ควันขาวจากเทียนที่เพิ่งดับ ทำไมยังจุดไฟติดได้อีก?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เป่าเทียนดับแล้วมีควันสีขาวลอยจากไส้ เปลวไฟที่อยู่ใกล้กลับเหมือนวิ่งย้อนมาติดเทียนได้อีกครั้ง เกิดอะไรขึ้น?

เปลวไฟลามกลับถึงไส้ได้เพราะ ไอขี้ผึ้งที่ยังเป็นก๊าซและลอยต่อเนื่องออกจากไส้ เป็นเชื้อเพลิง ส่วนควันขาวเกิดเมื่อไอขี้ผึ้งเย็นลงและควบแน่นเป็นละอองเล็ก ๆ ในอากาศเย็น ตามที่ Scientific American อธิบายไว้

ตอนเทียนยังติดไฟ ความร้อนทำให้ขี้ผึ้งรอบไส้ละลาย ของเหลวจึงค่อย ๆ เคลื่อนขึ้นตามเส้นใยและช่องเล็ก ๆ ระหว่างเส้นใย เมื่อถึงบริเวณร้อน ขี้ผึ้งจะระเหยเป็นไอเชื้อเพลิง ภาควิชาเคมีของมหาวิทยาลัย Rutgers ในสหรัฐฯ อธิบายว่า ไอขี้ผึ้งทำปฏิกิริยากับออกซิเจนในอากาศ จนเกิดเปลวเทียน ไส้จึงช่วยพาเชื้อเพลิงขึ้นไปยังบริเวณที่เกิดไฟ

ออกซิเจนก็ต้องมีพอ Royal Institution อธิบายว่าเทียนในโหลใหญ่ติดไฟได้นานกว่าเทียนในโหลเล็ก เพราะมีอากาศให้ใช้มากกว่า และทั้งคู่ดับเมื่อออกซิเจนมีไม่พอ

เมื่อเป่าเทียน เปลวที่ให้ความร้อนหายไป แต่ไส้ยังร้อนอยู่ช่วงสั้น ๆ Royal Institution ระบุว่าขี้ผึ้งยังถูกดึงขึ้นมาตามไส้และระเหยต่อ จึงยังมีไอเชื้อเพลิงลอยออกจากไส้อยู่ชั่วครู่ หากเปลวไฟสัมผัสแนวไอที่ยังต่อเนื่อง ไอขี้ผึ้งที่ระเหยอยู่ก็ลุกไหม้ได้

เมื่อไอขี้ผึ้งติดไฟ เปลวจะลามต่อไปตามแนวไอจนถึงไส้ จึงดูเหมือนไฟวิ่งย้อนลงตามควัน คำอธิบายการทดลองของภาควิชาเคมี Rutgers ระบุว่าไอขี้ผึ้งที่เหลือหลังดับเทียนติดไฟได้ง่าย เมื่อเปลวกลับถึงไส้ ความร้อนจากไฟก็ทำให้ขี้ผึ้งระเหยขึ้นมาอีกครั้ง เทียนจึงติดไฟต่อที่ไส้ตามปกติ

ภาพนี้เกิดขึ้นได้ในช่วงสั้น ๆ เพราะไอจากไส้ลอยห่างและเจือจางในอากาศอย่างรวดเร็ว เมื่อแนวเชื้อเพลิงขาด เปลวก็เดินทางกลับไปไม่ถึงไส้ จังหวะที่เห็นไฟวิ่งจึงเกิดตอนที่ไส้ยังอุ่นและมีไอขี้ผึ้งอยู่ใกล้กันพอดี

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th