สถิติการทำงานต่ำระดับและปัญหางานไม่เต็มเวลาของบัณฑิตไทย
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
หลังเรียนจบ บางคนหางานได้แล้วแต่ได้รับตารางงานเพียงไม่กี่วันต่อสัปดาห์ บางคนทำงานเต็มเวลาแต่เงินเดือนแทบไม่พอจ่ายค่าเช่าและค่าเดินทาง ในแบบสำรวจ คนเหล่านี้อาจถูกนับเป็นผู้มีงานทำเหมือนกัน แม้สภาพงานจะแตกต่างกันมาก
คำว่า “ว่างงานแฝง” จึงมักถูกใช้พูดถึงคนที่มีงานทำแต่ยังใช้เวลา หรือทักษะได้ไม่เต็มที่ ทว่าการจะบอกว่ามีคนกลุ่มนี้กี่คน ต้องดูให้ชัดก่อนว่าแต่ละสถิติกำลังวัดเรื่องใด
ตัวเลขที่มีเกณฑ์ชัดเจนจากสำนักงานสถิติแห่งชาติคือ การทำงานต่ำระดับด้านชั่วโมง ในไตรมาสแรกของปี 2569 มีประมาณ 172,000 คน หรือร้อยละ 0.4 ของผู้มีงานทำทั่วประเทศ ตัวเลขนี้ครอบคลุมคนทุกระดับการศึกษา ไม่ใช่อัตราเฉพาะบัณฑิตจบใหม่ และไม่ได้รวมคนค่าจ้างต่ำทุกคน
ทำงานน้อยชั่วโมงไม่ได้แปลว่าทุกคนว่างงานแฝง
สำนักงานสถิติแห่งชาติใช้เกณฑ์ผู้ที่ทำงาน 1–34 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ มีเวลาเหลือและต้องการทำงานเพิ่ม แล้วนำจำนวนคนกลุ่มนี้หารด้วยผู้มีงานทำทั้งหมด คนที่เลือกทำงานน้อยชั่วโมงและไม่ต้องการทำเพิ่มจึงไม่ถูกนับในตัวชี้วัดนี้
ตัวอย่างเช่น คนหนึ่งทำงานร้านกาแฟสัปดาห์ละ 24 ชั่วโมง และต้องการรับชั่วโมงเพิ่มแต่หาไม่ได้ อาจเข้าข่ายตามเกณฑ์ดังกล่าว ส่วนอีกคนทำงาน 24 ชั่วโมงเพราะต้องการแบ่งเวลาไปเรียนต่อ และไม่ได้ต้องการทำงานเพิ่ม จะไม่อยู่ในกลุ่มเดียวกัน แม้ชั่วโมงทำงานเท่ากันก็ตาม
เมื่อเทียบช่วงเดียวกันของปีก่อน จำนวนผู้ทำงานต่ำระดับด้านชั่วโมงเพิ่มจากประมาณ 138,000 คนในไตรมาสแรกปี 2568 เป็น 172,000 คนในไตรมาสแรกปี 2569 หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 24.9 ตามรายงานของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ตัวเลขรายไตรมาสเปลี่ยนได้ตามภาวะเศรษฐกิจและฤดูกาล จึงควรเทียบช่วงเวลาเดียวกัน
หากดูทั้งปี 2568 สำนักงานสถิติแห่งชาติรายงานอัตราการทำงานต่ำระดับด้านชั่วโมงอยู่ที่ร้อยละ 0.4 ขณะที่ผู้ทำงาน 1–34 ชั่วโมงมีร้อยละ 16.2 ของผู้มีงานทำทั้งหมด ความต่างนี้บอกว่า การนับคนทำงานชั่วโมงน้อยทั้งหมดเป็นผู้ต้องการงานเพิ่มจะทำให้เข้าใจขนาดปัญหาผิดไปมาก
เงินเดือนต่ำกับงานต่ำกว่าวุฒิเป็นอีกเรื่องที่ต้องวัดแยก
