สนามบินของไทยที่มีพื้นที่ครอบคลุมมากกว่าหนึ่งจังหวัด มีที่มาอย่างไร

เวลาพูดถึงสนามบินในประเทศไทย คนส่วนใหญ่มักนึกถึงสนามบินที่ตั้งอยู่ในจังหวัดใดจังหวัดหนึ่งอย่างชัดเจน เช่น สนามบินสุวรรณภูมิในจังหวัดสมุทรปราการ หรือสนามบินเชียงใหม่ในจังหวัดเชียงใหม่ แต่รู้หรือไม่ว่า มีสนามบินแห่งหนึ่งที่มีพื้นที่เชื่อมโยงกับเขตจังหวัดประจวบคีรีขันธ์และจังหวัดเพชรบุรี จนทำให้หลายคนสงสัยว่าเหตุใดสนามบินแห่งเดียวจึงเกี่ยวข้องกับพื้นที่สองจังหวัดได้

 

สนามบินแห่งนั้นคือ ท่าอากาศยานหัวหิน หรือสนามบินบ่อฝ้ายในชื่อเดิม ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของอำเภอหัวหิน ใกล้กับเขตอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ประวัติของสนามบินแห่งนี้ไม่ได้เริ่มต้นจากการเป็นสนามบินพาณิชย์ขนาดใหญ่เหมือนที่หลายคนเห็นในปัจจุบัน แต่มีจุดเริ่มต้นจากการใช้พื้นที่เพื่อกิจการบินของทหาร ก่อนจะค่อย ๆ พัฒนาเป็นสนามบินที่รองรับการเดินทางของประชาชนและนักท่องเที่ยวในเวลาต่อมา

 

สนามบินหัวหินมีพื้นที่เกี่ยวข้องกับสองจังหวัดอย่างไร

 

ท่าอากาศยานหัวหินตั้งอยู่บริเวณตอนเหนือของอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และอยู่ใกล้กับอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี พื้นที่บริเวณนี้เป็นแนวรอยต่อระหว่างสองจังหวัด ทำให้เขตสนามบินและโครงสร้างที่เกี่ยวข้องบางส่วนอยู่ใกล้หรือพาดผ่านพื้นที่ที่เชื่อมโยงกับทั้งสองจังหวัด

 

ข้อมูลที่เผยแพร่เกี่ยวกับสนามบินหัวหินระบุว่า พื้นที่สนามบินเกี่ยวข้องกับตำบลหัวหิน อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ และตำบลชะอำ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี โดยแนวทางวิ่งของสนามบินด้านหนึ่งยังเกี่ยวข้องกับแนวถนนเพชรเกษมและทางรถไฟสายใต้ในบริเวณเขตชะอำด้วย

 

อย่างไรก็ตาม ควรแยกให้ชัดระหว่างที่ตั้งทางราชการของสนามบินกับพื้นที่โดยรอบที่มีโครงสร้างสนามบินพาดผ่าน เพราะเอกสารทางการของกรมท่าอากาศยานระบุที่อยู่ของท่าอากาศยานหัวหินไว้ในอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ การกล่าวว่าสนามบินครอบคลุมสองจังหวัดจึงควรเข้าใจในแง่ของพื้นที่สนามบินและบริเวณรอยต่อ ไม่ใช่หมายความว่าทุกส่วนของสนามบินมีที่อยู่ทางราชการอยู่ในสองจังหวัดพร้อมกัน

 

ย้อนประวัติจากสนามบินบ่อฝ้าย จุดเริ่มต้นของสนามบินหัวหิน

 

ก่อนจะกลายเป็นท่าอากาศยานหัวหินอย่างที่รู้จักกันในปัจจุบัน สนามบินแห่งนี้มีชื่อเดิมว่า สนามบินบ่อฝ้าย โดยในช่วงแรกกิจการบินของไทยยังเกี่ยวข้องกับการใช้งานทางทหารเป็นหลัก กองทัพอากาศจึงเป็นหน่วยงานสำคัญในการสำรวจพื้นที่และจัดเตรียมสนามบินให้เหมาะสมกับการใช้งาน

