ทางช้างเผือกมีดาวกี่ดวง? ทำไมคำตอบยังเป็นช่วงกว้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

NASA ประเมินว่าทางช้างเผือกมีดาวประมาณ 1 แสนล้านถึง 4 แสนล้านดวง ตัวเลขนี้รวมดวงอาทิตย์ของเราด้วย แต่เป็นช่วงประมาณการ ไม่ใช่ยอดที่นักดาราศาสตร์นับครบทีละดวง

เหตุผลหนึ่งคือเราอยู่ข้างในกาแล็กซี ไม่ได้มองมันจากภายนอกจนเห็นดาวทุกดวงพร้อมกัน ฝุ่นและก๊าซในทางช้างเผือกบังแสงจากดาวที่อยู่ไกลออกไป กล้องโทรทรรศน์ที่ใช้แสงแบบเดียวกับที่ตามองเห็นจึงจับดาวได้ไม่ครบ และดาวที่สลัวก็ตรวจพบยาก

นักดาราศาสตร์จึงต้องอาศัยการคำนวณแทนการนับตรง ๆ วิธีหนึ่งคือดูการเคลื่อนที่ของดาว แล้วใช้แรงดึงดูดที่สังเกตได้ประเมินมวลของทางช้างเผือก จากนั้นจึงคำนวณต่อว่ามวลระดับนั้นน่าจะประกอบด้วยดาวประมาณเท่าไร

ขั้นตอนนี้ไม่ได้ให้คำตอบเดียว เพราะดาวแต่ละดวงมีมวลต่างกันมาก การเลือกค่ามวลเฉลี่ยของดาวจึงมีผลกับจำนวนที่คำนวณได้ NASA ระบุว่าการประเมินจำนวนดาวต้องอาศัยสมมติฐานหลายข้อ ตัวเลขจึงควรอ่านเป็นช่วง ไม่ใช่ผลนับที่แม่นยำถึงหลักหน่วย

NASA ยังประเมินว่าทางช้างเผือกมีความกว้างราว 100,000 ปีแสง หน่วยนี้คือระยะทางที่แสงเดินทางได้ในหนึ่งปี จึงใช้บอกขนาดกาแล็กซี ไม่ใช่จำนวนดาว และช่วยให้เห็นว่าดาวนับแสนล้านกระจายอยู่ในพื้นที่กว้างเพียงใด

ลองนึกภาพว่ามีคนชี้ดาวได้หนึ่งดวงทุกวินาทีแบบไม่หยุดพัก การไล่ครบ 1 แสนล้านดวงจะใช้เวลาประมาณ 3,200 ปี ส่วน 4 แสนล้านดวงใช้ราว 12,700 ปี นี่เป็นเพียงการคำนวณให้เห็นขนาดของจำนวน ไม่ใช่วิธีที่นักดาราศาสตร์ใช้สำรวจจริง

ถ้าเห็นแหล่งข้อมูลหนึ่งเขียนว่ามีราว 1 แสนล้านดวง และอีกแห่งให้ตัวเลขสูงกว่านั้น จึงไม่จำเป็นต้องแปลว่าแหล่งใดนับผิด NASA เองให้ช่วงกว้างตั้งแต่ 1 ถึง 4 แสนล้านดวง เพราะการนับตรง ๆ ทำไม่ได้และผลขึ้นกับวิธีประเมิน คำตอบที่รอบคอบที่สุดจึงเป็น “หลายแสนล้านดวงโดยประมาณ” ไม่ใช่ตัวเลขเดียวที่ยืนยันแน่นอน

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th