เจ้าชายเตมีย์แกล้งเป็นใบ้อยู่หลายปี เพราะอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เจ้าชายองค์หนึ่งนอนนิ่งใต้ฉัตรขาว ทั้งที่ผู้คนในวังเตรียมให้สืบราชบัลลังก์ เหตุใดจึงไม่ยอมพูดหรือขยับตัว?

อรรถกถาเตมิยชาดกเล่าว่า เจ้าชายเตมีย์แสร้งเป็นใบ้ หูหนวก และง่อย เพราะไม่อยากขึ้นครองราชย์ พระองค์ระลึกได้ว่าเคยเป็นกษัตริย์ในชาติก่อนและต้องไปเกิดในนรกหลังสิ้นพระชนม์ จึงกลัวว่าการขึ้นครองเมืองจะทำให้ต้องลงโทษผู้คนและรับผลเช่นเดิม

เมื่อยังทรงพระเยาว์ เตมีย์ได้ยินพระบิดาสั่งลงโทษโจรสี่คน ให้หวายมีหนามเฆี่ยนคนหนึ่ง 1,000 ที จำอีกคนด้วยโซ่ตรวนส่งเรือนจำ แทงหอกคนหนึ่ง และเสียบอีกคนบนหลาว วันถัดมา เมื่อเห็นฉัตรขาวกับเครื่องหมายราชสมบัติ ความทรงจำเรื่องอดีตชาติก็กลับมาในเรื่องเล่า

อรรถกถาระบุว่าครั้งก่อนพระองค์ครองราชย์ยี่สิบปี แล้วไปเกิดในอุสสุทนรก เทพธิดาที่สถิตใต้ฉัตรขาวเข้ามาปลอบและแนะนำให้แสร้งเป็นคนง่อย หนวก และใบ้ เตมีย์รับคำและรักษาท่าทีนี้ต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ใหญ่เชื่อว่าพระองค์ไม่เหมาะจะเป็นกษัตริย์

คนในวังทดสอบเตมีย์หลายปี ทั้งชวนกินนม ขนม ผลไม้ และของเล่น รวมถึงทดสอบด้วยเสียงดังและแสงไฟในที่มืด แต่เรื่องเล่าว่าพระองค์ไม่ขยับตอบสนอง จนเมื่อมีพระชนมายุสิบหกปี พราหมณ์กราบทูลว่าหากพระกุมารอยู่ในวัง อาจเกิดภัยเกี่ยวกับชีวิต ราชบัลลังก์ และพระอัครมเหสี จึงควรนำพระองค์ไปทิ้งในป่าช้า

พระมารดาขอให้พระโอรสได้ครองราชย์เจ็ดวันก่อนถูกนำออกไป เรื่องเล่าว่ามีการประดับเมืองและให้เตมีย์ประทับบนช้างใต้ฉัตรขาว วันที่หก พระราชาสั่งสารถีชื่อสุนันทะให้พาเตมีย์ไปขุดหลุมฝัง เมื่อสารถีเริ่มขุด เตมีย์ลุกขึ้นและเปิดเผยว่าตนไม่ได้พิการ พร้อมยืนยันว่าไม่ต้องการราชสมบัติ

คาถาในเตมิยชาดก (ขุททกนิกาย ชาดก เล่ม 28) เล่าบทสนทนาระหว่างเตมีย์กับสารถี ส่วนอรรถกถาเติมเหตุการณ์วัยเด็กและการทดสอบต่าง ๆ คาถา 403 ให้เตมีย์ปฏิเสธราชสมบัติ ญาติ และทรัพย์ ส่วนคาถา 405 ระบุว่าจะออกบวช; รายละเอียดวัยเด็กที่เล่ามาข้างต้นมาจากอรรถกถา

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th