ลอยกระทงขอขมาพระแม่คงคามาแต่แรกไหม? ประเพณีที่มีหลายความหมาย
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ
เอกสารที่บันทึกประเพณีภาคกลางระบุว่า ผู้คนลอยกระทงเพื่อขอขมาแม่คงคา แต่ไม่ได้ยืนยันว่าพิธีนี้เป็นต้นกำเนิดเดียวของลอยกระทงทุกพื้นที่ ความหมายของงานที่เราเรียกรวมกันว่าลอยกระทงมีทั้งธรรมเนียมชาวบ้านและพิธีของราชสำนัก ซึ่งเอกสารเก่าเล่าไว้คนละแบบ
สารานุกรมวัฒนธรรมไทยอธิบายว่า การลอยกระทงของคนภาคกลางจัดในคืนวันเพ็ญเดือนสิบสอง ผู้คนปักธูปเทียนลงในกระทง กล่าวขอขมาแม่คงคาหรือแม่น้ำที่ให้น้ำกินน้ำใช้และหล่อเลี้ยงพืชผล แล้วปล่อยกระทงไปตามน้ำ ความเชื่อนี้จึงผูกพิธีกับการสำนึกในคุณของน้ำอย่างตรงไปตรงมา แต่แหล่งข้อมูลระบุขอบเขตไว้ที่ธรรมเนียมภาคกลาง ไม่ใช่คำอธิบายพิธีของคนไทยทุกถิ่น
บันทึกของราชสำนักเป็นอีกสายหนึ่ง หนังสือพระราชพิธีสิบสองเดือน พระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 5 กล่าวถึงการลอยพระประทีปในเดือนสิบเอ็ดและเดือนสิบสอง มีเรือประดับไฟและกระทงหลวงในขบวน นี่เป็นหลักฐานของพิธีในราชสำนัก ไม่ใช่หลักฐานว่าชาวบ้านทุกพื้นที่ทำตามแบบเดียวกัน หรือเริ่มลอยกระทงเพื่อเหตุผลเดียวกัน
ชื่อ “นางนพมาศ” มักถูกโยงกับต้นกำเนิดลอยกระทงสมัยสุโขทัย เรื่องเล่าในตำรับนางนพมาศกล่าวถึงหญิงในราชสำนักพระร่วงที่ทำกระทงรูปดอกบัวถวาย แต่สารานุกรมวัฒนธรรมไทยระบุว่าวรรณกรรมเรื่องนี้เชื่อว่าแต่งขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 แม้จะใช้ฉากสุโขทัย จึงอ่านได้ในฐานะวรรณกรรมที่เล่าความคิดของคนยุคหนึ่ง แต่ใช้ยืนยันเหตุการณ์จริงในสุโขทัยโดยตรงไม่ได้
รูปแบบของพิธีก็เปลี่ยนตามเวลา บันทึกเล่าว่ากระทงหลวงเคยเป็นเรือรูปสัตว์และเรือประดับ ก่อนราชสำนักจะนิยมกระทงรูปดอกไม้มากขึ้น ต่อมาในรัชกาลที่ 6 ก็เลิกพิธีลอยกระทงของหลวง ขณะที่การลอยกระทงของชาวบ้านยังทำต่อและปรับวัสดุจากใบตองไปสู่รูปแบบอื่น เรื่องนี้ทำให้เห็นว่าประเพณีไม่ได้หยุดอยู่กับรูปแบบแรกแบบใดแบบหนึ่ง
ดังนั้น การขอขมาแม่คงคาเป็นความหมายสำคัญที่มีบันทึกชัดในธรรมเนียมภาคกลาง ส่วนเรื่องจุดเริ่มต้นของลอยกระทงทุกพื้นที่ยังสรุปเป็นต้นทางเดียวไม่ได้ ทั้งหลักฐานเก่าและเรื่องเล่าที่คนจดจำต่างช่วยอธิบายประเพณีคนละด้าน
ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
จับคู่เลขธาตุจากวันเกิดตามโหราศาสตร์จีน
สถิติเลขเบิ้ลและเลขซ้ำในหวยต้นเดือนกับกลางเดือน
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
เปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
เลขท้ายสองตัวงวดถัดไปหลังออก 00 หรือ 99
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
สวัสดี คำทักทายอายุไม่ถึงร้อยปีที่คนไทยใช้ทุกวัน
ประเทศที่มีเทศกาลวันลอยกระทง คล้ายกันกับที่จัดขึ้นในประเทศไทย
เมื่อลูกชายประธานาธิบดีสหรัฐตกหลุมรักเจ้าชายจากอังกฤษ




