรือบริหารเวลาไม่ดี

เมื่อรู้สาเหตุ ก็สามารถกลับไปแก้ไขได้ตรงจุด การทำข้อสอบจึงกลายเป็นเครื่องมือวัดความเข้าใจ ไม่ใช่แค่การทดลองคะแนน

3. ใช้แหล่งเรียนรู้ฟรีให้เกิดประโยชน์

ปัจจุบันความรู้ไม่ได้จำกัดอยู่ในห้องเรียนหรือสถาบันกวดวิชาอีกต่อไป นักเรียนสามารถใช้หนังสือเรียน ห้องสมุด คลิปสอนออนไลน์ แบบฝึกหัด และข้อสอบย้อนหลังเพื่อทบทวนบทเรียนได้

แต่การมีแหล่งเรียนรู้จำนวนมากไม่ได้หมายความว่าจะเรียนเก่งขึ้นโดยอัตโนมัติ ต้องรู้จักเลือกเนื้อหาที่ตรงกับสิ่งที่ตัวเองยังไม่เข้าใจ และไม่เสียเวลาไปกับการเปิดดูคลิปจำนวนมากโดยไม่ได้ฝึกทำโจทย์

ข้อสังเกตที่น่าสนใจคือ การเข้าถึงอินเทอร์เน็ตและอุปกรณ์ก็ยังเป็นเรื่องของโอกาสด้วย ข้อมูล World Bank จากการศึกษา PISA 2018 พบว่า นักเรียนฐานะค่อนข้างดีเกือบ 90% มีคอมพิวเตอร์ที่บ้าน ขณะที่นักเรียนสถานะทางเศรษฐกิจและสังคมต่ำมีเพียง 20% ที่รายงานว่ามีคอมพิวเตอร์สำหรับทำงานเรียน

4. มีพื้นฐานความรู้ที่แน่นตั้งแต่ในห้องเรียน

เด็กบางคนอาจไม่จำเป็นต้องเรียนพิเศษเพิ่มเติม เพราะสามารถทำความเข้าใจบทเรียนในห้องเรียนได้ดีอยู่แล้ว

เมื่อมีพื้นฐานที่แข็งแรง การทบทวนด้วยตัวเองจึงทำได้ง่ายกว่า ไม่ต้องเริ่มต้นเรียนเนื้อหาใหม่ทั้งหมด และสามารถใช้เวลาไปกับการฝึกโจทย์ระดับที่ยากขึ้นได้

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่านักเรียนที่เรียนในโรงเรียนเดียวกันจะได้รับโอกาสเท่ากันทั้งหมด คุณภาพการสอน จำนวนครู และทรัพยากรของแต่ละโรงเรียนก็มีความแตกต่างกัน

5. รู้จักขอความช่วยเหลือเมื่อเจอปัญหา

การเรียนด้วยตัวเองไม่ได้แปลว่าต้องทำทุกอย่างคนเดียว นักเรียนที่ประสบความสำเร็จอาจปรึกษาครู ถามเพื่อน แลกเปลี่ยนวิธีคิด หรือขอคำอธิบายเพิ่มเติมในเรื่องที่ไม่เข้าใจ

ทักษะสำคัญจึงไม่ใช่การรู้ทุกอย่าง แต่เป็นการรู้ว่าตัวเองไม่เข้าใจอะไร และจะหาคำตอบจากที่ไหน

งานวิเคราะห์อภิมานด้าน Self-Regulated Learning ปี 2021 ซึ่งรวบรวมงานวิจัย 49 ชิ้นจากผู้เข้าร่วม 5,786 คน พบว่า การฝึกทักษะกำกับการเรียนรู้ช่วยพัฒนาผลการเรียน รวมถึงทักษะการคิดและการจัดการทรัพยากรในการเรียนรู้

แล้วการเรียนพิเศษยังจำเป็นหรือไม่

คำตอบคือขึ้นอยู่กับแต่ละคน การเรียนพิเศษสามารถช่วยอธิบายเนื้อหาที่ยาก เพิ่มโอกาสฝึกทำโจทย์ และช่วยให้มีผู้แนะนำเมื่อพบปัญหา แต่ไม่ได้รับประกันว่านักเรียนจะสอบติดมหาวิทยาลัยตามเป้าหมาย

ในทางกลับกัน การเรียนด้วยตัวเองก็ต้องอาศัยวินัย การวางแผน และการเข้าถึงแหล่งความรู้ที่เหมาะสม

ข้อมูลจาก UNESCO ยังชี้ว่า การเรียนพิเศษมีทั้งประโยชน์ด้านการเสริมความรู้และความเสี่ยงในการเพิ่มความเหลื่อมล้ำ เพราะครอบครัวที่มีรายได้สูงเข้าถึงบริการเหล่านี้ได้ง่ายกว่า

ดังนั้น การมองเด็กที่สอบติดโดยไม่เรียนพิเศษว่าเป็นเพียงคนที่ขยันกว่า อาจไม่ครอบคลุมความจริงทั้งหมด เพราะแต่ละคนมีพื้นฐาน สภาพแวดล้อม และโอกาสทางการศึกษาต่างกัน

สุดท้ายแล้ว การสอบติดมหาวิทยาลัยดังอาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าใครเรียนพิเศษมากกว่ากัน แต่อยู่ที่ว่าใครสามารถใช้เวลาและทรัพยากรที่มีให้เกิดประโยชน์ได้ดีเพียงใด

แล้วคุณคิดว่าการเรียนพิเศษเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการสอบเข้ามหาวิทยาลัยในปัจจุบันหรือไม่ หรือโรงเรียนและการเรียนด้วยตัวเองก็มากพอสำหรับเด็กที่มีเป้าหมายชัดเจน