คนจบใหม่อาจทำงานเกิน 35 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ แต่ได้รับค่าจ้างต่ำเมื่อเทียบกับงานที่สมัครหรือทักษะที่มี คนกลุ่มนี้ไม่ปรากฏในตัวเลขร้อยละ 0.4 ข้างต้นเพียงเพราะรายได้น้อย เช่นเดียวกับผู้จบปริญญาตรีที่ทำงานซึ่งอาจใช้ระดับการศึกษาต่ำกว่าวุฒิที่เรียนมา
งานศึกษาที่สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์เผยแพร่ในปี 2566 ระบุว่า แม้ค่าจ้างเฉลี่ยจะเพิ่มตามระดับการศึกษา แต่ผู้จบปริญญาตรีบางกลุ่มได้รับค่าจ้างใกล้เคียงกับผู้จบมัธยมหรืออาชีวศึกษา และมีผู้จบปริญญาตรีทำงานหลากหลายขึ้น รวมถึงงานขายและบริการ ข้อมูลนี้กล่าวถึงผู้จบปริญญาตรีโดยรวม ไม่ได้ระบุสัดส่วนบัณฑิตจบใหม่ที่ค่าจ้างต่ำหรืองานต่ำกว่าวุฒิ
การทำงานนอกสาขาหรือได้เงินเดือนต่ำจึงยังไม่เพียงพอจะฟันธงว่าคนคนนั้นทำงานต่ำกว่าวุฒิ ต้องดูหน้าที่ ทักษะที่งานต้องใช้ ค่าตอบแทน และเงื่อนไขการจ้างประกอบกัน ขณะเดียวกัน การใช้คำว่า “ค่าจ้างต่ำกว่าวุฒิ” ก็ต้องระบุเกณฑ์เปรียบเทียบให้ชัด เพราะวุฒิเดียวกันอาจนำไปสู่งานหลายประเภท
สำหรับคนเพิ่งเริ่มทำงาน สิ่งที่ตรวจสอบได้คือจำนวนชั่วโมงที่ได้รับจริง รายได้หลังหักค่าเดินทางและค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวกับงาน รวมถึงโอกาสเพิ่มชั่วโมงหรือเปลี่ยนหน้าที่ การมองรายละเอียดเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่างานที่มีอยู่เพียงพอกับชีวิตและเป้าหมายของตัวเองหรือไม่
ส่วนภาพรวมของประเทศ ตัวเลข 172,000 คนช่วยบอกขนาดปัญหาของผู้มีงานทำที่ต้องการชั่วโมงเพิ่มตามเกณฑ์สำรวจ แต่ยังตอบไม่ได้ว่ามีบัณฑิตจบใหม่กี่คนที่ได้เงินเดือนต่ำหรือต้องทำงานต่ำกว่าวุฒิ หากต้องการเห็นปัญหาของคนกลุ่มนี้ครบขึ้น จำเป็นต้องดูข้อมูลรายได้ อาชีพ และระดับการศึกษาควบคู่กับชั่วโมงทำงาน
เปิด 5 ปม! ทำไม “จิ๋นซีฮ่องเต้” ไร้ฮองเฮาเคียงบัลลังก์
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
ส่องสาขาเรียนผู้สูงอายุและเอไอกับความต้องการแรงงานในอนาคต
เปิดประวัติพีท พีระ อดีตสมาชิก Peacemaker นักร้องเสียงนุ่ม ผู้ล่วงลับในวัย 47 ปี
ทำไม "ใบมีดคัตเตอร์" ถึงต้องบากเส้นทแยงมุมไว้เป็นข้อๆ สำหรับหักทิ้ง?
ส่งเทรนด์เลขมงคล อาจารย์หนู 1 ธันวาคม 2569
โตโยต้าเตรียมเปิดตัว "GRMN Corolla" รุ่นพิเศษจำนวนจำกัด
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
สถิติหวย 1 ธันวาคม ย้อนหลัง 11 ปี เลขท้าย 2 ตัวมีเลข 8 ถึง 5 งวด แต่เลข 5 ไม่โผล่เลย
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
"ฝาปิดกระติกน้ำร้อนสุญญากาศ" ถึงต้องมีปุ่มกดระบายแรงดันอากาศก่อนเปิด?




