เวียนเมรุ 3 รอบในงานศพ หมายถึงอะไร?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

งานวิจัยพิธีศพของชุมชนท่าสองคอน จังหวัดมหาสารคาม ตีความการเวียนเมรุซ้ายสามรอบว่าแทนกิเลสวัฏฏะ กรรมวัฏฏะ และวิปากะวัฏฏะ ตามลำดับ คือความอยาก การกระทำ และผลที่ตามมา ความหมายนี้เป็นคติธรรมที่งานวิจัยบันทึกจากชุมชนนี้โดยเฉพาะ

บทความวิจัยนี้ใช้ทั้งการศึกษาเอกสารและการลงพื้นที่สัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลมีเจ้าอาวาส 3 รูป ผู้นำชุมชน 4 คน ปราชญ์หมู่บ้าน 3 คน และประชาชนทั่วไป 15 คน

รอบแรก — กิเลสวัฏฏะ: ความอยากหรือความหลงที่เป็นแรงตั้งต้นของการกระทำ

รอบสอง — กรรมวัฏฏะ: การลงมือทำตามแรงอยากนั้น

รอบสาม — วิปากะวัฏฏะ: ผลที่เกิดจากการกระทำ ซึ่งย้อนกลับไปเป็นเงื่อนไขของความอยากและการกระทำรอบใหม่

งานวิจัยยังบันทึกพิธีใช้น้ำมะพร้าวล้างหน้าศพก่อนเผา โดยอธิบายว่าน้ำมะพร้าวเป็นน้ำสะอาดบริสุทธิ์ และการล้างหน้ายังสื่อถึงการชำระจิตใจให้สะอาดด้วย

งานวิจัยกล่าวถึงมรณสติในพิธีศพของชุมชนนี้ว่าเป็นการฝึกใจให้พร้อมเผชิญความตายและระลึกว่าการพลัดพรากเป็นธรรมดาของชีวิต

ส่วนขั้นตอนพิธี คู่มือขององค์การบริหารส่วนจังหวัดนครปฐมระบุให้พระสงฆ์นำขบวนเวียนซ้าย โดยให้เมรุอยู่ทางซ้ายมือของผู้เดิน เริ่มจากบันไดหน้าเมรุ และเดินครบสามรอบก่อนนำหีบศพขึ้นตั้งบนเมรุ

คู่มือเล่มเดียวกันระบุลำดับขบวนจากพระผู้เดินนำ ตามด้วยกระถางธูป รูปผู้ตาย หีบศพ และญาติมิตร โดยญาติและเจ้าภาพเดินตามขบวนไปด้วย ก่อนเคลื่อนศพ ญาติใกล้ชิดนิยมกล่าวขอขมาผู้ตาย หากเคยล่วงเกินกันทางกาย วาจา หรือใจ

สารานุกรมวัฒนธรรมไทยบันทึกพิธีของชาวไทยวนในสระบุรีว่า เวียนศพซ้ายรอบเมรุครบสามรอบแล้วจึงวางศพลงและนำขึ้นเมรุ รายการนี้บันทึกขั้นตอนของชุมชนไทยวน ส่วนความหมายของรอบที่แทนกิเลส กรรม และวิบาก มาจากงานวิจัยท่าสองคอน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th