น้ำอัดลมเจ้าแรกของประเทศไทยคือโค้กหรือไม่ ย้อนดูจุดเริ่มต้นปี 2492

ประเด็นสำคัญ

• โคคา-โคล่าเริ่มเข้าสู่ตลาดประเทศไทยใน พ.ศ. 2492

• โรงงานผลิตแห่งแรกตามประวัติของบริษัทตั้งอยู่บนถนนหลานหลวง กรุงเทพฯ

• พ.ศ. 2502 เป็นอีกหมุดหมายสำคัญ เมื่อไทยน้ำทิพย์เข้ามาดูแลกิจการและขยายการผลิต

จากเครื่องดื่มระดับโลก สู่ตลาดน้ำอัดลมไทย

หากพูดถึงน้ำอัดลมที่อยู่คู่ความทรงจำของคนไทยมาหลายยุค ชื่อโค้กเป็นหนึ่งในแบรนด์ที่หลายคนนึกถึง แต่จุดเริ่มต้นของน้ำอัดลมในประเทศไทยมีรายละเอียดมากกว่าการระบุชื่อยี่ห้อเพียงอย่างเดียว

ข้อมูลประวัติอย่างเป็นทางการของโคคา-โคล่าระบุว่า เครื่องดื่มเริ่มเข้าสู่ตลาดไทยในปี พ.ศ. 2492 หรือ ค.ศ. 1949 โดยมีพันตรีรักษ ปันยารชุน ร่วมกับหุ้นส่วนชาวต่างชาติเป็นผู้วางรากฐานธุรกิจในประเทศไทย

อย่างไรก็ตาม การระบุว่าโค้กเป็นน้ำอัดลมยี่ห้อแรกที่คนไทยเคยรู้จักทั้งหมด ยังต้องมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์เพิ่มเติม เพราะเครื่องดื่มอัดก๊าซในรูปแบบอื่นอาจมีมาก่อนหน้านั้น

3 หมุดหมายสำคัญที่ทำให้ธุรกิจเติบโต

1. พ.ศ. 2492 — เริ่มต้นในประเทศไทย

วันที่ 8 เมษายน พ.ศ. 2492 โรงงานผลิตโคคา-โคล่าแห่งแรกในไทยเริ่มดำเนินงานอย่างเป็นทางการ ตามข้อมูลของบริษัท โรงงานตั้งอยู่บนถนนหลานหลวง กรุงเทพฯ ใช้เครื่องบรรจุขวดขนาดเล็ก 2 เครื่อง และจำหน่ายขวดขนาด 6.5 ออนซ์ ในราคาขวดละ 1 บาท

2. พ.ศ. 2497 — ขยายกำลังการผลิต

เมื่อความต้องการเพิ่มขึ้นจนกำลังการผลิตเดิมไม่เพียงพอ จึงมีการติดตั้งเครื่องบรรจุขวดเพิ่มเติมและย้ายโรงงานไปยังถนนสีลม สะท้อนให้เห็นว่าธุรกิจเริ่มขยายตัวจากจุดเริ่มต้นในกรุงเทพฯ

3. พ.ศ. 2502 — จุดเปลี่ยนของไทยน้ำทิพย์

กลุ่มนักธุรกิจไทยจากตระกูลสารสิน เคียงศิริ และบุญสูง ร่วมกับบริษัท โคคา-โคลา เอ็กซ์ปอร์ต คอร์ปอเรชั่น เข้ามาดูแลกิจการในนามบริษัท ไทยน้ำทิพย์ จำกัด ก่อนขยายโรงงานบรรจุขวดไปยังพื้นที่อื่นในเวลาต่อมา

จากโค้กสู่เครื่องดื่มหลากหลายชนิด

เมื่อธุรกิจเติบโตขึ้น ตลาดก็มีผลิตภัณฑ์เพิ่มขึ้นตามไปด้วย โดยสไปรท์เปิดตัวในประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2507 เป็นอีกก้าวสำคัญของการขยายกลุ่มเครื่องดื่มภายใต้ธุรกิจเดียวกัน

ต่อมาใน พ.ศ. 2529 ไทยน้ำทิพย์ระบุว่าเป็นผู้ผลิตน้ำอัดลมรายแรกของประเทศที่นำผลิตภัณฑ์โคคา-โคลาชนิดกระป๋องออกจำหน่าย การเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์สะท้อนให้เห็นว่าตลาดน้ำอัดลมไทยไม่ได้หยุดอยู่แค่ขวดแก้ว แต่ค่อย ๆ ปรับตัวตามรูปแบบการบริโภคและการจัดจำหน่าย

แล้วโค้กคือเจ้าแรกจริงหรือไม่

คำตอบที่แม่นยำที่สุดจากหลักฐานที่ตรวจสอบได้ คือ โคคา-โคล่าเริ่มเข้าสู่ตลาดไทยใน พ.ศ. 2492 และมีประวัติโรงงานผลิตในประเทศตั้งแต่ปีเดียวกัน แต่การประกาศว่าเป็นน้ำอัดลมชนิดแรกที่คนไทยเคยดื่ม จำเป็นต้องมีหลักฐานเกี่ยวกับเครื่องดื่มอัดก๊าซก่อนหน้านั้นมาประกอบด้วย

เรื่องนี้จึงขึ้นอยู่กับนิยามของคำว่า “เจ้าแรก” ว่าหมายถึงแบรนด์สากลรายแรกที่มีหลักฐานชัดเจน ผู้ผลิตรายแรก หรือเครื่องดื่มอัดก๊าซชนิดแรกที่มีอยู่ในประเทศไทย

หากมีหลักฐานใหม่เกี่ยวกับน้ำอัดลมก่อนปี 2492 ก็อาจช่วยเติมภาพประวัติศาสตร์ให้สมบูรณ์ขึ้นได้

 “น้ำอัดลมเจ้าแรกของไทย” ควรนับจากวันที่เริ่มขาย วันที่เริ่มผลิตในประเทศ หรือเครื่องดื่มอัดก๊าซที่คนไทยรู้จักก่อนหน้านั้น