 

ข้อมูลประวัติของกรมท่าอากาศยานระบุว่า เดิมกองทัพอากาศใช้สนามบินหนองบ้วยในอำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี แต่พื้นที่ดังกล่าวมีข้อจำกัดในการขยายเพื่อรองรับเครื่องบินที่มีขนาดใหญ่ขึ้น จึงมีการย้ายมาใช้พื้นที่สนามบินบ่อฝ้ายในตำบลบ่อฝ้าย อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งได้รับการปรับปรุงไว้แล้ว

 

การเลือกพื้นที่สนามบินจึงเกี่ยวข้องกับความเหมาะสมในการใช้งานและข้อจำกัดของพื้นที่เดิม ไม่ใช่เพียงการเลือกทำเลใกล้แหล่งท่องเที่ยวเท่านั้น เพราะสนามบินต้องมีพื้นที่สำหรับทางวิ่งและการเคลื่อนที่ของอากาศยาน รวมถึงต้องคำนึงถึงความปลอดภัยและความเป็นไปได้ในการขยายสนามบินในอนาคต

 

จากสนามบินทหารสู่สนามบินที่ประชาชนใช้เดินทาง

 

ในระยะแรก สนามบินบ่อฝ้ายใช้เพื่อประโยชน์ทางการทหารเป็นหลัก ก่อนจะได้รับการประกาศเป็นสนามบินอนุญาตตามประกาศกระทรวงคมนาคมที่ 2/2497 ลงวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2497

 

ต่อมา หลังปี พ.ศ. 2498 เมื่อการเดินทางทางอากาศเริ่มแพร่หลายมากขึ้น บริษัท เดินอากาศไทย จำกัด ได้นำเครื่องบินแบบ DC-3 หรือ Dakota มาทำการบินขึ้นลงที่สนามบินบ่อฝ้าย โดยให้บริการเฉพาะในช่วงฤดูตากอากาศ และยังมีกองทัพอากาศช่วยดูแลการดำเนินงาน

 

จากนั้นในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2504 สนามบินแห่งนี้ได้เปลี่ยนชื่อเป็นท่าอากาศยานหัวหิน และมีการส่งมอบพื้นที่ความรับผิดชอบจากกองทัพอากาศให้หน่วยงานด้านการบินพลเรือนของกระทรวงคมนาคม ซึ่งเป็นรากฐานของการบริหารสนามบินในเวลาต่อมา

 

ประวัตินี้แสดงให้เห็นว่า สนามบินหัวหินค่อย ๆ เปลี่ยนบทบาทตามความต้องการเดินทางของประเทศ จากสนามบินที่ใช้ทางทหารเป็นหลัก ไปสู่สนามบินที่รองรับการเดินทางของประชาชนและนักท่องเที่ยว

 

เหตุใดจึงไม่ย้ายสนามบินให้ตั้งอยู่ในจังหวัดเดียวทั้งหมด

 

คำถามที่น่าสนใจคือ เมื่อพื้นที่สนามบินอยู่ใกล้แนวเขตจังหวัด เหตุใดจึงไม่กำหนดพื้นที่ใหม่ให้สนามบินอยู่ภายในจังหวัดใดจังหวัดหนึ่งทั้งหมด

 

ในทางปฏิบัติ การกำหนดพื้นที่สนามบินขึ้นอยู่กับที่ดินที่มีอยู่เดิม แนวทางวิ่ง สิ่งปลูกสร้าง และข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์ การปรับแนวเขตจังหวัดหรือย้ายสนามบินจึงไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะอาจเกี่ยวข้องกับที่ดินจำนวนมาก ถนน ทางรถไฟ ชุมชน และโครงสร้างพื้นฐานที่มีอยู่แล้ว

 

สำหรับสนามบินหัวหิน ข้อมูลประวัติชี้ให้เห็นว่าการเลือกใช้พื้นที่บ่อฝ้ายเกิดจากข้อจำกัดในการขยายสนามบินเดิมและความจำเป็นด้านการบินเป็นสำคัญ แต่ไม่มีหลักฐานที่ยืนยันว่าการวางพื้นที่สนามบินให้เกี่ยวข้องกับสองจังหวัดเป็นผลจากการออกแบบเพื่อให้สนามบินครอบคลุมสองจังหวัดโดยเฉพาะ

