ทำไมดาวแคระขาวบางดวงจึงมีสีไม่เหมือนดาวทั่วไป

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ชื่อ “ดาวแคระขาว” ชวนให้นึกถึงดาวสีขาวดวงเล็ก แต่สีที่เราเห็นจากดาวฤกษ์ไม่ได้ขึ้นกับชื่อหรือขนาดเพียงอย่างเดียว แสงจากดาวที่อยู่ไกลมาถึงตาเป็นจุดเล็ก ๆ จึงแยกสีจริงของดาวบางชนิดได้ยาก โดยเฉพาะซากดาวที่สว่างน้อยและอยู่ไกลมาก

ดาวฤกษ์ทั่วไปมักมีสีเป็นเบาะแสเรื่องอุณหภูมิ ดวงที่เย็นกว่ามักออกส้ม ส่วนดวงที่ร้อนกว่าขยับไปทางขาวหรือฟ้า เพราะแสงรวมใกล้เคียงวัตถุร้อนที่แผ่พลังงานต่อเนื่อง แต่บรรยากาศของดาวแคระขาวบางดวงทำให้สเปกตรัมต่างออกไป

งานวิจัยในวารสาร RAS Techniques and Instruments เผยแพร่วันที่ 15 ตุลาคม 2026 ใช้สเปกตรัมของดาว ซึ่งบันทึกว่าแสงแต่ละความยาวคลื่นมีมากน้อยเพียงใด แล้วคำนวณผ่านแบบจำลองการมองเห็นของมนุษย์ เพื่อหาสีโดยรวมที่เราอาจรับรู้ได้

ผลคือดาวแคระขาวบางดวงอาจปรากฏเป็นสีเหลือง เขียว ฟ้าอมเขียว ชมพู หรือม่วง เมื่อแปลงแสงจากสเปกตรัมเป็นสีที่ตามนุษย์เห็น สีจึงไม่ได้บอกอุณหภูมิอย่างเดียว แต่ยังขึ้นกับองค์ประกอบและสภาพของบรรยากาศดาวด้วย

กรณีที่สะดุดตาคือ WD J1330+6435 ซึ่งงานวิจัยคำนวณว่าน่าจะออกเขียวอมเหลือง ดาวดวงนี้มีอุณหภูมิราว 4,000 เคลวิน และมีธาตุจากเศษวัตถุหินในระบบดาวเดิมสะสมอยู่ในบรรยากาศ สเปกตรัมของมันแสดงการดูดกลืนแสงสีส้มเป็นช่วงกว้างจากโซเดียม ขณะที่แคลเซียมลดแสงบางช่วงใกล้สีม่วง ทำให้แสงที่เหลือเด่นแถวความยาวคลื่นประมาณ 500 นาโนเมตร ซึ่งแบบจำลองรับรู้เป็นสีเขียวชาร์ทรูซ

เหตุที่องค์ประกอบเพียงเล็กน้อยส่งผลมาก มาจากบรรยากาศของดาวแคระขาวที่หนาแน่นมาก ดาวที่เย็นที่สุดอาจมีความหนาแน่นใกล้ 1 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร ธาตุอย่างคาร์บอน แคลเซียม หรือโซเดียมจึงเปลี่ยนรูปแบบการดูดกลืนแสงได้กว้างกว่าที่เกิดในสภาพเบาบาง ราวกับแสงผ่านตัวกรองที่ตัดบางสีออก แต่ตัวกรองนั้นเกิดจากก๊าซรอบดาวเอง

องค์ประกอบต่างกันก็ให้ผลคนละแบบ ดาวแคระขาวที่มีคาร์บอนในบรรยากาศอาจดูชมพูหรือม่วง เพราะโมเลกุลคาร์บอนดูดกลืนแสงหลายช่วงในบริเวณที่ตามนุษย์ไวต่อสี ส่วนดาวที่มีเศษดาวเคราะห์น้อยสะสมบนผิวอาจออกเหลืองหรือเขียวได้ ภาพสีเหล่านี้จึงเป็นร่องรอยของสิ่งที่อยู่ในชั้นบรรยากาศ ไม่ใช่แค่ป้ายบอกว่าดาวร้อนหรือเย็น

สีแปลกตาไม่ได้เป็นลักษณะของดาวแคระขาวส่วนใหญ่ เมื่อตรวจกลุ่มดาวแคระขาว 152 ดวงภายในระยะ 20 พาร์เซกจากดวงอาทิตย์ งานวิจัยพบเพียง 5 ดวงที่สีเบี่ยงจากแบบแผนวัตถุแผ่รังสีอย่างชัดเจน ได้แก่สีเหลือง 2 ดวงและสีชมพู 3 ดวง ส่วนอีก 147 ดวงมีอุณหภูมิสีมัธยฐานประมาณ 6,768 เคลวิน ซึ่งใกล้กับสีขาวที่คนคุ้นตา

ตัวเลขนี้มาจากกลุ่มตัวอย่างที่กำหนดระยะไว้ชัดเจน ไม่ใช่การสำรวจดาวทุกดวงในกาแล็กซี ส่วนดาวสีเขียวที่เป็นตัวอย่างเด่นมาจากการวิเคราะห์ดาวแคระขาวที่มีธาตุหนักเป็นพิเศษ ทีมวิจัยยังระบุว่าสเปกตรัมของ WD J1330+6435 มีสัญญาณรบกวนอยู่บ้าง เฉดสีที่คำนวณจึงอาจเปลี่ยนเล็กน้อยเมื่อข้อมูลดีขึ้น

ที่สำคัญ ไม่มีใครถ่ายภาพดาวเหล่านี้ให้เห็นเป็นแผ่นกลมสีเขียวจากระยะใกล้ สีที่พูดถึงเกิดจากการนำสเปกตรัมมาคำนวณตามการตอบสนองของตาคน หากอยู่ใกล้พอจึงจะเห็นพื้นผิวของดาวเป็นแผ่นได้ แบบจำลองนี้ช่วยให้เข้าใจทั้งแสงและองค์ประกอบของซากดาว โดยไม่ต้องสรุปว่าสีเขียวที่เห็นในภาพแต่งคือภาพถ่ายจริงจากกล้องโทรทรรศน์