แผนที่ 1:50,000 บนกระดาษ 1 ซม. คือระยะจริงเท่าไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เปิดแผนที่กระดาษแล้วเจอเลข 1:50,000 ข้างชื่อแผนที่ บางครั้งต้องหยุดคิดว่าตัวเลขนี้แปลงเป็นระยะบนพื้นจริงอย่างไร

มาตราส่วน 1:50,000 หมายถึงระยะ 1 ซม. บนแผนที่แทนระยะตรง 500 เมตรบนพื้นจริง ถ้าวัดสองจุดได้ 3.6 ซม. ระยะตรงระหว่างจุดนั้นคือ 1.8 กม.

USGS อธิบายว่ามาตราส่วนคือสัดส่วนระหว่างระยะบนแผนที่กับระยะบนพื้นดิน และเลขทั้งสองฝั่งต้องใช้หน่วยเดียวกัน ดังนั้น 1:50,000 จึงหมายถึง 1 หน่วยบนแผนที่แทน 50,000 หน่วยชนิดเดียวกันบนพื้นจริง ไม่ได้หมายถึง 1 ซม. เท่ากับ 50,000 เมตร

ลองคำนวณด้วยหน่วยเซนติเมตรก่อน แล้วค่อยแปลงเป็นเมตรหรือกิโลเมตร:

• 1 ซม. × 50,000 = 50,000 ซม. หรือ 500 ม.

• 3.6 ซม. × 50,000 = 180,000 ซม. หรือ 1,800 ม. = 1.8 กม.

เลขหลังเครื่องหมาย : ยังช่วยเปรียบเทียบมาตราส่วนได้ด้วย ที่ 1:100,000 ระยะบนแผนที่ 1 ซม. แทนระยะจริง 1 กม. หรือเป็น 2 เท่าของ 1:50,000 จึงครอบคลุมพื้นที่กว้างกว่าเมื่อพิมพ์บนกระดาษขนาดเท่ากัน

ไม้บรรทัดบนแผนที่บอกระยะตรงจากจุดหนึ่งไปอีกจุดหนึ่ง ถ้าจุดหมายอยู่ตามถนนที่โค้งหรือทางเดินที่เลี้ยวไปมา ระยะเดินจริงย่อมยาวกว่าเส้นตรง อย่าใช้ระยะระหว่างต้นทางกับปลายทางแทนความยาวเส้นทางโดยไม่ดูแนวถนน

ถ้าต้องการประมาณระยะเดิน ให้ไล่วัดตามแนวถนนหรือทางเดินแทน จะใช้เส้นด้ายวางตามเส้นโค้งแล้วค่อยนำมาวัด หรือแบ่งเส้นทางเป็นช่วงสั้น ๆ วัดทีละช่วงแล้วรวมก็ได้ วิธีนี้นับความคดเคี้ยวที่เส้นตรงระหว่างสองจุดตัดทิ้งไป

USGS ระบุว่ามาตราส่วนอาจแสดงเป็นอัตราส่วนตัวเลขหรือเป็นแถบสเกลที่วาดไว้บนแผนที่ หากมีแถบสเกล ให้ใช้เทียบความยาวบนแผนที่กับระยะจริงได้โดยตรง โดยเฉพาะเมื่อกำลังอ่านแผนที่จากหน้าจอหรือสำเนาที่ขนาดภาพเปลี่ยนไป

ดังนั้น 1:50,000 ใช้แปลงระยะบนแผนที่เป็นระยะตรงได้ทันที ส่วนระยะที่ต้องเดินให้วัดตามแนวถนนหรือทางเดินจริง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th