อันดับ 10 อยู่ในกลุ่มบนแค่ไหน? ต้องดูจำนวนทั้งหมดก่อน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

อันดับ 10 บอกตำแหน่งในลิสต์ ไม่ได้บอกว่าอยู่ในกี่เปอร์เซ็นต์แรก ต้องเทียบอันดับกับจำนวนรายการทั้งหมดก่อน ถ้ากลุ่มเปรียบเทียบใหญ่ขึ้น อันดับเดียวกันจะกินสัดส่วนที่เล็กลง

“ท็อป 10” หมายถึงจำนวนสิบรายการ ส่วน “ท็อป 10%” หมายถึงหนึ่งในสิบของรายการทั้งหมด จำนวนที่ติดกลุ่มหลังจึงเปลี่ยนตามขนาดลิสต์

ถ้าเรียงจากดีที่สุดลงมาและไม่มีอันดับเสมอ ให้นำอันดับหารด้วยจำนวนรายการทั้งหมด แล้วคูณ 100 จะได้สัดส่วนคร่าว ๆ ของลิสต์ถึงตำแหน่งนั้น ส่วนเปอร์เซ็นไทล์ในงานสถิติอาจใช้วิธีคำนวณอื่นตามลักษณะข้อมูล

ลองดูขนาดกลุ่มให้เห็นชัด:

• อันดับ 10 จาก 100 รายการ = 10 ÷ 100 = 10% แรก

• อันดับ 10 จาก 1,000 รายการ = 10 ÷ 1,000 = 1% แรก

• ท็อป 10 รายการจากกลุ่ม 200 รายการ = 5% แรก

• ท็อป 10% ของกลุ่ม 200 รายการมี 20 รายการ

ตัวอย่างจะเทียบกันได้เมื่อใช้กลุ่มเดียวกัน เช่น ประเภทสินค้าและช่วงเวลาเดียวกัน ถ้าขนาดกลุ่มต่างกัน ตำแหน่งเดียวกันก็คิดเป็นสัดส่วนไม่เท่ากันตามตัวอย่างด้านบน

ทิศทางเรียงก็สำคัญ: ตารางคะแนนมักวางค่ามากไว้ต้นแถว แต่ตารางเวลาอาจวางค่าน้อยไว้ก่อน ให้อ่านคำอธิบายของตารางว่าอันดับต้นหรือตอนปลายดีกว่า

กรณีคะแนนเท่ากันก็ทำให้การแปลงอันดับเป็นเปอร์เซ็นต์ต้องอ่านหมายเหตุเพิ่ม บางตารางให้ผู้ได้คะแนนเท่ากันครองอันดับร่วมกัน บางแห่งใช้ลำดับเฉพาะเพื่อแยกทุกคน จำนวนคนที่อยู่ตำแหน่งเดียวกันจึงอาจเปลี่ยนจำนวนรายการที่ติดกลุ่มบน

คู่มือสถิติของสถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติสหรัฐฯ (NIST) อธิบายว่าเปอร์เซ็นไทล์เป็นค่าที่แบ่งข้อมูลเรียงลำดับตามสัดส่วนที่อยู่ต่ำกว่าหรือสูงกว่าค่านั้น คู่มือยกวิธีจับตำแหน่งที่ i ในข้อมูล n จุดกับเปอร์เซ็นไทล์ด้วย i ÷ (n+1) และระบุว่าเมื่อค่านั้นอยู่ระหว่างจุดข้อมูล ต้องประมาณค่าแทรก ซึ่งมีหลายวิธีที่ใช้จริงโดยไม่มีมาตรฐานเดียวที่ยอมรับทั่วไป

สูตรอันดับหารจำนวนรายการที่ยกไว้ก่อนหน้านี้เป็นเพียงสัดส่วนตำแหน่งแบบง่าย เวลาอ่านเปอร์เซ็นไทล์ในตาราง ให้ดูวิธีที่ผู้จัดข้อมูลเลือกใช้

เวลาเห็นอันดับจากโรงเรียน ร้านค้า แอป หรือผลแข่งขัน ให้เช็กสามอย่างก่อนเทียบ: กลุ่มที่นำมาจัดอันดับมีทั้งหมดเท่าไร, เรียงจากค่ามากหรือน้อย, และจัดการคะแนนเสมออย่างไร อันดับเป็นตำแหน่ง ส่วนการบอกว่าอยู่กลุ่มบนกี่เปอร์เซ็นต์ต้องเทียบกับจำนวนทั้งหมดและกติกาของตารางนั้น

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th