 

ดังนั้น คำอธิบายที่รอบคอบที่สุดคือ สนามบินตั้งอยู่ในพื้นที่ใกล้แนวรอยต่อจังหวัด และการใช้พื้นที่เพื่อการบินมีความเกี่ยวข้องกับภูมิศาสตร์และโครงสร้างพื้นฐานของบริเวณนั้น มากกว่าจะเป็นโครงการที่ตั้งใจสร้างสนามบินให้คร่อมสองจังหวัดตั้งแต่ต้น

 

สนามบินหัวหินมีความสำคัญต่อหัวหินและชะอำอย่างไร

 

หัวหินและชะอำเป็นเมืองท่องเที่ยวชายทะเลที่อยู่ใกล้กัน โดยหัวหินอยู่ในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ส่วนชะอำอยู่ในจังหวัดเพชรบุรี การเดินทางระหว่างสองพื้นที่เชื่อมโยงกันทั้งทางถนนและทางรถไฟ ทำให้นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางไปมาระหว่างเมืองได้สะดวก

 

สนามบินหัวหินจึงมีบทบาทมากกว่าการให้บริการผู้โดยสารที่เดินทางไปยังตัวอำเภอหัวหินเท่านั้น เพราะยังมีโอกาสช่วยสนับสนุนการเดินทางของผู้ที่ต้องการไปท่องเที่ยวในพื้นที่ใกล้เคียง โดยเฉพาะเมื่อมีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและเพิ่มขีดความสามารถในการรองรับเที่ยวบิน

 

ในปี พ.ศ. 2567 รัฐบาลได้เผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับแผนพัฒนาสนามบินหัวหินให้รองรับเที่ยวบินระหว่างประเทศมากขึ้น โดยมีการกล่าวถึงประโยชน์ต่อการท่องเที่ยวของหัวหินและชะอำ ตลอดจนการปรับปรุงทางวิ่งและสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย

 

การพัฒนาสนามบินจึงอาจช่วยเพิ่มทางเลือกในการเดินทางให้กับนักท่องเที่ยวและสนับสนุนเศรษฐกิจในพื้นที่ใกล้เคียงได้ แต่ผลลัพธ์จริงย่อมขึ้นอยู่กับความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน จำนวนเที่ยวบิน และความต้องการเดินทางในแต่ละช่วงเวลา

 

สรุป ที่มาของสนามบินที่มีพื้นที่เกี่ยวข้องกับสองจังหวัด

 

ท่าอากาศยานหัวหินมีจุดเริ่มต้นจากสนามบินบ่อฝ้าย ซึ่งถูกนำมาใช้หลังจากสนามบินหนองบ้วยในจังหวัดเพชรบุรีมีข้อจำกัดในการรองรับเครื่องบินขนาดใหญ่ขึ้น ต่อมาสนามบินได้รับการประกาศเป็นสนามบินอนุญาตในปี พ.ศ. 2497 เริ่มมีเที่ยวบินพลเรือน และเปลี่ยนชื่อเป็นท่าอากาศยานหัวหินในปี พ.ศ. 2504

 

ที่ตั้งของสนามบินอยู่ใกล้แนวรอยต่อระหว่างจังหวัดประจวบคีรีขันธ์กับจังหวัดเพชรบุรี จึงมีข้อมูลกล่าวถึงพื้นที่สนามบินที่เชื่อมโยงกับทั้งสองจังหวัด อย่างไรก็ตาม ที่อยู่ทางราชการของท่าอากาศยานยังระบุอยู่ในอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

 

เรื่องนี้จึงเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านการบิน ซึ่งไม่ได้ขึ้นอยู่กับเส้นแบ่งเขตจังหวัดเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับประวัติการใช้พื้นที่ ข้อจำกัดทางภูมิศาสตร์ และความต้องการเดินทางของประชาชนในแต่ละยุคสมัย