วันหมดอายุ กับควรบริโภคก่อน ต่างกันอย่างไร อ่านฉลากให้ถูกก่อนซื้ออาหาร

• หมดอายุ (EXP): วันที่แสดงการสิ้นสุดของคุณภาพอาหารภายใต้เงื่อนไขการเก็บรักษาที่กำหนด

• ควรบริโภคก่อน (Best Before): วันที่สิ้นสุดช่วงเวลาที่อาหารยังคงคุณภาพดีตามเงื่อนไขที่ระบุ

• ข้อควรจำ: อาหารที่เลยวันที่บนฉลากไม่ควรถูกตัดสินว่าปลอดภัยจากกลิ่น สี หรือรูปลักษณ์เพียงอย่างเดียว

อาหารบางชิ้นวางอยู่ในตู้เย็นมาหลายวัน บางชิ้นเก็บไว้ในตู้กับข้าวจนใกล้ถึงวันที่ระบุบนบรรจุภัณฑ์ หลายคนจึงต้องตัดสินใจว่าจะกินต่อหรือทิ้ง โดยเฉพาะเมื่อฉลากใช้คำว่า “หมดอายุ” และ “ควรบริโภคก่อน” สลับกันในความเข้าใจของผู้บริโภค

ข้อเท็จจริงคือ สองคำนี้มีความหมายต่างกัน และการอ่านผิดอาจทำให้เข้าใจความเสี่ยงจากอาหารคลาดเคลื่อนได้

1. วันหมดอายุ (EXP) หมายถึงอะไร

คำว่า EXP มาจาก Expiry Date หรือ Expiration Date ใช้ระบุวันหมดอายุตามที่แสดงบนฉลากอาหาร

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) อธิบายว่า “หมดอายุ” หมายถึงวันที่แสดงการสิ้นสุดของคุณภาพอาหารภายใต้เงื่อนไขการเก็บรักษาที่ระบุไว้

เมื่อถึงวันที่ดังกล่าว ผู้บริโภคไม่ควรมองข้ามคำเตือนบนฉลาก และไม่ควรนำอาหารที่เลยวันหมดอายุมารับประทานเพียงเพราะยังดูปกติ เพราะรูปลักษณ์ภายนอกไม่สามารถยืนยันความปลอดภัยได้

2. ควรบริโภคก่อน (Best Before) หมายถึงอะไร

คำว่า Best Before หรือ BBE ใช้สื่อถึงช่วงเวลาที่อาหารยังคงคุณภาพดีตามเงื่อนไขการเก็บรักษาที่กำหนด

เมื่อพ้นวันที่ดังกล่าว คุณภาพบางด้านอาจเปลี่ยนไป เช่น สี กลิ่น รสชาติ หรือความกรอบ ขึ้นอยู่กับชนิดอาหารและสภาพการเก็บรักษา

อย่างไรก็ตาม ไม่ควรตีความว่าอาหารทุกชนิดที่เลยวันควรบริโภคก่อนยังรับประทานได้อย่างปลอดภัย เพราะอาหารแต่ละประเภทมีความเสี่ยงแตกต่างกัน และการเก็บรักษาที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้อาหารเสื่อมสภาพก่อนถึงวันที่ระบุได้

อย. ไม่แนะนำให้บริโภคอาหารหลังพ้นวันที่กำหนดบนฉลากเช่นกัน

3. อาหารแต่ละชนิดต้องพิจารณาอย่างไร

อาหารแห้งและขนมบรรจุห่อ ควรตรวจวันบนฉลาก สภาพบรรจุภัณฑ์ และวิธีเก็บรักษา ความกรอบหรือกลิ่นที่เปลี่ยนไปอาจบ่งบอกว่าคุณภาพลดลง แต่การดูปกติไม่ได้รับประกันความปลอดภัย

อาหารพร้อมรับประทาน ต้องให้ความสำคัญกับวันที่กำหนดและคำแนะนำการเก็บรักษาเป็นพิเศษ โดยเฉพาะอาหารที่ต้องแช่เย็น เพราะอุณหภูมิที่ไม่เหมาะสมอาจเพิ่มความเสี่ยงได้ แม้ยังไม่ถึงวันที่ระบุ

อาหารที่เปิดบรรจุภัณฑ์แล้ว ไม่ควรยึดวันที่บนฉลากเพียงอย่างเดียว ต้องพิจารณาคำแนะนำหลังเปิดใช้ด้วย เนื่องจากการเปิดบรรจุภัณฑ์อาจเปลี่ยนเงื่อนไขการเก็บรักษาและระยะเวลาที่เหมาะสมในการบริโภค

ตัวอย่างเหล่านี้ไม่มีระยะเวลาตายตัวที่ใช้ได้กับอาหารทุกยี่ห้อ จึงควรอ่านคำแนะนำของผลิตภัณฑ์นั้นโดยตรง

4. ทำไมอาหารที่ยังดูปกติจึงอาจไม่ปลอดภัย

สี กลิ่น และเนื้อสัมผัสช่วยสังเกตความผิดปกติได้ แต่ไม่ใช่เครื่องมือยืนยันว่าอาหารปลอดภัยเสมอไป

หากอาหารเก็บผิดอุณหภูมิ บรรจุภัณฑ์เสียหาย หรือมีการปนเปื้อน อาหารอาจมีความเสี่ยงแม้ยังไม่ถึงวันที่กำหนด ดังนั้น การดมกลิ่นหรือชิมเพื่อตรวจสอบจึงไม่ใช่วิธีรับรองความปลอดภัย

หลักที่ควรใช้คืออ่านข้อความบนฉลาก ตรวจสภาพบรรจุภัณฑ์ และปฏิบัติตามคำแนะนำการเก็บรักษา หากเลยวันที่ระบุแล้ว ไม่ควรใช้ประสาทสัมผัสเป็นเหตุผลเพียงอย่างเดียวในการตัดสินใจกินต่อ

สรุป: อ่านวันที่ให้ถูก สำคัญกว่าการจำตัวย่อ

วันหมดอายุและวันควรบริโภคก่อนมีความหมายต่างกัน แต่ไม่ได้หมายความว่าเมื่อเห็นคำว่า Best Before แล้วจะกินอาหารหลังวันที่ระบุได้ทุกกรณี ความปลอดภัยยังขึ้นอยู่กับชนิดอาหาร การเก็บรักษา และสภาพของผลิตภัณฑ์ด้วย

การลดขยะอาหารเป็นเรื่องสำคัญ แต่ควรเริ่มจากการซื้อในปริมาณที่เหมาะสม เก็บอาหารตามคำแนะนำ และตรวจฉลากก่อนนำมาบริโภค มากกว่าการเสี่ยงกินอาหารที่เลยวันที่กำหนด

คุณคิดว่าคนส่วนใหญ่มักเข้าใจผิดเรื่องวันหมดอายุกับควรบริโภคก่อนตรงไหนมากที่สุด และควรทำอย่างไรให้คนอ่านฉลากอาหารได้ถูกต้องขึ้น