คนหลับตอบคำถามได้ไหม? งานทดลองสื่อสารกับคนในฝัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

บางคนที่ยังหลับอยู่สามารถ ตอบคำถามสั้น ๆ ในงานทดลองได้ ระหว่างฝันรู้ตัว นักวิจัยส่งโจทย์ให้คนที่ยังอยู่ในช่วง REM และรับสัญญาณตอบกลับจากการกลอกตาหรือขยับกล้ามเนื้อใบหน้าที่นัดหมายไว้ก่อนนอน งานจาก 4 ทีมในสหรัฐฯ ฝรั่งเศส เยอรมนี และเนเธอร์แลนด์พบคำตอบถูกต้อง 29 ครั้งจากผู้เข้าร่วม 6 คน

ฝันรู้ตัวคือช่วงที่คนฝันรู้ว่าตัวเองกำลังฝันอยู่ นักวิจัยจึงสนใจว่าจะตรวจสัญญาณขณะที่ประสบการณ์ยังดำเนินอยู่ได้อย่างไร เพราะรายงานหลังตื่นอาจจำรายละเอียดได้ไม่ครบ

ขั้นแรก ผู้เข้าร่วมฝึกก่อนนอนว่าจะรับโจทย์จากเสียงหรือแสงอย่างไร และจะส่งคำตอบกลับด้วยการกลอกตาหรือขยับกล้ามเนื้อแบบไหน เมื่อเครื่องตรวจการนอนยืนยันว่ากำลังอยู่ในช่วงหลับฝันแบบ REM นักวิจัยจึงส่งคำถามที่ไม่ได้บอกล่วงหน้า เช่น โจทย์เลขง่าย ๆ แล้วดูว่ามีสัญญาณตามรหัสที่ฝึกไว้หรือไม่

จุดสำคัญคือแต่ละคนตกลงรูปแบบสัญญาณไว้ก่อนเริ่มทดลอง หลายคนใช้การกลอกตาซ้ายไปขวาเป็นชุดเพื่อบอกว่ารู้ตัวว่ากำลังฝัน และใช้จำนวนหรือรูปแบบการกลอกตาอีกชุดเป็นคำตอบ เครื่องบันทึกสัญญาณตาแยกการขยับที่ตั้งใจให้ชัดจากการเคลื่อนไหวตามปกติในช่วง REM

ในตัวอย่างจากทีมสหรัฐฯ ผู้เข้าร่วมวัย 19 ปีส่งสัญญาณกลอกตาซ้ายขวาสามชุดเพื่อบอกว่ากำลังฝันรู้ตัว หลังได้ยินโจทย์ “8 ลบ 6” เขาส่งสัญญาณอีกสองชุด ซึ่งตรงกับคำตอบ 2 นักวิจัยเห็นคำตอบในบันทึกสัญญาณระหว่างที่ผลตรวจยังแสดงการหลับแบบ REM จากนั้นจึงปลุกผู้เข้าร่วมเพื่อถามว่าเขาจำอะไรได้บ้าง

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Current Biology รวบรวมการทดลองจาก 4 ทีมในฝรั่งเศส เยอรมนี เนเธอร์แลนด์ และสหรัฐฯ มีผู้เข้าร่วมทั้งหมด 36 คน ทั้งคนที่ฝันรู้ตัวบ่อย คนที่มีประสบการณ์น้อยและได้รับการฝึก รวมถึงผู้ป่วยโรคลมหลับหนึ่งราย ผู้เข้าร่วม 6 คนตอบคำถามถูกต้องรวม 29 ครั้ง ตัวเลขนี้หมายถึงครั้งที่ตอบถูกในกลุ่มทดลอง ไม่ได้หมายความว่าทุกคนตอบได้

ผลที่เกิดขึ้นมีทั้งคำตอบถูก คำตอบผิด และคำตอบที่ตีความไม่ชัด ผู้เข้าร่วมบางคนยังจำโจทย์หรือสิ่งที่ตอบได้ไม่ตรงกับสัญญาณที่บันทึกไว้ด้วย งานนี้จึงแสดงวิธีตรวจการสื่อสารสั้น ๆ ระหว่างนักวิจัยกับคนที่กำลังฝันรู้ตัวในห้องทดลอง โดยใช้การตรวจการนอนประกอบกับรหัสการตอบที่ตกลงกันก่อน

การทดลองลักษณะนี้ช่วยให้นักวิจัยถามคำถามได้ในช่วงที่ประสบการณ์กำลังเกิด แทนการรอให้ผู้เข้าร่วมตื่นแล้วเล่าย้อนหลัง ขอบเขตของหลักฐานอยู่ที่ผู้ร่วมทดลองซึ่งเข้าสู่ฝันรู้ตัวและทำตามสัญญาณที่ฝึกไว้ ช่องทางสื่อสารจึงเป็นคำตอบสั้น ๆ ผ่านรหัสที่เครื่องมือบันทึกได้ ภายใต้เงื่อนไขเฉพาะในห้องทดลอง

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th