เบญจรงค์ชื่อห้าสี แต่ลายจริงมีสีมากกว่านั้นได้อย่างไร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ
บนชามใบหนึ่งมีลายแดง เขียว ดำ และดอกชมพูอยู่ริมปากชาม ชื่อ “เบญจรงค์” แปลตรงตัวว่าห้าสี แต่ไม่ได้กำหนดว่าเครื่องถ้วยทุกใบต้องมีสีพอดีห้าสี กรมศิลปากรอธิบายว่าเครื่องเบญจรงค์เขียนสีบนเคลือบตั้งแต่สามสีขึ้นไป และในเชิงช่างอาจใช้สีตั้งแต่สามถึงแปดสี
“เบญจรงค์” บอกความหมายของชื่อ ไม่ใช่กฎว่าลายต้องมีสีครบห้าสีเท่านั้น คำนี้มาจากภาษาสันสกฤต โดย “เบญจ” หมายถึงห้า ส่วน “รงค์” หมายถึงสี สีหลักตามตำราดั้งเดิมคือแดง เหลือง ดำ ขาว และเขียว ส่วนบางคำอธิบายระบุสีน้ำเงินหรือสีครามแทนสีเขียวได้
สีทั้งห้าเป็นชุดสีที่ใช้เรียกและอธิบายเครื่องถ้วยกลุ่มนี้ กรมศิลปากรระบุว่าต้นแบบได้รับอิทธิพลจากเครื่องถ้วยจีน “อู่ไฉ่” ในช่วงปลายราชวงศ์หมิง งานอู่ไฉ่เองก็เขียนสีลงบนเคลือบตั้งแต่สามสีขึ้นไป จึงมีทั้งที่มาของชื่อและแบบแผนการตกแต่งจากประวัติเครื่องถ้วยจีน
เมื่อช่างตกแต่งภาชนะ สีอื่นก็ถูกเพิ่มเข้ามาได้ กรมศิลปากรยกตัวอย่าง สีชมพู สีม่วง สีแสด และสีน้ำตาล ซึ่งช่วยเพิ่มมิติให้ลวดลาย หากมีการใช้สีทองหรือ “น้ำทอง” ตัดขอบหรือแต้มลาย จะเรียกเครื่องถ้วยแบบนั้นว่า “เบญจรงค์ลายน้ำทอง”
ชามที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนครจัดแสดงเป็นตัวอย่างที่เห็นภาพชัด ตัวชามลงพื้นสีแดง มีลายดอกไม้สีชมพูบนพื้นสีเขียว และเลี่ยมขอบปากกับก้นชามด้วยทองเหลือง รายละเอียดสีและวัสดุบนชามใบเดียวจึงมีมากกว่าชุดสีห้าสีตามความหมายของชื่อ
เครื่องเบญจรงค์เคยเป็นของใช้ในราชสำนักและบ้านขุนนาง ช่างไทยออกแบบลาย เช่น เทพนมและพุ่มข้าวบิณฑ์ แล้วส่งแบบไปให้ช่างจีนผลิต ต่อมารูปแบบและสีสันพัฒนาไปตามรสนิยมและฝีมือของแต่ละยุค กรมศิลปากรระบุว่าปัจจุบันช่างฝีมือไทยผลิตเครื่องเบญจรงค์ได้เอง
เพราะฉะนั้น จำนวนสีที่เห็นบนชามไม่ได้ต้องหยุดอยู่ที่ห้า ชื่อยังบอกความหมายดั้งเดิม ส่วนจำนวนสีจริงขึ้นกับลวดลายและการตกแต่งของชิ้นงานแต่ละใบ
ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
เลขท้ายสองตัวงวดถัดไปหลังออก 00 หรือ 99
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
สถิติเลขเบิ้ลและเลขซ้ำในหวยต้นเดือนกับกลางเดือน
จับคู่เลขธาตุจากวันเกิดตามโหราศาสตร์จีน
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
รีวิวหนังดัง minions & monsters
ประเทศที่มีเทศกาลวันลอยกระทง คล้ายกันกับที่จัดขึ้นในประเทศไทย
วิธีสังเกตออเดอร์ทิพย์ที่หลอกให้ร้านอาหารโอนเงิน
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!




