เปิดโลกความฝันของ “คนตาบอด” ฝันเห็นภาพและสีสันหรือไม่? ไขข้อข้องใจผ่านมุมมองวิทยาศาสตร์

        ยามที่เรานอนหลับและเข้าสู่ห้วงนิทรา ความฝันมักจะปรากฏเป็นภาพ แสงสี และเรื่องราวราวกับกำลังรับชมภาพยนตร์ แต่สำหรับผู้พิการทางสายตาหรือคนตาบอด โลกภายในความฝันของพวกเขาจะแตกต่างออกไปอย่างไร ตามข้อมูลจากมูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้อธิบายคำตอบที่น่าสนใจโดยแบ่งตามช่วงเวลาที่สูญเสียการมองเห็น

โลกความฝันแบ่งตามช่วงเวลาที่สูญเสียการมองเห็น

• กลุ่มที่ตาบอดภายหลัง (เคยมองเห็นมาก่อน): ผู้ที่เคยผ่านการมองเห็นมาก่อนในชีวิต สมองจะยังคงมีคลังข้อมูลและความทรงจำเกี่ยวกับภาพ แสง และสีสันต่างๆ ทำให้สามารถดึงภาพในอดีตมาประมวลผลเป็นความฝันที่มีภาพและสีได้ เช่น ฝันเห็นท้องฟ้าหรือใบหน้าคนรัก แม้ภาพเหล่านี้อาจค่อยๆ เลือนรางลงตามกาลเวลา

• กลุ่มที่ตาบอดสนิทตั้งแต่กำเนิด: สำหรับผู้ที่ไม่เคยมีประสบการณ์การรับรู้ทางสายตา สมองไม่มีคลังภาพหรือสีสัน จึงทำให้ความฝันของพวกเขาปราศจากภาพและสีสันโดยสิ้นเชิง

ความฝันไร้ภาพ แต่เต็มไปด้วยประสาทสัมผัสอื่น

        แม้ความฝันจะไม่มีรูปภาพ แต่ไม่ได้หมายความว่าความฝันของคนตาบอดตั้งแต่กำเนิดจะว่างเปล่า สมองของพวกเขาจะสร้างความฝันขึ้นผ่านประสาทสัมผัสส่วนที่เหลืออยู่ ได้แก่ การได้ยินเสียง การสัมผัส กลิ่น รสชาติ และความรู้สึกทางอารมณ์ เช่น หากฝันว่ากำลังหนีภัยอันตราย แทนที่จะเป็นการมองเห็นตัวสัตว์ร้ายเหมือนคนทั่วไป พวกเขาจะรับรู้ผ่านเสียงฝีเท้าที่วิ่งไล่ตาม การสัมผัสสิ่งกีดขวาง และความหวาดกลัวที่เกิดขึ้น ซึ่งมีความสมจริงและเข้มข้นทางอารมณ์ไม่แพ้กัน

         กลไกความฝันเกิดจากการที่สมองนำประสบการณ์ในชีวิตประจำวันมาประมวลผล คนตาบอดที่ใช้ชีวิตผ่านการฟัง การสัมผัส การดมกลิ่น และการลิ้มรส จึงสร้างความฝันขึ้นมาจากประสาทสัมผัสเหล่านั้น สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่าโลกที่ไร้การมองเห็นไม่ใช่โลกที่ว่างเปล่า แต่เป็นโลกที่มีมิติและเรื่องราวในแบบฉบับของตนเองอย่างน่าทึ่ง