ภิกษุโกสัมพีไม่ยอมคืนดี จนพระพุทธเจ้าเสด็จไปอยู่ป่า

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ข้อโต้แย้งเรื่องวินัยในโกสัมพีลามจนภิกษุแบ่งเป็นสองฝ่าย และแยกกันทำกิจของสงฆ์

พระวินัยหมวดมหาวรรคเล่าว่า ความขัดแย้งเริ่มจากภิกษุรูปหนึ่งต้องอาบัติ ตอนแรกท่านยอมรับว่าทำผิด แต่เพื่อนภิกษุเห็นว่าเรื่องนั้นไม่เข้าข่ายอาบัติ ต่อมาท่านกลับยืนยันว่าไม่ได้ทำผิด ขณะที่เพื่อนภิกษุยังเห็นว่าท่านต้องอาบัติ เมื่อถูกถามว่าท่านเห็นอาบัติที่ตนทำหรือไม่ ท่านตอบว่าไม่เห็นว่าตนมีอาบัติ สงฆ์จึงลงมติพักท่านจากกิจของสงฆ์

หลังถูกพักสิทธิ์ ภิกษุรูปนั้นไปขอแรงจากเพื่อนที่คุ้นเคย ทั้งพระในเมืองและที่อยู่ต่างถิ่น หลายรูปเข้าข้างท่าน ส่วนกลุ่มที่ลงมติก็ยืนยันว่าการตัดสินเป็นไปตามพระวินัย ภิกษุสองฝ่ายจึงไม่เพียงเห็นต่างเรื่องข้อวินัย แต่เริ่มทำกิจของสงฆ์แยกกัน

พระพุทธเจ้าทรงเข้าไปตักเตือนทั้งสองฝ่าย พระองค์ชี้ว่าไม่ควรรีบลงโทษโดยคิดว่าตนเข้าใจถูกทุกกรณี และผู้ที่ถูกกล่าวหาก็ควรทบทวนว่าตนทำผิดจริงหรือไม่ พระองค์ยังเตือนว่าการแยกทำสังฆกรรมจะนำไปสู่การทะเลาะและทำให้หมู่สงฆ์แตกกัน แต่คำเตือนยังไม่ทำให้ทั้งสองฝ่ายยุติเรื่อง

พระวินัยเล่าว่า พระพุทธเจ้าตรัสห้ามการทะเลาะถึง สามครั้ง แต่ภิกษุบางรูปกลับทูลให้พระองค์ปล่อยให้พวกตนจัดการกันเอง พระองค์จึงเสด็จออกจากโกสัมพี เพราะเห็นว่าภิกษุเหล่านั้นยังยากจะเกลี้ยกล่อม การเสด็จไปอยู่ป่าในเรื่องนี้จึงเกิดหลังจากทรงเตือนแล้ว แต่ความขัดแย้งยังดำเนินต่อ

ก่อนเดินทาง พระองค์ตรัสคาถาเรื่องความเป็นศัตรู ใจความคือ ความเป็นศัตรูไม่ยุติด้วยการเอาคืน แต่สงบลงได้เมื่อไม่ผูกเวร จากนั้นเสด็จไปตามลำดับจนถึงป่าปาริเลยยกะ และประทับอยู่ในป่าที่มีต้นสาละ เรื่องในพระวินัยยังเปรียบเหตุการณ์กับช้างที่แยกจากฝูง เพราะอยู่ท่ามกลางช้างตัวอื่นแล้วไม่เป็นสุข

ต่อมา ชาวเมืองโกสัมพีไม่พอใจที่ภิกษุยังทะเลาะกัน จึงเลิกแสดงความเคารพและไม่ถวายอาหาร ภิกษุเหล่านั้นจึงเดินทางไปสาวัตถี ที่นั่นภิกษุผู้ถูกพักสิทธิ์ทบทวนพระธรรมวินัย ยอมรับว่าตนต้องอาบัติ และขอให้คืนสถานะ เมื่อได้รับคืนสถานะ สงฆ์จึงทำสังฆกรรมเพื่อระงับข้อพิพาทและกลับมาทำกิจร่วมกัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th