เปอร์เซ็นไทล์ 90 แปลว่าได้ 90 คะแนนหรือเปล่า?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ในใบรายงานผลสอบ บรรทัดหนึ่งอาจบอกว่าได้ 78 จาก 100 แต่อีกบรรทัดกลับเขียนว่าเปอร์เซ็นไทล์ 90 ตัวเลขสองชุดดูคล้ายกัน แต่ตอบคนละคำถาม: เปอร์เซ็นไทล์ที่ 90 หมายถึงคะแนนของเราอยู่สูงกว่าคะแนนของผู้สอบประมาณ 90% ในกลุ่มอ้างอิง ไม่ใช่ได้ 90 คะแนน

คะแนน 78 จาก 100 บอกว่าเราตอบถูกกี่ข้อหรือได้กี่คะแนนตามเกณฑ์ของข้อสอบ ส่วนเปอร์เซ็นไทล์บอกตำแหน่งเมื่อเอาคะแนนไปเทียบกับคนกลุ่มหนึ่ง สองตัวเลขจึงอยู่บนคนละมาตรวัด ใครได้ 78 คะแนนก็ไม่ได้แปลว่าจะมีเปอร์เซ็นไทล์เท่าเดิมทุกสนาม

ลองนึกภาพผู้สอบ 100 คนที่ไม่มีใครได้คะแนนเท่ากัน ถ้าคะแนนของเราสูงกว่าคนอื่น 90 คน รายงานก็อาจระบุว่าอยู่ที่เปอร์เซ็นไทล์ 90 ตัวเลข 78 ในตัวอย่างก่อนหน้าเป็นคะแนนสมมติ จุดสำคัญคืออันดับนี้คำนวณจากผลของกลุ่มที่นำมาเทียบ ไม่ได้แปลง 78 ให้กลายเป็น 90 คะแนน

คู่มือการใช้คะแนน GRE ของ ETS อธิบายว่าอันดับเปอร์เซ็นไทล์คือสัดส่วนผู้สอบในกลุ่มอ้างอิงที่ได้คะแนนต่ำกว่าคะแนนหนึ่ง และยกตัวอย่างค่า 70 ว่าหมายถึงคะแนนสูงกว่าผู้สอบ 70% ในกลุ่มนั้น คู่มือยังระบุว่ากลุ่มอ้างอิงของ GRE ใช้ผู้ที่เข้าสอบในช่วงเวลาที่กำหนด จึงควรอ่านคำอธิบายและปีข้อมูลของข้อสอบที่เราใช้ด้วย

คำว่า “ประมาณ” สำคัญเมื่อมีคนได้คะแนนเสมอกัน เอกสารมาตรฐานด้านคุณภาพและความเป็นธรรมของ ETS ระบุว่าบางวิธีคำนวณจะนับผู้ที่ได้คะแนนเท่ากันเข้าไปครึ่งหนึ่งด้วย เพราะฉะนั้นเลขเปอร์เซ็นไทล์อาจไม่ตรงกับการนับคนที่อยู่ต่ำกว่าแบบเป๊ะ ๆ ทุกระบบ รายงานผลของแต่ละสนามจึงเป็นตัวบอกวิธีอ่านที่ถูกต้องที่สุด

อีกจุดที่มักสับสนคือเปอร์เซ็นต์ตอบถูกกับตำแหน่งเทียบกลุ่ม ตอบถูก 80% หมายถึงทำข้อสอบถูก 80% ของจำนวนข้อ ส่วนผลสอบที่อยู่เปอร์เซ็นไทล์ 80 หมายถึงคะแนนสูงกว่าผู้สอบส่วนใหญ่ตามเกณฑ์ของรายงาน คนสองคนอาจตอบถูกเท่ากัน แต่ได้เปอร์เซ็นไทล์ต่างกันถ้าสอบคนละชุดหรือเทียบคนละกลุ่ม

ETS เตือนด้วยว่าคะแนนร้อยละของข้อสอบต่างชุดเทียบกันตรง ๆ ไม่ได้ เพราะข้อสอบหนึ่งอาจยากกว่าอีกชุด การเห็น 80% ในสนามหนึ่งจึงไม่ได้แปลว่าความสามารถเท่ากับ 80% ในอีกสนาม และเปอร์เซ็นไทล์เดียวกันก็ไม่ใช่หลักฐานว่าทักษะสองด้านเหมือนกัน หากกลุ่มอ้างอิงและข้อสอบต่างกัน

ก่อนใช้ตัวเลขนี้ ลองมองหาคะแนนดิบหรือคะแนนปรับสเกล คะแนนเต็ม และกลุ่มอ้างอิงหรือช่วงปีที่นำมาเทียบ จากนั้นอ่านคู่มือของสนามสอบว่าระบุวิธีจัดการคะแนนเสมอกันอย่างไร สามจุดนี้ช่วยแยกได้ว่าตัวเลขไหนบอกคะแนนของเรา และตัวเลขไหนบอกอันดับเทียบกับคนอื่น

เปอร์เซ็นไทล์ 90 จึงไม่ใช่คะแนนดิบ 90 คะแนน แต่เป็นตัวชี้ว่าผลสอบอยู่ตรงไหนในกลุ่มอ้างอิง ถ้าอยากรู้ว่าตอบถูกกี่ข้อ ให้ดูคะแนนดิบหรือเปอร์เซ็นต์ตอบถูก แต่ถ้าอยากรู้ว่าคะแนนสูงกว่าคนในกลุ่มกี่เปอร์เซ็นต์ จึงค่อยดูเลขเปอร์เซ็นไทล์

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th