คนสร้างสุสานฟาโรห์หยุดงานเพราะอะไร? บันทึกอียิปต์โบราณเล่าไว้

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คนงานหยุดงานเพราะเสบียงธัญพืชที่ค้างส่งไม่ถึงมือ หลักฐานอยู่ในพาไพรัสธุรการจากรัชสมัยรามเสสที่ 3 ซึ่งพิพิธภัณฑ์อียิปต์ตูรินเรียกว่า Turin Strike Papyrus หรือพาไพรัสการนัดหยุดงานแห่งตูริน เอกสารเล่าว่าคนงานสุสานเดียร์เอลเมดินาหยุดงานและร้องเรียนต่อเจ้าหน้าที่ พิพิธภัณฑ์ยกกรณีนี้เป็นการนัดหยุดงานที่เก่าแก่ที่สุดซึ่งมีเอกสารบันทึกไว้

เดียร์เอลเมดินาเป็นหมู่บ้านใกล้หุบเขากษัตริย์และหุบเขาราชินีทางฝั่งตะวันตกของธีบส์ มีทั้งคนงานกับครอบครัว คนงานกลุ่มนี้รับหน้าที่สร้างและตกแต่งสุสานหลวง อยู่ใต้การดูแลของอัครเสนาบดี งานจึงเป็นภารกิจของทีมที่มีผู้ควบคุม ไม่ใช่ช่างคนเดียวรับงานแยกกัน เมื่อรัฐพักจ่ายเสบียงที่จัดให้ คนงานซึ่งพึ่งเสบียงตามรอบจึงได้รับผลกระทบโดยตรง

พาไพรัสหมายเลข Cat. 1880 เขียนด้วยอักษรเฮียราติก ซึ่งเป็นรูปเขียนหวัดของอักษรภาพ ผู้บันทึกชื่ออามุนนาคท์ เป็นเสมียนสุสานที่จดกิจกรรมในหมู่บ้านและสถานที่ทำงาน เอกสารชิ้นนี้รายงานเหตุการณ์จากมุมของผู้บันทึก ไม่ใช่คำให้การจากคนงานทุกคนโดยตรง เราจึงรู้ข้อเรียกร้องและการเคลื่อนไหวจากหลักฐานที่เหลืออยู่ แต่ยังไม่ได้ยินเสียงของทุกฝ่ายครบถ้วน

บันทึกลงวันตามปฏิทินอียิปต์ว่า ปีที่ 29 เดือนที่สองของฤดูน้ำหลาก วันที่ 10 กลุ่มคนงานเดินผ่านด่านควบคุมแล้วประกาศว่าหิว พร้อมบอกว่าในเดือนนั้นมี 18 วันที่พวกเขาไปนั่งอยู่ด้านหลังวิหารสุสานทุตโมสที่ 3 รายละเอียดนี้ชี้ว่าการหยุดงานยืดเยื้อและมีการไปรวมตัวซ้ำ เพื่อกดดันให้เจ้าหน้าที่รับเรื่อง ไม่ใช่แค่หยุดงานวันเดียวแล้วกลับทันที

พิพิธภัณฑ์สรุปลำดับว่า การหยุดงานครั้งแรกเกิดในเดือนพฤศจิกายน คนงานออกจากงานและใช้เวลาหลายวันในสุสานหลวงธีบส์ ต่อมาพวกเขาไปยังวิหารของทุตโมสที่ 3 และรามเสสที่ 2 เพื่อทวงส่วนแบ่งธัญพืชที่ยังไม่ได้รับในเดือนนั้น เจ้าหน้าที่จ่ายเมล็ดพืชค้างให้ แต่เหตุไม่ได้จบถาวร เพราะอีกไม่กี่วันคนงานกลับนัดหยุดงานและไปหลบอยู่ที่วิหารเซติที่ 1

คราวหลัง เจ้าหน้าที่สั่งให้คนงานกลับหมู่บ้าน แต่พวกเขาปฏิเสธและขอร้องให้ได้แจ้งความเดือดร้อนต่อฟาโรห์เอง โดยกล่าวถึงความหิว ความกระหาย และเสบียงอื่นที่ขาดไป เอกสารบอกว่าความขัดแย้งกับเจ้าหน้าที่ดำเนินต่อเป็นช่วงยาว จนมีการหยุดงานครั้งท้ายที่บันทึกไว้ในเดือนมกราคมของปีถัดไป เมื่อดูทั้งสองช่วงต่อกัน จึงเห็นว่าคนงานใช้การหยุดงานต่อรองเรื่องเสบียงและสภาพทำงาน

คำว่า “เก่าแก่ที่สุดที่มีบันทึก” ไม่ได้แปลว่าไม่เคยมีการประท้วงก่อนหน้านั้น แต่หมายถึงพิพิธภัณฑ์มีหลักฐานเอกสารของกรณีนี้ให้ศึกษาอยู่ เหตุการณ์ยังไม่เหมือนระบบสหภาพแรงงานสมัยใหม่ ทว่าบันทึกแสดงให้เห็นว่าคนงานสุสานรวมตัวกันเพื่อทวงสิ่งที่ค้างส่งและยื่นข้อเรียกร้องต่อผู้มีอำนาจได้

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th