BMI 23 ของคนเอเชีย แปลว่าอ้วนแล้วหรือแค่จุดเตือน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ดูผลตรวจแล้วเห็น “ดัชนีมวลกาย (BMI)” อยู่ที่ 23 พอดี พอค้นความหมายก็เจอทั้งตัวเลข 23 กับ 25 เลยสงสัยว่าทำไมจุดเริ่มต้นจึงไม่ตรงกัน

รายงานผู้เชี่ยวชาญ WHO ระบุ BMI 23 เป็นจุดดำเนินการด้านสาธารณสุขที่ประเทศอาจนำไปพิจารณา ไม่ได้กำหนดเป็นเส้นวินิจฉัยโรคอ้วนของคนเอเชียทุกคน รายงานปี 2004 เสนอจุดนี้ไว้บนช่วงค่า BMI เพื่อให้แต่ละประเทศใช้ประกอบการกำหนดระดับความเสี่ยงที่เหมาะกับประชากรของตน

วิธีคิดคือเอาน้ำหนักเป็นกิโลกรัมหารด้วยส่วนสูงเป็นเมตรยกกำลังสอง เช่น คนหนัก 60 กิโลกรัม สูง 1.60 เมตร จะได้ 60 ÷ (1.60 × 1.60) = 23.4 สูตรนี้ใช้เทียบตัวเลขจากน้ำหนักกับส่วนสูง แต่ไม่ได้บอกสุขภาพทั้งหมดของคนคนหนึ่ง

เหตุที่ WHO พิจารณาจุด 23 เพิ่ม เพราะคณะผู้เชี่ยวชาญทบทวนหลักฐานที่พบความสัมพันธ์ระหว่าง BMI เปอร์เซ็นต์ไขมันในร่างกาย และความเสี่ยงสุขภาพของประชากรเอเชียต่างจากที่พบในประชากรยุโรป รายงานชี้ว่าประชากรเอเชียบางกลุ่มอาจเริ่มมีความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2 และโรคหัวใจและหลอดเลือดเพิ่มขึ้น แม้ BMI ยังต่ำกว่า 25 กก./ม²

แต่รายงานเดียวกันบอกว่าข้อมูลยังไม่ชี้เส้นแบ่งเดียวที่ใช้กับชาวเอเชียทุกกลุ่มได้ เมื่อเทียบงานที่คณะผู้เชี่ยวชาญทบทวน จุด BMI ที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงจึงแตกต่างกันระหว่างประชากร:

• จุด BMI ที่เริ่มพบความเสี่ยงในประชากรเอเชียต่าง ๆ อยู่ระหว่าง 22–25 กก./ม²

• จุด BMI ที่พบความเสี่ยงสูงในประชากรเอเชียต่าง ๆ อยู่ระหว่าง 26–31 กก./ม²

เพราะช่วงเหล่านี้ไม่ตรงกันทุกประชากร คณะผู้เชี่ยวชาญจึงไม่ได้ตั้งเกณฑ์ใหม่แยกให้คนเอเชียทุกประเทศ แต่คงเกณฑ์สากลเดิมไว้ พร้อมเสนอจุดดำเนินการด้านสาธารณสุขที่อาจใช้ประกอบนโยบาย 4 ค่า คือ BMI 23, 27.5, 32.5 และ 37.5 กก./ม² จุดเหล่านี้ช่วยให้ประเทศพิจารณาว่าควรเริ่มประเมินหรือวางมาตรการตรงไหน ไม่ได้แปลว่าทุกคนที่มีตัวเลขดังกล่าวได้รับการวินิจฉัยโรคแล้ว

เมื่อเทียบกับการจัดประเภทผู้ใหญ่ในเอกสารข้อมูล WHO ฉบับปัจจุบัน เกณฑ์น้ำหนักเกินเริ่มที่ BMI 25 กก./ม² ส่วนโรคอ้วนเริ่มที่ BMI 30 กก./ม² ตัวเลข 23 จึงต่ำกว่าจุดเริ่มของสองหมวดนี้ในเกณฑ์สากล แต่รายงานปี 2004 เสนอให้ประเทศพิจารณาใช้เป็นจุดดำเนินการด้านสาธารณสุขได้

WHO ยังระบุว่าการประเมินอาจใช้ข้อมูลอื่น เช่น รอบเอว ร่วมกับ BMI ด้วย เพราะตัวเลข BMI คำนวณจากน้ำหนักและส่วนสูงเท่านั้น เวลาเห็นค่า 23 จึงควรดูด้วยว่าอ้างเกณฑ์ของประเทศหรือแนวทางใด และกำลังพูดถึงผู้ใหญ่หรือเด็ก เด็กใช้การเทียบ BMI ตามอายุและเพศ ไม่ใช้เส้นเดียวกับผู้ใหญ่

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th