ไขข้อข้องใจกลิ่นฉุน “ต้นตีนเป็ด” ช่วงปลายฝนต้นหนาว อันตรายจริงหรือ?

        เมื่อเข้าสู่ช่วงฤดูปลายฝนต้นหนาว หลายคนมักจะได้กลิ่นฉุนลอยมาตามลมจากดอก “ต้นตีนเป็ด” หรือพญาสัตบรรณ ซึ่งมีเสียงแตกเป็นสองเสียง ทั้งกลุ่มคนที่มองว่าหอมและกลุ่มคนที่เหม็นจนต้องรีบเดินหนี บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักสาเหตุของกลิ่น พร้อมคลายข้อสงสัยว่ากลิ่นนี้เป็นอันตรายต่อสุขภาพจริงหรือไม่

ทำความรู้จักต้นตีนเป็ดและสาเหตุของกลิ่นแรง

        ต้นตีนเป็ด หรือพญาสัตบรรณ (Alstonia scholaris) เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่นิยมปลูกให้ร่มเงาตามริมถนนและสวนสาธารณะ มักออกดอกสีขาวอมเหลืองหรือเขียวอ่อนในช่วงเดือนตุลาคมถึงธันวาคม

        สาเหตุที่ดอกมีกลิ่นแรงเกิดจากน้ำมันหอมระเหยที่มีสารเคมีมากกว่า 34 ชนิด โดยมีสารลินาลูล (Linalool) เป็นองค์ประกอบหลัก สำนักงานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่าสารเหล่านี้ทำให้เกิดกลิ่นเฉพาะตัวที่แตกต่างกันไปตามการรับรู้ของแต่ละบุคคล

กลิ่นดอกต้นตีนเป็ดเป็นพิษจริงหรือ?

        จากกระแสข่าวลือที่ว่ากลิ่นดอกต้นตีนเป็ดมีสารไซยาไนด์และเป็นอันตรายถึงชีวิตนั้น ทางสำนักงานข้อมูลสมุนไพรยืนยันว่าไม่เป็นความจริง และยังไม่มีรายงานการพบสารไซยาไนด์ในพญาสัตบรรณแต่อย่างใด

        อย่างไรก็ตาม กลิ่นที่รุนแรงอาจส่งผลให้ผู้ที่ไวต่อกลิ่นเกิดอาการวิงเวียนศีรษะหรือคลื่นไส้ได้ หากมีอาการดังกล่าวควรหลีกเลี่ยงการอยู่ในบริเวณนั้นเป็นเวลานาน และย้ายไปอยู่ในพื้นที่ที่อากาศถ่ายเทสะดวก

วิธีรับมือกับกลิ่นดอกต้นตีนเป็ด

• ปิดหน้าต่างบ้านในช่วงที่กลิ่นลอยมาหนาแน่น และเปิดระบายอากาศเมื่อกลิ่นเจือจางลง

• หลีกเลี่ยงการหยุดยืนใกล้ต้นไม้ที่กำลังออกดอกเมื่อต้องเดินผ่านเป็นประจำ

• สำหรับพื้นที่สาธารณะ สามารถให้หน่วยงานที่ดูแลจัดการตัดแต่งกิ่งให้เหมาะสมแทนการตัดโค่นทิ้ง

        กลิ่นดอกต้นตีนเป็ดเปรียบเสมือนสัญลักษณ์ธรรมชาติที่มาพร้อมกับช่วงปลายฝนต้นหนาว แม้กลิ่นที่รุนแรงจะไม่เป็นพิษถึงชีวิตดังข่าวลือ แต่ก็อาจสร้างความรำคาญใจและอาการวิงเวียนให้กับผู้ที่แพ้กลิ่นได้ การหลีกเลี่ยงบริเวณที่มีกลิ่นฉุนและการปิดหน้าต่างระบายอากาศในบ้าน จึงเป็นวิธีดูแลตัวเองที่ง่ายและมีประสิทธิภาพที่สุด