วงบนตอไม้หนึ่งวง เท่ากับหนึ่งปีทุกต้นไหม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

หน้าตัดตอไม้มีเส้นสีอ่อนกับสีเข้มเรียงเป็นวง หลายคนจึงเริ่มนับเล่น ๆ ว่าต้นนี้ผ่านมากี่ปีแล้ว

วงเติบโตหนึ่งวงมักแทนการเติบโตในหนึ่งปี แต่ไม่ใช่ทุกต้นและทุกเส้นจะนับตรง ๆ ได้ NOAA อธิบายว่าต้นไม้หลายชนิดในพื้นที่ที่อุณหภูมิหรือฝนเปลี่ยนตามฤดูกาลสร้างวงปี แต่บางปีวงอาจขาดเป็นช่วง หรือมีแถบคล้ายวงซ้อนอยู่ภายในปีเดียว

เส้นวงเกิดจากเนื้อไม้ที่เติบโตต่างกันในช่วงของฤดู สำหรับไม้สน เซลล์ที่สร้างช่วงต้นฤดูมักผนังบางและสีอ่อนกว่า พอใกล้ปลายฤดู การเติบโตช้าลง เซลล์ที่เกิดใหม่มีผนังหนาและสีเข้มขึ้น แนวต่อของเนื้อไม้สองช่วงจึงเห็นเป็นวง ลักษณะนี้อธิบายไม้สน ไม่ได้หมายความว่าต้นไม้ทุกชนิดสร้างวงด้วยรายละเอียดเหมือนกัน

วงที่กว้างหรือแคบเปลี่ยนไปตามสภาพแวดล้อมและปริมาณฝน บางปีต้นไม้เติบโตดีจึงสร้างวงกว้าง บางปีเติบโตน้อยวงก็แคบ NOAA ระบุว่าต้นไม้หลายต้นในพื้นที่เดียวกันมักได้รับอิทธิพลจากสภาพแวดล้อมชุดเดียวกัน จึงอาจมีจังหวะวงกว้างหรือแคบคล้ายกันให้ใช้เป็นเบาะแสตอนเทียบปี

ปัญหาคือช่วงที่ต้นไม้เจอภาวะไม่เหมาะกับการเติบโต อาจเกิดแถบสีเข้มกลางฤดู พอสภาพดีขึ้นต้นไม้กลับมาเติบโตต่อ แถบนั้นจึงดูเหมือนมีวงเพิ่ม ทั้งที่ยังอยู่ในวงปีเดิม NOAA เรียกลักษณะนี้ว่าวงหลอก และยกตัวอย่างต้นไซเปรสเม็กซิกันกับสนบางชนิดในรัฐแอริโซนาไว้ในเอกสาร

อีกแบบคือวงที่ไม่ต่อเนื่องรอบลำต้น หรือบางปีไม่มีเนื้อไม้เพิ่มในตำแหน่งที่เก็บตัวอย่าง NOAA ระบุว่าพบวงลักษณะนี้ได้ในต้นไม้ที่ไวต่อสภาพอากาศมาก เมื่อนับหน้าตัดเพียงด้านเดียว เส้นที่หายไปหรือวงที่เกิดแค่บางส่วนจึงทำให้จำนวนปีคลาดจากจริงได้

นักวิจัยจึงนำตัวอย่างไม้จากหลายต้นในบริเวณเดียวกันมาเทียบรูปแบบวงกว้างและแคบ เมื่อรูปแบบจากต้นหนึ่งตรงกับจังหวะของต้นอื่นที่กำหนดปีไว้แล้ว ก็ใช้ระบุปีปฏิทินของวงได้ NOAA เรียกวิธีนี้ว่า crossdating หรือการเทียบวงไม้ตามลำดับปี

การเทียบลายยังช่วยกำหนดอายุไม้จากโบราณสถานได้ด้วย กรมอุทยานแห่งชาติสหรัฐฯ อธิบายว่านักโบราณคดีใช้วงไม้จากคานอาคารที่เมซาเวร์เดเพื่อตรวจช่วงเวลาที่ไม้ถูกตัดและช่วยเรียงอายุของสิ่งปลูกสร้าง วิธีนี้จึงไม่ได้หยุดที่การเดาอายุจากตอไม้ แต่ใช้รูปแบบของวงที่ตรวจสอบกับตัวอย่างอื่นได้

การระบุปีจึงไม่ได้จบที่นับเส้นบนหน้าตัด นักวิจัยเตรียมหน้าตัดหรือเก็บตัวอย่างไม้ แล้วเทียบลายวงกับลำดับปีจากต้นอื่นในพื้นที่

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th