ทำไมแอปขอรหัส Laser Code ทั้งที่มีเลขบัตรประชาชนแล้ว

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

ช่วงที่คนกำลังซูมดูตัวเลขใต้รูปบนบัตรประชาชน อีกช่องที่ทำให้สะดุดเวลาเปิดบัญชีผ่านมือถือคือคำว่า “Laser Code” บางแอปให้กรอกเลข 13 หลัก ชื่อ วันเกิด แล้วขอรหัสหลังบัตรเพิ่ม จนดูเหมือนระบบถามข้อมูลเดิมซ้ำ

สองชุดนี้อยู่คนละตำแหน่งและทำหน้าที่ในขั้นตอนตรวจสอบไม่เหมือนกัน เลขใต้รูปอยู่ด้านหน้าบัตร ส่วน Laser Code พิมพ์อยู่ด้านหลัง รูปแบบเป็นอักษรอังกฤษสองตัวตามด้วยตัวเลขสิบหลัก ทำไมต้องใช้คู่กับข้อมูลที่กรอกไปแล้ว?

เหตุผลคือ Laser Code เป็นข้อมูลอีกชิ้นที่ใช้จับคู่กับรายละเอียดหน้าบัตร เพื่อช่วยตรวจว่าข้อมูลระบุตัวตนสอดคล้องกับบัตรที่หน่วยงานตรวจสอบอยู่หรือไม่ คู่มือ API ของสำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัลระบุข้อมูลที่ส่งตรวจเป็นชุด ได้แก่ เลขประชาชน 13 หลัก ชื่อ นามสกุล วันเกิด พ.ศ. และ Laser Code รหัสหลังบัตรจึงไม่ได้มาแทนเลข 13 หลัก แต่ทำหน้าที่เป็นข้อมูลประกอบอีกส่วนหนึ่ง

นี่คือเหตุผลที่ช่องดังกล่าวมักปรากฏในขั้นตอนสมัครหรือยืนยันตัวตนครั้งแรก มากกว่าการเปิดแอปเพื่ออ่านข้อมูลทั่วไป รหัสนี้ช่วยให้ระบบตรวจความสอดคล้องของข้อมูลจากบัตร ไม่ใช่การถามเลขเพิ่มเพราะผู้ใช้กรอกเลขประจำตัวไม่ครบ

สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์อธิบายระดับการพิสูจน์ตัวตนไว้หลายแบบ ในกรณี IAL 2.2 ระบบอาจขอ Laser Code เพิ่มเพื่อตรวจสถานะบัตรล่าสุดกับหน่วยงานรัฐ ส่วน IAL 2.3 ใช้ข้อมูลหน้าบัตรร่วมกับรหัสหลังบัตรและการตรวจใบหน้าเทียบฐานข้อมูลรัฐ ขั้นตอนจึงเข้มขึ้นตามระดับความน่าเชื่อถือที่บริการต้องการ

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าทุกแอปควรขอรหัสนี้ หรือทุกธุรกรรมต้องสแกนใบหน้าเสมอ ETDA แยกขั้นตอนพิสูจน์ตัวตนตอนลงทะเบียนครั้งแรกออกจากการยืนยันตัวตนตอนเข้าใช้ครั้งต่อ ๆ ไป ความเข้มงวดขึ้นกับความเสี่ยงและรูปแบบบริการที่กำลังสมัคร

จุดที่ทำให้สับสนคือบนบัตรมีตัวเลขหลายชุด แต่รหัสหลังบัตรไม่ใช่เลขชุดเดียวกับ 14 หลักใต้รูป และไม่ใช่รหัส OTP ที่ระบบส่งมาให้ใช้ครั้งเดียว DGA ระบุ Laser Code เป็นรหัส 12 ตัว มีอักษรอังกฤษสองตัวตามด้วยตัวเลขสิบตัว การจำแนกตำแหน่งให้ถูกจึงช่วยไม่ให้กรอกผิดช่อง

เพราะรหัสนี้เป็นข้อมูลที่ผูกกับบัตรของเรา ควรกรอกเฉพาะในขั้นตอนที่รู้ว่าเป็นบริการของใครและกำลังตรวจสอบเรื่องอะไร ก่อนเริ่ม ให้เปิดแอปหรือเว็บไซต์จากช่องทางทางการด้วยตัวเอง ตรวจชื่อผู้ให้บริการและที่อยู่เว็บ แล้วอ่านคำอธิบายการใช้ข้อมูลหรือประกาศความเป็นส่วนตัวที่แสดงในขั้นตอนนั้น

ถ้ามีคนส่งลิงก์มาทางแชตหรือโทรมาขอให้บอก Laser Code, รูปบัตรเต็มใบ หรือรหัส OTP ให้หยุดก่อน อย่าส่งข้อมูลกลับไปในบทสนทนาเพียงเพราะอีกฝ่ายอ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่หรือบอกว่าต้องทำด่วน ให้ออกจากลิงก์แล้วติดต่อหน่วยงานผ่านเบอร์หรือแอปที่ค้นจากช่องทางทางการแทน

การมีช่อง Laser Code ไม่ได้แปลว่าแอปกำลังขอเลขซ้ำโดยไร้เหตุผล ในระบบพิสูจน์ตัวตนบางระดับ รหัสนี้ใช้ประกอบข้อมูลหน้าบัตรเพื่อตรวจความตรงกันและสถานะบัตร แต่ผู้ใช้ยังควรเห็นชื่อบริการ เหตุผล และขั้นตอนที่ชัดเจนก่อนกรอก

จำง่าย ๆ ว่าเลข 13 หลักใช้ระบุตัวบุคคล ส่วน Laser Code เป็นข้อมูลอีกชุดที่ระบบบางประเภทนำมาใช้ตรวจประกอบกัน หากไม่แน่ใจว่าเปิดบริการจริงหรือไม่ ให้ตรวจแหล่งที่มาก่อนเสมอ และอย่าส่งรหัสหรือภาพบัตรให้คนอื่นในแชต