พระสาวก 60 รูปออกเดินทางคนละทาง คำสั่งนี้มีเป้าหมายอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

เพื่อน 50 คนของพระยสะได้ยินข่าวว่าเขาออกบวช จึงเดินทางมาหาและขอบวชตาม

เมื่อมีพระอรหันต์ 60 รูป พระพุทธเจ้าทรงให้พระสาวกออกเดินทางสอนธรรม โดย อย่าให้สองรูปไปทางเดียวกัน เพื่อให้คำสอนเข้าถึงผู้คนหลายกลุ่ม

ก่อนพระสาวกจะออกเดินทาง พระพุทธเจ้าทรงสอนเพื่อนของพระยสะเป็นลำดับ เริ่มจากเรื่องการให้และศีล แล้วพูดถึงสวรรค์ ก่อนชี้โทษของกามและประโยชน์ของการออกบวช เมื่อเห็นว่าพวกเขาพร้อม พระองค์จึงแสดงอริยสัจสี่ คือทุกข์ เหตุแห่งทุกข์ ความดับทุกข์ และทางดับทุกข์ ตัวบทเล่าว่าทั้ง 50 คนเกิดดวงตาเห็นธรรมและขอบวช รายละเอียดนี้ช่วยให้เห็นว่าคณะผู้รับคำสั่งเกิดขึ้นในเรื่องอย่างไร

หมวดมหาวรรคในพระวินัยเถรวาทเล่าลำดับไว้ว่า ก่อนเพื่อนของพระยสะบรรลุธรรม มีพระอรหันต์ 11 รูป เมื่อเพื่อน 50 คนบรรลุเพิ่ม ตัวบทจึงระบุว่ามีพระอรหันต์ในโลก 61 รูป ตัวเลขนี้นับพระพุทธเจ้ารวมอยู่ด้วย จึงเป็นที่มาของพระสาวก 60 รูปที่ได้รับคำสั่งให้ออกเดินทาง

คำสั่งไม่ได้หยุดแค่ให้เดินทาง พระพุทธเจ้ายังกำชับให้สอนธรรมที่ดีตั้งแต่ต้น กลาง จบ อธิบายได้ทั้งความหมายและถ้อยคำ พร้อมถ่ายทอดแนวทางพรหมจรรย์ให้ครบถ้วนและบริสุทธิ์ คำว่า “พรหมจรรย์” ในที่นี้หมายถึงการดำเนินชีวิตตามแนวทางนักบวช จึงต้องสอนทั้งหลักธรรมและวิถีปฏิบัติ

เหตุผลที่พระองค์ให้พระสาวกออกไป คือประโยชน์และความสุขของคนจำนวนมาก รวมถึงความเมตตาต่อโลก ตัวบทใช้คำว่า “ธุลีในดวงตาน้อย” เปรียบถึงผู้ที่มีโอกาสเข้าใจธรรม หากได้ฟังคำสอน ข้อความยังบอกว่าคนกลุ่มนี้กำลังพลาดโอกาสเพราะไม่ได้ฟัง และเมื่อได้ฟังก็อาจมีผู้เข้าใจธรรมเพิ่มขึ้น

พระพุทธเจ้าเองก็ตรัสว่าจะเสด็จไปยังอุรุเวลาเพื่อแสดงธรรมด้วย ภาพในตอนนี้จึงเป็นทั้งพระองค์และพระสาวกออกไปสอนตามเส้นทางของตน โดยพระวินัยไม่ได้ระบุเส้นทางเฉพาะของพระสาวกแต่ละรูป

เรื่องพระสาวก 60 รูปนี้จึงเป็นคำบอกเล่าในพระวินัยเถรวาทเกี่ยวกับการเริ่มออกเผยแผ่ธรรม ตัวบทระบุเป้าหมายและแนวทางสอน แต่ไม่ได้ให้หลักฐานอิสระสำหรับตรวจสอบเส้นทางจริงของพระแต่ละรูป จึงควรอ่านในฐานะเรื่องราวและคำสั่งตามคัมภีร์

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th