ถอดเสื้อไหมพรมแล้วมีประกายไฟเล็ก ๆ เกิดจากอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ถอดเสื้อไหมพรมในห้องมืด บางครั้งเห็นแสงวาบเล็ก ๆ ตรงแขนเสื้อ หรือได้ยินเสียงเป๊าะเบา ๆ

ประกายไฟตอนถอดเสื้อไหมพรมเกิดจากประจุไฟฟ้าที่ถ่ายเทระหว่างผ้ากับเสื้อผ้าชิ้นอื่นหรือเส้นผม เมื่อวัสดุสัมผัสและเสียดสีกัน ประจุบางส่วนจะย้ายจากชิ้นหนึ่งไปอีกชิ้น พอดึงผ้าออก ประจุที่สะสมอยู่ก็อาจกระโดดผ่านอากาศเป็นแสงวาบสั้น ๆ

อาการนี้เกิดจากไฟฟ้าสถิต คือประจุที่สะสมอยู่บนผิววัตถุ ต่างจากไฟจากเต้ารับซึ่งไหลมาตามสายไฟเป็นกระแสต่อเนื่อง เมื่อวัตถุสองชนิดสัมผัสแล้วแยกจากกัน อิเล็กตรอนอาจย้ายข้ามพื้นผิว ทำให้ชิ้นหนึ่งมีประจุลบมากขึ้น ส่วนอีกชิ้นมีประจุบวกมากขึ้น

ไม่ใช่ผ้าทุกชนิดจะรับหรือถ่ายประจุได้เหมือนกัน เพราะวัสดุมีสมบัติต่างกัน หนังสือฟิสิกส์ของมหาวิทยาลัย Oregon State ยกตัวอย่างแท่งพลาสติกที่ถูด้วยผ้าขนสัตว์จนเกิดการถ่ายเทประจุ และอธิบายว่าการถูวัสดุบางคู่ทำให้ประจุย้ายระหว่างกันได้ ส่วนการถอดเสื้อไหมพรมเป็นอีกตัวอย่างที่อาจได้ยินเสียงกรอบแกรบจากไฟฟ้าสถิต

เมื่อแขนเสื้อที่มีประจุเข้าใกล้ผิวหนังหรือวัตถุอื่น ประจุอาจถ่ายเทข้ามช่องอากาศจนเห็นแสงวาบสั้น ๆ หรือได้ยินเสียงเป๊าะ ส่วนการแตะลูกบิดแล้วรู้สึกช็อตเบา ๆ ก็เกิดจากประจุไฟฟ้าสถิตถ่ายเทเช่นกัน

เส้นผมที่ชี้หรือเสื้อผ้าที่เกาะกันหลังถอดเสื้อก็อยู่ในกลุ่มอาการเดียวกัน วัตถุที่มีประจุสามารถดึงดูดหรือผลักวัตถุอื่นได้ จึงทำให้เส้นผมบางเส้นขยับตามผ้าหรือทำให้เสื้อสองชิ้นติดกัน มหาวิทยาลัย Oregon State อธิบายตัวอย่างเสื้อผ้าที่ติดกันหลังออกจากเครื่องอบ และเส้นผมที่ถูกดึงจากประจุไฟฟ้าสถิตไว้ในบทเรียนเดียวกัน

เพราะฉะนั้นแสงที่เห็นตอนถอดเสื้อไหมพรมไม่ใช่ไฟจากเครื่องใช้ไฟฟ้า แต่เป็นประจุที่สะสมจากการสัมผัสและเสียดสี แล้วถ่ายเทออกในจังหวะที่ผ้าถูกดึงแยกออกจากกัน ส่วนเสียงและอาการช็อตเบา ๆ เป็นสัญญาณอีกแบบของไฟฟ้าสถิตชุดเดียวกัน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th