เจาะลึก "แอกโซลอเติล" (Axolotl) ซาลาแมนเดอร์หน้ายิ้ม กับพลังงอกอวัยวะใหม่ที่นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกทึ่ง
หากพูดถึงสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำที่สร้างความตื่นเต้นให้วงการแพทย์และชีววิทยาได้มากที่สุด ชื่อของ "แอกโซลอเติล" (Axolotl) ต้องติดอันดับต้น ๆ อย่างแน่นอน สัตว์ที่หลายคนเรียกว่า "ซาลาแมนเดอร์หน้ายิ้ม" ตัวนี้มีถิ่นกำเนิดเพียงแห่งเดียวในโลก คือทะเลสาบโซชิมิลโก (Xochimilco) ใกล้กรุงเม็กซิโกซิตี้ ประเทศเม็กซิโก นอกจากหน้าตาที่ดูยิ้มอยู่ตลอดเวลาแล้ว มันยังมีความสามารถทางชีววิทยาที่หาตัวจับยาก
1. โตแล้ว แต่หน้าตายังเหมือนเด็ก (Neoteny)
สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำส่วนใหญ่ เช่น กบ หรือซาลาแมนเดอร์ชนิดอื่น ๆ จะเปลี่ยนรูปร่าง (Metamorphosis) จากวัยอ่อนที่อยู่ในน้ำ กลายเป็นตัวเต็มวัยที่ขึ้นไปใช้ชีวิตบนบก แต่แอกโซลอเติลไม่เป็นเช่นนั้น พวกมันมีภาวะที่เรียกว่า "นีโอทีนี" (Neoteny) คือคงรูปร่างแบบวัยอ่อนไว้ตลอดชีวิต แม้จะโตเต็มที่และผสมพันธุ์ได้แล้วก็ตาม
ลักษณะเด่นที่ติดตัวมาตั้งแต่เด็ก ได้แก่
เหงือกภายนอกเป็นพู่ฟูคล้ายขนนกอยู่สองข้างหัว
ครีบยาวพาดตั้งแต่กลางหลังไปจนถึงปลายหาง
การใช้ชีวิตอยู่ใต้น้ำตลอดอายุขัย
2. พลังงอกใหม่ (Regeneration) เสียไปแล้วก็สร้างใหม่ได้
จุดที่ทำให้แอกโซลอเติลกลายเป็นดาวเด่นในห้องแล็บทั่วโลกคือความสามารถในการงอกอวัยวะใหม่ ไม่ว่าจะสูญเสียขา หาง หรือเหงือกไป มันก็สร้างขึ้นมาใหม่ได้ และยังซ่อมแซมเนื้อเยื่อบางส่วนของหัวใจ ไขสันหลัง และสมองได้ด้วย ที่น่าทึ่งคืออวัยวะที่งอกใหม่ทำงานได้ตามปกติ และแทบไม่เหลือรอยแผลเป็นเลย
นักวิจัยจึงพยายามไขความลับของกลไกนี้ ด้วยความหวังว่าวันหนึ่งจะนำมาต่อยอดเป็นวิธีรักษาและฟื้นฟูเนื้อเยื่อของมนุษย์
3. น่ารักในตู้ แต่วิกฤตในธรรมชาติ
ทุกวันนี้แอกโซลอเติลเป็นสัตว์เลี้ยงยอดฮิตในหลายประเทศ เพราะหน้าตาน่ารักและดูแลไม่ซับซ้อน ขอแค่รักษาน้ำให้เย็นพอ ซึ่งเป็นเรื่องท้าทายไม่น้อยในอากาศร้อนแบบบ้านเรา
ทว่าในถิ่นกำเนิด พวกมันกลับอยู่ในสถานะ "ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง" (Critically Endangered) ภัยคุกคามหลักมีอยู่สามด้าน
น้ำเน่าเสีย
การขยายตัวของเมือง
ปลาต่างถิ่นที่ถูกปล่อยลงทะเลสาบ ซึ่งแย่งอาหารและกินไข่กับลูกอ่อนของพวกมัน
การอนุรักษ์แอกโซลอเติลจึงไม่ใช่แค่การรักษาสัตว์หน้าตาน่ารักชนิดหนึ่งไว้ แต่ยังหมายถึงการปกป้องระบบนิเวศ และอาจรวมถึงกุญแจสำคัญของการแพทย์ในอนาคตด้วย
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
เปิดประวัติพีท พีระ อดีตสมาชิก Peacemaker นักร้องเสียงนุ่ม ผู้ล่วงลับในวัย 47 ปี
ส่งเทรนด์เลขมงคล อาจารย์หนู 1 ธันวาคม 2569
สถิติการทำงานต่ำระดับและปัญหางานไม่เต็มเวลาของบัณฑิตไทย
ส่องสาขาเรียนผู้สูงอายุและเอไอกับความต้องการแรงงานในอนาคต
สถิติหวย 1 ธันวาคม ย้อนหลัง 11 ปี เลขท้าย 2 ตัวมีเลข 8 ถึง 5 งวด แต่เลข 5 ไม่โผล่เลย
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
เปิด 5 ปม! ทำไม “จิ๋นซีฮ่องเต้” ไร้ฮองเฮาเคียงบัลลังก์
"ฝาปิดกระติกน้ำร้อนสุญญากาศ" ถึงต้องมีปุ่มกดระบายแรงดันอากาศก่อนเปิด?
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ทำไม "ก้อนสบู่ก้อน" ถึงต้องปั๊มร่องเว้าลึกลงไปตรงกลางก้อนสบู่?


